Xe điện từ lâu được kỳ vọng trở nên dễ tiếp cận khi công nghệ pin ngày càng phát triển và chi phí sản xuất giảm. Một nghiên cứu mới của Hội đồng Quốc tế về Giao thông sạch (ICCT) tại Đức xác nhận xu hướng này đã diễn ra, nhưng mức giảm giá xe thấp hơn đáng kể so với mức giảm chi phí pin.
Theo nghiên cứu, ICCT đã phân tích hơn 100.000 cấu hình xe du lịch bán ra tại Đức giai đoạn 2020–2025. Chi phí pin xe điện toàn cầu đã giảm khoảng 35% theo giá trị thực kể từ năm 2020. Tuy nhiên, sau khi điều chỉnh theo lạm phát, trọng lượng, công suất, dung lượng pin và phạm vi hoạt động, giá các mẫu xe thuần điện (BEV) tương đương chỉ giảm khoảng 18% trong 5 năm. Khoảng cách đáng kể giữa hai con số cho thấy lợi ích từ việc pin rẻ hơn không hoàn toàn được chuyển thành giá bán thấp hơn cho khách hàng.
Vì sao chi phí pin giảm nhưng giá xe chỉ giảm một phần?
Các nhà sản xuất có thể đã dùng một phần khoản tiết kiệm từ chi phí pin để tăng phạm vi di chuyển, nâng cấp trang bị, cải thiện thông số kỹ thuật hoặc bù đắp cho chi phí nghiên cứu và phát triển. Do đó, dù giá thành sản xuất giảm, người mua không nhất thiết nhìn thấy mức giảm tương ứng trên bảng giá xe.
Giá trung vị xe điện tại Đức tăng từ 38.000 lên 54.000 Euro
Điểm đáng chú ý nhất là sự khác biệt giữa giá của từng mẫu xe và giá trung vị của toàn thị trường. Dù các mẫu xe điện tương đương đã rẻ hơn khoảng 18%, giá niêm yết trung vị của toàn bộ xe điện tại Đức vẫn tăng từ khoảng 38.000 Euro vào năm 2020 lên khoảng 54.000 Euro vào năm 2025.
Nguyên nhân chủ yếu nằm ở sự thay đổi cơ cấu sản phẩm. Trong 5 năm, số lượng mẫu xe điện được bán tại Đức tăng từ 38 lên 159 mẫu. Tuy nhiên, phần lớn các mẫu mới thuộc phân khúc lớn hơn, gồm nhóm xe cỡ nhỏ-trung, trung và trung-cao cấp. Điều này đẩy giá trung vị toàn thị trường lên cao dù bản thân những mẫu xe tương đương lại có xu hướng rẻ hơn.
Trong khi đó, xe điện cỡ nhỏ giá phải chăng vẫn khan hiếm. Các mẫu thuộc phân khúc mini và xe nhỏ chỉ chiếm khoảng 14% tổng số mẫu BEV được bán trên thị trường Đức trong nghiên cứu. Nói cách khác, người tiêu dùng có nhiều lựa chọn xe điện hơn, nhưng ngày càng nhiều lựa chọn nằm ở nhóm xe lớn, nhiều trang bị và giá cao.
Xe động cơ đốt trong tăng giá nhẹ, ngược chiều với xe điện
Trong cùng giai đoạn 2020–2025, sau khi điều chỉnh các yếu tố liên quan, giá xe động cơ đốt trong tại Đức tăng khoảng 2%, trong khi xe điện tương đương giảm 18%. Xu hướng trái ngược này cho thấy chi phí pin giảm có tác động tích cực lên giá xe điện, nhưng không đủ để tạo ra cú giảm mạnh như kỳ vọng.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy pin rẻ hơn chưa chắc đồng nghĩa với một chiếc ô tô điện có giá bán rẻ hơn. Các nhà sản xuất có thể chọn chuyển lợi ích từ chi phí pin thấp thành phạm vi hoạt động dài hơn, trang bị cao cấp hơn hoặc đầu tư vào công nghệ mới thay vì giảm trực tiếp giá bán.
Tương lai của xe điện bình dân
Nghiên cứu được thực hiện tại Đức nên không thể áp dụng nguyên trạng cho thị trường Mỹ hay các quốc gia khác, bởi chính sách ưu đãi, thuế, nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng có sự khác biệt đáng kể. Dù vậy, kết quả vẫn phản ánh một thực tế quan trọng của ngành xe điện.
Trong tương lai, khi chi phí pin tiếp tục giảm và các hãng xe tăng sản lượng ở phân khúc bình dân, lợi ích này có thể được chuyển nhiều hơn sang người mua. Tuy nhiên, điều đó còn phụ thuộc vào chiến lược sản phẩm của từng nhà sản xuất và việc thị trường có tiếp tục dịch chuyển sang những mẫu xe điện lớn, cao cấp hay không.
