Trưởng ban Liên lạc cộng đồng người Việt Nam tại Singapore, bà Tạ Thùy Liên, nhận định chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm mang tính bước ngoặt, truyền đi thông điệp kép đầy sức mạnh chiến lược đối với cộng đồng người Việt tại đây. Bà nhấn mạnh sự hiện diện của lãnh đạo cao nhất Đảng và Nhà nước là minh chứng rõ ràng rằng Tổ quốc luôn ở phía sau mỗi bước tiến của người Việt Nam ở nước ngoài. Đây được xem là nguồn tiếp sức thiêng liêng, khơi dậy lòng tự tôn dân tộc và khát vọng cống hiến mãnh liệt trong mỗi người con xa xứ.
Bà Liên khẳng định vị thế và tầm vóc của đất nước chính là tấm giấy thông hành danh giá nhất, bảo chứng mạnh mẽ nhất cho người Việt Nam ở nước ngoài. Chuyến thăm sẽ định hình những khuôn khổ hợp tác chiến lược mới giữa hai quốc gia. Khi Tổ quốc càng cường thịnh, tiếng nói ngoại giao càng có sức nặng, người Việt tại Singapore sẽ có bệ phóng vững chắc để khẳng định mình, tự tin bước vào các không gian phát triển tinh hoa của nước sở tại, từ đó mở rộng quỹ đạo cống hiến cho cả hai quê hương.
Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore hiện có khoảng 20.000 đến 25.000 người, bao gồm bốn thành phần chính: học sinh, sinh viên (chiếm đa số), nghiên cứu sinh, trí thức, cô dâu Việt và lao động. Dù quy mô không quá lớn, nhưng cộng đồng tự hào sở hữu một hệ sinh thái nhân lực tinh hoa có tính gắn kết chặt chẽ. Đóng góp của cộng đồng đã kết tinh thành nguồn lực nội sinh chiến lược, đóng vai trò đối tác đồng kiến tạo trong mối quan hệ song phương, dựa trên ba bệ phóng cốt lõi.
Ba bệ phóng cốt lõi của cộng đồng người Việt tại Singapore
Tiên phong hiện thực hóa Nghị quyết 57 về đổi mới sáng tạo
Cộng đồng tận dụng tối đa lợi thế địa lý, văn hóa và hệ sinh thái R&D của Singapore để trở thành mắt xích trọng yếu kết nối hai quốc gia. Điển hình là Diễn đàn VSIF 2026 diễn ra vào ngày 23 tháng 5 tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, công nghệ sinh học và công nghệ xanh. Không chỉ chuyển giao công nghệ lõi, cộng đồng còn đúc kết bài học từ mô hình quản trị công và chiến lược đổi mới sáng tạo của Singapore để tham mưu cho các hoạch định vĩ mô trong nước.
Phát huy quyền lực mềm và củng cố sức mạnh nội sinh
Thông qua các sự kiện lớn như lễ diễu hành Chingay Parade (quy mô nhất châu Á) và hợp tác tổ chức Vietnam Phở Festival, cộng đồng dùng ngoại giao văn hóa để xác lập vị thế thương hiệu quốc gia. Gần đây, Ban liên lạc phối hợp với cơ quan truyền thông Singapore thực hiện bộ phim tài liệu về Tết Việt tại Singapore, ghi lại những khoảnh khắc chân thực về cách cộng đồng gìn giữ và lan tỏa văn hóa.
Thực hành ngoại giao nhân tâm và trách nhiệm công dân
Khi quê hương gặp bão lũ, thiên tai, kiều bào tại Singapore luôn tiên phong quyên góp, sẻ chia. Sự đồng cam cộng khổ này là minh chứng cho sợi dây liên kết máu thịt, dù đi xa nhưng trái tim vẫn đồng điệu cùng vận mệnh dân tộc.
Kiến nghị biến Việt Nam thành bến đỗ cho thế hệ trẻ toàn cầu
Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết 57, bà Tạ Thùy Liên kiến nghị xây dựng hệ sinh thái dữ liệu trí thức kiều bào. Cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành trong nước với hội đoàn trí thức sở tại để số hóa và cập nhật bản đồ chuyên gia. Khi nắm rõ cộng đồng sở hữu những chìa khóa công nghệ nào, quốc gia mới có thể đặt hàng họ giải quyết các bài toán lớn.
Học tập mô hình điều phối của Singapore, việc thu hút nhân tài và phát triển công nghệ cần có sự đồng bộ. Bà Liên phấn khởi khi thấy Đảng, Nhà nước và một số địa phương như Hà Nội đã ban hành nghị quyết đột phá để trọng dụng nhân tài. Tuy nhiên, để mạng lưới chuyên gia người Việt tại Singapore phát huy sức mạnh, cần nhân rộng các mô hình này và thiết lập hành lang phi rào cản. Cụ thể, cho phép chuyên gia kiều bào tham gia với vai trò cố vấn chuyên môn cấp cao hoặc thành viên Hội đồng thẩm định độc lập một cách linh hoạt, từ xa. Cơ chế này sẽ biến cộng đồng trí thức thành những người gác cổng chiến lược, giúp trong nước tiếp cận xu hướng công nghệ và thu hút vốn chất lượng.
Bà cũng đề xuất tăng cường đối thoại và thiết lập cơ chế hợp tác đồng tài trợ giữa các viện, trường, trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam với đối tác Singapore. Thông tin về cộng đồng trí thức tại Singapore đã được hệ thống hóa thành cơ sở dữ liệu trên nhiều nền tảng uy tín, giúp thúc đẩy nghiên cứu và hợp tác chuyên môn.
Về bồi dưỡng thế hệ tương lai, bà Liên cho rằng cần biến Việt Nam thành bến đỗ thực tập và khởi nghiệp cho thế hệ trẻ toàn cầu. Xu hướng thanh niên kiều bào và sinh viên quốc tế muốn về Việt Nam đang tăng cao. Bà kiến nghị Nhà nước làm bà đỡ, thiết lập mạng lưới liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với hệ thống đại học tại Singapore và các nước phát triển. Mở ra không gian này ngay tại quê hương là phương thức cốt lõi để duy trì huyết mạch cội nguồn và tích lũy nguồn nhân lực vô giá.
Ngoài ra, kiều bào chủ yếu dùng nhiệt huyết tình nguyện để quảng bá đất nước. Để định vị thương hiệu quốc gia, Nhà nước cần thiết lập cơ chế bảo trợ chuyên môn chiến lược về định hướng nghệ thuật, kịch bản, đạo diễn. Cú hích này sẽ nâng tầm các hoạt động cộng đồng thành sản phẩm đối ngoại chuyên nghiệp, tạo kết nối văn hóa đẳng cấp quốc tế.
