Ngày 26.5, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi). Theo dự thảo, luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1.3.2027. Tại hội thảo, nhiều luật sư đã đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo, đặc biệt là về quyền và cơ chế bảo vệ luật sư trong quá trình hành nghề.
Cần có cơ chế bảo vệ luật sư tránh rủi ro
Luật sư Lê Ngọc Luân, Đoàn luật sư TP.HCM, góp ý rằng điều 6 của dự thảo quy định về các hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư còn rất chung chung. Tuy nhiên, tại điều 35, Chính phủ không quy định chi tiết về điều 6, dễ dẫn đến khó áp dụng trên thực tế. Theo luật sư Luân, việc thiếu hướng dẫn chi tiết có thể khiến luật sư gặp rủi ro khi thực hiện nhiệm vụ.
Cụ thể, tại điểm d khoản 6 dự thảo quy định các hành vi bị cấm bao gồm: "xúi giục khách hàng khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện trái pháp luật hoặc gây phức tạp tình hình an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội"; hay "sử dụng thông tin từ khách hàng để gây bất lợi cho người đó trong vụ việc khác, tiết lộ bí mật thông tin của khách hàng". Luật sư Luân nhấn mạnh: "Theo tôi, nếu không quy định hướng dẫn chi tiết sẽ dẫn đến luật sư gặp rủi ro".
Ngoài ra, tại điều 7 dự thảo về tiêu chuẩn luật sư có nêu "tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực". Luật sư Luân cho rằng đây là quy định nhằm khuyến khích các luật sư dấn thân bảo vệ pháp luật, phù hợp với chủ trương của nhà nước và nghề luật sư. Tuy nhiên, ông đề nghị cần có cơ chế bảo vệ luật sư khi thực hiện tinh thần này. Cụ thể, luật sư Luân đề xuất bổ sung vào điều 12 dự thảo quyền của luật sư: "Luật sư được xem xét miễn trừ trách nhiệm nếu luật sư thực hiện công việc bảo vệ cho khách hàng trên tinh thần dũng cảm, kiên quyết bảo vệ công lý và không vì động cơ vụ lợi".
Bên cạnh đó, luật sư Luân còn đề nghị bổ sung 5 quyền khác cho luật sư, bao gồm:
- Được quyền tham gia cùng khách hàng để tư vấn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi khách hàng có yêu cầu.
- Độc lập trong hoạt động nghề nghiệp và không bị các cá nhân, cơ quan, tổ chức cản trở, can thiệp trái pháp luật trong quá trình hành nghề.
- Được quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
- Được bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và uy tín trong quá trình hành nghề.
- Được tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư bảo vệ quyền hành nghề theo quy định của pháp luật.
Ngược lại, luật sư Nguyễn Văn Đức, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho rằng không nên quy định tiêu chuẩn "có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý" vào dự thảo luật, vì cụm từ này mang tính định tính và ai cũng có tinh thần này.
Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú giải thích: "Sở dĩ tiêu chuẩn của luật sư tương tự thẩm phán, mục đích là để nghề luật sư được phát triển. Quy định này đã có rất nhiều luật sư đề xuất đưa vào luật nên chúng tôi đưa vào". Thứ trưởng cũng mong tiếp tục nhận được sự quan tâm đóng góp của các luật sư để luật được hoàn thiện hơn.
Phải có chế tài nếu cản trở hành nghề luật sư
Cũng theo luật sư Lê Ngọc Luân, tại khoản 2 điều 6 của dự thảo quy định nghiêm cấm cá nhân, cơ quan, tổ chức có hành vi cản trở hoạt động hành nghề của luật sư, bao gồm:
- Từ chối, trì hoãn, ngăn cản, gây khó khăn trái pháp luật trong việc thực hiện các quyền của luật sư trong quá trình tham gia tố tụng hoặc đại diện bảo vệ quyền lợi khách hàng.
- Can thiệp trái pháp luật vào hoạt động tố tụng, tư vấn pháp luật của luật sư hoặc hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý khác.
- Gây áp lực, đe dọa hoặc dùng biện pháp trái pháp luật để can thiệp vào tính độc lập, khách quan trong hoạt động hành nghề luật sư.
- Có hành vi xúc phạm nhân phẩm, uy tín hoặc đe dọa hành hung, gây thương tích đối với luật sư và người thân của luật sư trong quá trình hành nghề.
Cá nhân, cơ quan, tổ chức có hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư phải chấm dứt ngay hành vi vi phạm và tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
Luật sư Lê Ngọc Luân nhấn mạnh cần có cơ chế xử lý cụ thể đối với các hành vi vi phạm trên mới mang lại hiệu quả. Ông chỉ ra rằng Liên đoàn Luật sư Việt Nam có chức năng bảo vệ thành viên, nhưng tại luật hiện hành và dự thảo không quy định ý kiến của Liên đoàn có giá trị pháp lý. Vì thế, nhiều ý kiến đúng đắn của Liên đoàn không được các cơ quan, tổ chức phản hồi, xem xét giải quyết.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú mong tiếp tục nhận được sự quan tâm đóng góp của các luật sư để luật được hoàn thiện hơn.
