Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) vừa có quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Tổng công ty Cổ phần Vinaconex (VCG) liên quan đến gói thầu xây dựng nhà ga hành khách T1, thuộc Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, trị giá khoảng 35.000 tỷ đồng. Dù vậy, kết quả kinh doanh năm 2024 của Vinaconex vẫn tăng trưởng tốt, đạt lợi nhuận trước thuế hơn 1.400 tỷ đồng, theo báo cáo tài chính hợp nhất đã công bố.
Vinaconex là một trong những tổng thầu xây dựng lâu đời và lớn nhất Việt Nam, từng tham gia xây dựng hàng loạt công trình trọng điểm như Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, các khu đô thị mới, khu công nghiệp và hệ thống hạ tầng giao thông trên cả nước. Việc dính tới sai phạm tại gói thầu "siêu lớn" sân bay Long Thành khiến công ty phải giải trình công khai trước pháp luật và thị trường.
Gói thầu 35.000 tỷ đồng có gì đặc biệt?
Gói thầu được nhắc tới thuộc Dự án thành phần 3 – các công trình thiết yếu trong cảng hàng không, bao gồm xây dựng nhà ga hành khách T1 của sân bay Long Thành giai đoạn 1. Đây là gói thầu xây lắp có quy mô lớn nhất từng được tổ chức đấu thầu rộng rãi ở Việt Nam, quy tụ các liên danh nhà thầu hàng đầu trong nước và quốc tế.
Liên danh giành chiến thắng gồm Vinaconex và một số doanh nghiệp xây dựng lớn khác, với tổng giá trị trúng thầu hơn 35.000 tỷ đồng. Sau khi trúng thầu, quá trình thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng đã phát hiện những thiếu sót trong hồ sơ dự thầu của liên danh, dẫn đến quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
Hình thức xử lý và phản hồi từ Vinaconex
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, các nhà thầu bị xử phạt vì hành vi kê khai không đầy đủ, không trung thực một số nội dung về năng lực và kinh nghiệm trong hồ sơ dự thầu. Hành vi này vi phạm quy định của Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành, thuộc thẩm quyền xử lý của Cục Quản lý đấu thầu.
Sau khi nhận quyết định, Vinaconex đã có văn bản phản hồi gửi các cơ quan quản lý, đồng thời công bố thông tin theo quy định lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE). Đại diện Vinaconex cho biết doanh nghiệp tôn trọng, nghiêm túc tiếp thu các kết luận thanh tra và sẽ thực hiện khắc phục ngay. Công ty nhấn mạnh sai phạm trên không ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng các hợp đồng đang triển khai với chủ đầu tư là Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).
Đáng chú ý, thị trường chứng khoán đón tin khá bình thản. Trong phiên giao dịch đầu tiên sau khi thông tin sai phạm được công bố, cổ phiếu VCG chỉ giảm nhẹ và sau đó hồi phục trở lại, cho thấy nhà đầu tư không đánh giá đây là rủi ro lớn đối với hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp.
Bức tranh tài chính tích cực trong năm 2024
Dù vướng phải các thủ tục pháp lý, kết quả kinh doanh hợp nhất năm 2024 của Vinaconex được đánh giá tích cực. Cụ thể:
- Doanh thu thuần: đạt hơn 15.000 tỷ đồng, tăng khoảng 15% so với năm 2023;
- Lợi nhuận trước thuế: hơn 1.400 tỷ đồng, tăng tới 47% so với cùng kỳ, chạm mức kỷ lục của doanh nghiệp;
- Lợi nhuận sau thuế: ghi nhận hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó phần lợi nhuận thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt khoảng 900 tỷ đồng;
- Dòng tiền hoạt động kinh doanh: duy trì dương nhờ thu hồi công nợ và tiến độ thi công các dự án lớn.
Đóng góp chính đến từ các mảng: thi công xây lắp hạ tầng, kinh doanh bất động sản khu công nghiệp, cho thuê văn phòng và trung tâm thương mại, cùng các khoản đầu tư tài chính. Ngoài ra, việc thoái vốn thành công một số khoản đầu tư ngoài ngành trong năm cũng mang lại lợi nhuận bất thường đáng kể cho công ty.
Cổ phiếu VCG và mối quan tâm của nhà đầu tư
Khép lại năm 2024, cổ phiếu VCG giao dịch quanh vùng giá 23.000 – 24.000 đồng/cổ phiếu trên sàn HoSE, tăng khoảng 40% so với đầu năm, qua đó vốn hóa thị trường đạt gần 18.000 tỷ đồng. Thanh khoản cổ phiếu VCG cải thiện rõ rệt khi công ty liên tục có tin tích cực về trúng thầu và triển khai các dự án lớn.
Giới phân tích cho rằng dư địa tăng trưởng của Vinaconex còn rộng khi doanh nghiệp này nằm trong nhóm nhà thầu có năng lực tham gia các dự án giao thông trọng điểm. Bên cạnh đó, mảng bất động sản khu công nghiệp đang mang lại dòng tiền ổn định, trong khi mảng vật liệu xây dựng như đá, clinker cũng góp phần đa dạng hóa doanh thu.
Rủi ro và thách thức cần theo dõi
Mặc dù vậy, việc bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động đấu thầu có thể kéo theo những hệ lụy. Theo quy định của pháp luật về đấu thầu, nhà thầu vi phạm có thể bị đưa vào danh sách hạn chế hoặc bị cấm tham dự các gói thầu sử dụng vốn nhà nước trong một khoảng thời gian tùy theo mức độ. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các dự án mới của Vinaconex trong nửa đầu 2025.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng rủi ro pháp lý có thể tác động đến điểm số năng lực của nhà thầu trong các cuộc đấu thầu quốc tế, nơi yêu cầu khắt khe về tuân thủ và minh bạch. Vinaconex sẽ cần sớm củng cố hệ thống quản trị rủi ro nội bộ, rà soát lại toàn bộ quy trình đấu thầu để tránh tái diễn các sự cố tương tự.
Tuy vậy, nhìn trên tổng thể, Vinaconex vẫn được đánh giá là một trong những đầu tàu của ngành xây dựng Việt Nam. Kinh nghiệm triển khai các siêu dự án, tiềm lực tài chính tốt cùng hệ sinh thái kinh doanh đa dạng sẽ giúp doanh nghiệp này sớm vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt và tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu trở thành tập đoàn kinh tế đa ngành hàng đầu đất nước.
