Tại Hội nghị thượng đỉnh An ninh mạng Việt Nam (Vietnam Security Summit 2026) diễn ra ngày 22/5 với chủ đề “Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử & AI”, các lãnh đạo cơ quan chức năng đã đưa ra những cảnh báo về tình trạng tấn công mạng ngày càng tinh vi, đặc biệt khi công nghệ AI và lượng tử phát triển mạnh mẽ.
Thực trạng tấn công mạng: tinh vi, xuyên biên giới
Phát biểu tại phiên toàn thể, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), nhấn mạnh rằng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, công nghệ số trở thành nền tảng vận hành xã hội, nhưng đi kèm là hoạt động tấn công mạng ngày càng tinh vi.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, các cuộc tấn công mạng hiện nay có xu hướng gia tăng về quy mô, mức độ tinh vi và tính chất xuyên biên giới. Đặc biệt, tội phạm mạng đã bắt đầu tận dụng AI để thực hiện lừa đảo, giả mạo, phát tán mã độc và tổ chức các cuộc tấn công có chủ đích vào cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Nhiều hình thức tấn công mới như Deepfake, giả mạo giọng nói, đánh cắp dữ liệu, chiếm đoạt tài khoản, lừa đảo tài chính đang gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, sản xuất kinh doanh và niềm tin xã hội vào môi trường số.
Thách thức từ công nghệ lượng tử
Phó Cục trưởng A05 cũng chỉ ra rằng sự phát triển nhanh chóng của công nghệ lượng tử trong tương lai gần đặt ra thách thức mới đối với các hệ thống bảo mật truyền thống. Nhiều phương thức mã hóa hiện nay có nguy cơ không còn an toàn trước năng lực xử lý của điện toán lượng tử. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng phó với nguy cơ trước mắt, mà còn phải chủ động chuẩn bị năng lực bảo vệ an ninh mạng cho giai đoạn tiếp theo.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân khuyến nghị các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về an ninh mạng, chủ động đầu tư cho công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị rủi ro. Đồng thời, tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng để phòng ngừa, phát hiện và xử lý nguy cơ từ sớm, từ xa. “Cần thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia theo hướng chủ động, đồng bộ và bền vững, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng chuyên gia”, ông nhấn mạnh.
Chiến lược “thu thập trước, giải mã sau”
Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng, nhấn mạnh rằng các quốc gia sở hữu công nghệ lượng tử đang thực hiện chiến lược “thu thập trước, giải mã sau”. Ông phân tích: chuyển đổi số, dữ liệu số và Internet đã trở thành nền tảng cho hầu hết hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và dịch vụ thiết yếu quốc gia, vì vậy bảo đảm an ninh mạng là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp vận hành các hệ thống thông tin quan trọng.
Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng khẳng định: bảo đảm an ninh mạng cho hạ tầng trọng yếu quốc gia là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, có ý nghĩa sống còn. “Trước đây, tấn công mạng chủ yếu nhằm phá hoại đơn lẻ hoặc trục lợi tài chính nhỏ lẻ. Hiện nay, các hình thức tấn công đã chuyển sang quy mô lớn, có tổ chức, có chiều sâu kỹ thuật. Nhiều nhóm tấn công sử dụng AI, khai thác lỗ hổng Zero-day, tấn công chuỗi cung ứng, cài mã độc âm thầm trong thời gian dài trước khi kích hoạt”, ông phân tích.
Đáng chú ý, nhiều cuộc tấn công hiện nay không nhằm đánh cắp dữ liệu thông thường mà hướng tới làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu, chiếm quyền điều khiển, phá hoại hạ tầng vận hành, gây mất niềm tin xã hội, ảnh hưởng đến kinh tế và an ninh quốc gia.
Thiếu hụt nhân lực an ninh mạng chất lượng cao
Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng cũng chỉ ra thách thức lớn về thiếu hụt nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp thiếu đội ngũ chuyên gia sâu, thiếu lực lượng giám sát, quy trình ứng phó, khả năng kiểm thử đánh giá độc lập. Doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp nhiều khó khăn do hạn chế kinh phí.
Ông khuyến nghị các tổ chức, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy ứng phó sang tư duy chủ động phòng ngừa. “Doanh nghiệp cần coi an ninh mạng là một phần trong quy trình ngay từ khâu thiết kế, không phải bổ sung sau khi có sự cố”, Thiếu tướng nhấn mạnh. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, thúc đẩy chia sẻ cảnh báo sớm, thông tin nguy cơ, phối hợp ứng cứu sự cố và tổ chức diễn tập thường xuyên.
Hướng tới hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia bền vững
Vietnam Security Summit 2026 do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) phối hợp cùng IEC Group và các đơn vị liên quan tổ chức, tạo diễn đàn kết nối cơ quan quản lý, tổ chức, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ thảo luận về chiến lược bảo vệ dữ liệu, bảo đảm an ninh hạ tầng số và nâng cao năng lực chống chịu trước các mối đe dọa trong kỷ nguyên AI và hậu lượng tử. Sự kiện hướng tới thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật xu hướng và giải pháp an ninh mạng tiên tiến, góp phần bảo vệ nền kinh tế số và xây dựng niềm tin số bền vững.
