Ngành năng lượng tái tạo đối mặt với làn sóng thua lỗ và nợ nần
Báo cáo tài chính năm 2025 của nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo tại Việt Nam đang vẽ nên một bức tranh ảm đạm, với hàng loạt công ty rơi vào cảnh thua lỗ nặng nề, nợ phải trả tăng cao và lợi nhuận bị bào mòn đáng kể bởi chi phí tài chính.
Hàng loạt doanh nghiệp ghi nhận thua lỗ kỷ lục
CTCP Năng lượng Hồng Phong 1 (HP1C) vừa công bố khoản lỗ sau thuế lên tới 180,7 tỷ đồng trong năm 2025, đảo chiều mạnh so với mức lãi 71,3 tỷ đồng của năm 2024. Đây là mức lỗ lớn nhất kể từ khi công ty này công bố báo cáo tài chính, chấm dứt chuỗi nhiều năm kinh doanh có lãi từ 2021 đến 2024. Vốn chủ sở hữu của HP1C giảm hơn 180 tỷ đồng xuống còn 1.073 tỷ đồng, trong khi hệ số nợ/vốn chủ sở hữu tăng từ 2,83 lên 3,2 lần. Tổng nợ phải trả lên tới gần 3.439 tỷ đồng, với dư nợ trái phiếu chiếm hơn 2.100 tỷ đồng, tạo áp lực lớn về lãi vay và nghĩa vụ tài chính dài hạn.
Tương tự, Công ty CP Năng lượng Hồng Phong 2 cũng rơi vào cảnh thua lỗ với mức lỗ hơn 97 tỷ đồng năm 2025, so với lãi hơn 55 tỷ đồng năm trước. Vốn chủ sở hữu giảm từ trên 1.019 tỷ đồng xuống còn hơn 922 tỷ đồng, trong khi tổng nợ tăng lên hơn 1.671 tỷ đồng.
Công ty TNHH Điện gió Hòa Đông 2 (HD2C) chưa công bố kết quả kinh doanh năm 2025, nhưng trong nửa đầu năm 2025, doanh nghiệp này lỗ hơn 114 tỷ đồng, sau khi đã lỗ hơn 120 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2024. Lũy kế, doanh nghiệp này lỗ hơn 493 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu tính tới giữa năm 2025 chỉ còn hơn 144,8 tỷ đồng, so với tổng nợ phải trả gần 2.813 tỷ đồng, trong đó nợ vay ngân hàng là hơn 2.713 tỷ đồng. Tuy nhiên, một điểm sáng là HD2C đã tất toán trước hạn các lô trái phiếu trị giá 1.730 tỷ đồng vào tháng 3/2025, giúp giảm bớt gánh nặng nợ.
Lợi nhuận khiêm tốn và biên lợi nhuận thấp
Không phải tất cả doanh nghiệp năng lượng tái tạo đều thua lỗ, nhưng nhiều công ty chỉ ghi nhận lợi nhuận khiêm tốn. CTCP Ea Súp 1 lãi gần 66,4 tỷ đồng năm 2025, tăng nhẹ so với năm 2024, với doanh thu tăng từ 880 tỷ đồng lên 946 tỷ đồng và tổng nợ giảm. Trong khi đó, CTCP Ea Súp 3 – chủ đầu tư nhà máy điện mặt trời Xuân Thiện Ea Súp – ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt hơn 278 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức hơn 459 tỷ đồng của năm 2024.
Nhìn chung, nhiều doanh nghiệp điện tái tạo có lợi nhuận thấp, biên lợi nhuận nhỏ, bị lãi vay và khấu hao “bào mòn đáng kể”. Một số ít doanh nghiệp hoạt động tốt hơn, như CTCP Điện Gia Lai (GEG), với lợi nhuận năm 2025 tăng vọt lên gần 513 tỷ đồng nhờ doanh thu hoạt động tài chính lớn và chi phí lãi vay giảm mạnh.
Triển vọng 2026-2027: Thách thức còn lớn hơn
Bước sang giai đoạn 2026-2027, triển vọng của nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo được dự báo còn nhiều thách thức. Khác với các ngành năng lượng truyền thống, đa phần dự án điện gió và điện mặt trời tại Việt Nam vận hành theo cơ chế giá bán điện cố định (FIT) với EVN, khiến doanh thu gần như “đóng băng” và không phản ánh sự cải thiện của thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong khi đó, áp lực chi phí lại gia tăng rõ rệt:
- Lãi suất vay vốn ở mức cao vẫn còn “neo” trên bảng cân đối kế toán.
- Nghĩa vụ trả lãi trái phiếu phổ biến ở mức 9-12%/năm.
- Chi phí khấu hao lớn của các dự án đầu tư hàng nghìn tỷ đồng tiếp tục bào mòn lợi nhuận.
Phần lớn các khoản lỗ không đến từ hoạt động vận hành – vốn vẫn ổn định – mà chủ yếu xuất phát từ chi phí tài chính. Gần đây, lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng tăng vọt lên 8-9%/năm, và nếu doanh nghiệp đáo hạn nợ trái phiếu hoặc phải vay thêm tiền, chi phí sẽ tăng mạnh.
Một “bài test” thực sự sẽ đến trong giai đoạn 2026-2027, khi một số lô trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn. Nhiều doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: hoặc tìm cách tái cấp vốn trong bối cảnh thị trường tín dụng thận trọng hơn, hoặc phải mua lại trái phiếu trước hạn, tạo áp lực lớn lên dòng tiền.
Bên cạnh đó, các vướng mắc pháp lý kéo dài và cơ chế giá điện chuyển tiếp chưa thực sự hấp dẫn cũng làm giảm khả năng cải thiện hiệu quả tài chính. Khi doanh thu không thể tăng, trong khi chi phí vốn vẫn cao, nhiều doanh nghiệp có nguy cơ rơi vào vòng xoáy “dòng tiền đủ vận hành nhưng không đủ trả nợ”.
Phân hóa rõ rệt và nhu cầu tái cấu trúc
Trong bối cảnh đó, bức tranh ngành có thể phân hóa rõ rệt: một số ít doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh như Điện Gia Lai sẽ trụ vững, trong khi nhiều doanh nghiệp khác buộc phải tái cấu trúc nợ, giãn hoãn nghĩa vụ tài chính, thậm chí chấp nhận thua lỗ kéo dài. Giai đoạn tới không chỉ là phép thử về hiệu quả kinh doanh, mà còn là thước đo sức chịu đựng tài chính của toàn ngành năng lượng tái tạo tại Việt Nam.
