Khu Mả Lạng giữa lòng Sài Gòn: Hơn 20 năm chờ ngày an cư trong những con hẻm 'nín thở'
Bước vào khu Mả Lạng thuộc phường Cầu Ông Lãnh, quận 1, TP.HCM, cảm giác đầu tiên đập vào mắt là sự chật chội đến mức khó xoay trở. Nhiều con hẻm nhỏ chỉ vừa đủ cho một người đi bộ, nếu có xe máy chạy ngang qua, người đi đường buộc phải nép sát vào tường để nhường lối. Hai bên hẻm, xe máy dựng san sát, đồ đạc sinh hoạt tràn ra lối đi chung. Không gian sống gần như bị 'nuốt chửng' bởi nhu cầu sinh hoạt ngày một tăng cao của cư dân nơi đây.
Ông Huỳnh Văn Nghiệm, một cư dân lâu năm, chia sẻ: 'Đường hẻm có nhiêu đây, nên ai cũng cố gọn lại để đi lại cho thuận tiện, chứ không thì vướng lắm'. Những bếp nấu đặt tạm ngoài hiên hay ngay trước cửa nhà vẫn là hình ảnh quen thuộc, phản ánh điều kiện sống thiếu thốn.
Những con hẻm chật như 'nín thở' giữa đất vàng
Giữa lòng TP.HCM sầm uất, khu tứ giác Nguyễn Cư Trinh hay còn gọi là khu Mả Lạng tồn tại một thực trạng đáng suy ngẫm. Dù nằm giữa các trục đường lớn Nguyễn Trãi – Cống Quỳnh – Trần Đình Xu – Nguyễn Cư Trinh, hàng trăm hộ dân vẫn phải sống trong những căn nhà chật hẹp, xuống cấp suốt nhiều năm qua. Những con hẻm nhỏ chỉ vừa một lối đi, nhà cửa cơi nới chắp vá, không gian sống ngày càng bị thu hẹp đến mức báo động.
Theo thời gian, nhiều căn nhà trong khu vực này được cơi nới chắp vá để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng. Những con hẻm vốn nhỏ lại càng trở nên chật hẹp hơn, tạo cảm giác như đang 'nín thở'. Không khó để bắt gặp những căn nhà chỉ vài mét vuông, nơi nhiều thế hệ cùng chung sống. Mọi sinh hoạt từ ăn uống, ngủ nghỉ đến tiếp khách đều diễn ra trong cùng một không gian chật hẹp.
Chị Trần Tú Trinh tâm sự: 'Đủ thì cũng đủ, nhưng nhà hơi hẹp. Cũng mong có chỗ rộng hơn chút để sống thoải mái, an toàn hơn'. Trong những căn nhà như vậy, việc lập gia đình đồng nghĩa với việc phải chia nhỏ không gian vốn đã chật chội. Bà Lê Thị Mai Hương giải thích: 'Nếu có gia đình riêng thì phải ngăn ra. Mà ngăn ra thì càng chật hơn nữa'. Bà chia sẻ thêm một câu nói dân gian đầy ý nghĩa: 'Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm'.
Hơn 20 năm, giấc mơ an cư vẫn dang dở
Từ hơn hai mươi năm trước, khu vực rộng hơn 6,8 hecta này đã được đưa vào quy hoạch chỉnh trang đô thị. Thế nhưng sau nhiều năm trôi qua, dự án vẫn chưa thể triển khai. Với nhiều người dân sinh sống tại đây, điều họ mong mỏi chỉ đơn giản là khu vực sớm được cải tạo, để cuộc sống ổn định hơn.
Bà Nguyễn Thị Hồng bày tỏ nguyện vọng: 'Nếu làm cho sạch sẽ, đẹp hơn thì ai cũng đồng ý'. Bà nói thêm: 'Mong thành phố cải tạo để không còn gọi đây là khu 'ổ chuột' nữa'. Những căn nhà chật chội, những con hẻm chỉ vừa một lối đi… đã tồn tại ở khu Mả Lạng suốt nhiều năm qua, ngay giữa trung tâm thành phố phát triển nhanh chóng.
Phía sau câu chuyện không chỉ là điều kiện sống khó khăn, mà còn là bài toán phức tạp về chỗ ở của hàng trăm hộ dân đang ngày ngày xoay xở trong không gian hạn hẹp. Ở một góc khác của khu vực này, tại chợ Gà – chợ Gạo, thực trạng ấy còn hiện rõ hơn, khi nhiều gia đình phải 'chia ca' để sinh hoạt trong những căn nhà chỉ vài mét vuông.
Gắn bó với ký ức và sự thuận tiện
Với nhiều người dân, nơi đây vẫn là chốn gắn bó suốt hàng chục năm. Từ khu dân cư này, chỉ vài bước chân là có thể đến chợ, trường học hay bệnh viện. Chính sự thuận tiện ấy khiến nhiều người dù sống trong không gian chật chội vẫn chọn ở lại. Bên cạnh đó là yếu tố tình cảm sâu nặng: hàng xóm thân quen, ký ức gắn bó, nhịp sống quen thuộc. Với nhiều người, rời đi không chỉ là thay đổi chỗ ở mà còn là rời bỏ cả một phần cuộc đời đầy kỷ niệm.
Sau hơn 20 năm nằm trong quy hoạch chỉnh trang đô thị nhưng chưa thể triển khai, cuộc sống của người dân nơi đây gần như 'đứng yên' giữa sự phát triển nhanh chóng của thành phố. Tuyến video 'Mả Lạng chờ ngày an cư' đã ghi lại toàn cảnh câu chuyện: từ thực trạng khó khăn, những phận người nhỏ bé đến những kỳ vọng đổi thay, mở rộng góc nhìn về bài toán đô thị hóa, nơi mọi giải pháp đều cần đặt con người làm trung tâm.
Kỳ tiếp theo trong loạt phóng sự 'Mả Lạng chờ ngày an cư' sẽ tiếp tục ghi nhận những câu chuyện đời sống phía sau những bức tường chật hẹp, nơi người dân vẫn kiên nhẫn chờ đợi một cơ hội được sống trong không gian tốt hơn cho cả cộng đồng, với hy vọng về một tương lai an cư thực sự.
