Nghị Định 03/2026: Quỹ Xã Hội, Từ Thiện Phải Công Khai Toàn Diện Đầu Vào Và Đầu Ra
Theo Nghị định 03/2026/NĐ-CP của Chính phủ, các quỹ xã hội và quỹ từ thiện tại Việt Nam sẽ phải thực hiện nghĩa vụ công khai toàn diện hơn, bao gồm cả "đầu vào" và "đầu ra" của các nguồn lực. Đây là một bước tiến quan trọng so với quy định hiện hành, khi mà trước đây, các quỹ chỉ cần công khai các khoản đóng góp nhận được.
Yêu Cầu Công Khai Chi Tiết Và Minh Bạch
Nghị định mới quy định rằng, trước ngày 31/3 hằng năm, các quỹ phải công khai trên phương tiện thông tin đại chúng về:
- Các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận.
- Kết quả sử dụng các nguồn lực này.
Việc này cho phép cộng đồng có thể giám sát chặt chẽ hơn đối với khối lượng tài sản đóng góp cho quỹ, cũng như cách thức mà tài sản ấy được sử dụng, bao gồm mục đích, số lượng cụ thể và đối tượng thụ hưởng.
13 Nhóm Nghĩa Vụ Và Trách Nhiệm Giải Trình
Nghị định 03/2026 đặt ra 13 nhóm nghĩa vụ mà quỹ xã hội, quỹ từ thiện phải tuân thủ. Trong đó, quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào sẽ chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó. Đồng thời, quỹ chỉ được thực hiện việc tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ các trường hợp khẩn cấp như thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn.
Hơn nữa, quỹ phải đảm bảo thực hiện tài trợ đúng theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức đã ủy quyền, phù hợp với tôn chỉ, mục đích của mình.
Công Khai Tình Hình Tài Sản Và Tài Chính Định Kỳ
Một điểm đáng chú ý khác là hội đồng quản lý và giám đốc quỹ có trách nhiệm công khai tình hình tài sản, tài chính của quỹ hàng quý và hàng năm. Nội dung công khai bao gồm:
- Danh sách, số tiền, hiện vật đóng góp từ các tổ chức, cá nhân.
- Danh sách, số tiền, hiện vật mà tổ chức, cá nhân nhận được từ quỹ.
- Kết quả sử dụng và quyết toán thu, chi từng khoản đóng góp.
Các quỹ cũng cần có báo cáo tình hình tài sản, tài chính và quyết toán theo luật Kế toán, cùng với việc công khai báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán và kết luận kiểm toán (nếu có) trên phương tiện thông tin đại chúng hằng năm.
Nghiêm Cấm Hành Vi Trục Lợi Và Sử Dụng Sai Mục Đích
Nghị định 03/2026 nghiêm cấm các hành vi lợi dụng việc thành lập và hoạt động của quỹ để tư lợi, gian dối, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, rửa tiền, tài trợ khủng bố, hoặc các hoạt động trái pháp luật khác. Đồng thời, việc làm giả, tẩy xóa, chuyển nhượng giấy phép thành lập quỹ cũng bị cấm tuyệt đối.
Đối với các khoản viện trợ không hoàn lại từ nước ngoài (không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức), quỹ phải tuân thủ quy định về quản lý và sử dụng nguồn viện trợ này. Quỹ được phép chi cho nhiệm vụ được giao, chi hoạt động quản lý, và sử dụng tiền nhàn rỗi để mua trái phiếu Chính phủ hoặc gửi tiết kiệm, nhằm giới hạn rõ phạm vi sử dụng và tránh đầu tư rủi ro.
Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Và Nâng Cao Trách Nhiệm Giải Trình
Việc ban hành Nghị định 03/2026 được xem là một bước hoàn thiện quan trọng trong khung pháp lý, nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của các quỹ xã hội, quỹ từ thiện tại Việt Nam. Nghị định này đặt trọng tâm vào minh bạch tài chính, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và phòng ngừa hành vi trục lợi, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Theo Minh Hằng, đây là động thái cần thiết để xây dựng niềm tin trong cộng đồng và thúc đẩy hoạt động từ thiện hiệu quả, bền vững.
