Sáng 27/7, đúng dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Đội quy tập tìm kiếm K72 đã cất bốc thêm 26 hài cốt liệt sĩ (HCLS) tại xã Minh Đức, TP Đồng Nai, vượt xa con số phỏng đoán ban đầu là 22 bộ. Mỗi lớp đất gạt đi, những phát hiện mới khiến đội tìm kiếm lặng người.
Phát hiện vượt dự kiến
Trong kỳ 2 của loạt bài, chúng tôi đã nhắc đến hầm mộ phỏng đoán có hai liệt sĩ, dựa trên dấu vết xương và răng. Đó là hầm mộ mở đầu cho đợt tìm kiếm quy mô lớn trên diện tích khoảng 25 ha. Nhưng khi đội đưa các liệt sĩ lên, tất cả vỡ òa khi số HCLS tăng lên 26 bộ.
Ở hầm mộ đầu tiên, đội tìm kiếm dự kiến có hai HCLS nhưng đào sâu xuống hầm pháo 27 ly đã tìm thấy sáu bộ, cùng những viên đạn từ phía địch. Trung tá Nguyễn Văn Long, đội phó Đội K72, cho biết: “Mỗi lần như vậy cảm xúc lại dâng trào, chúng tôi đã quy tập hàng nghìn ngôi mộ, nhưng lần nào cũng không kìm được nước mắt, cảm thấy sự mất mát quá lớn”.
Nỗ lực tìm kiếm và hy vọng ADN
Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ CHQS thành phố Đồng Nai, khẳng định: “Chúng tôi xác định đây là khu vực đặc biệt quan trọng nên đã chỉ đạo đội K72 tiếp tục tìm kiếm kỹ, khai quật cẩn thận, làm chắc chắn để không lọt liệt sĩ của mình”. Trong 26 HCLS tìm thấy, hơn 50% lấy được mẫu sinh phẩm có khả năng xét nghiệm ADN, hy vọng xác minh danh tính. Trước đó, trong số 55 liệt sĩ tìm thấy tại Minh Đức trước ngày 1/7/2026, chưa có ai tìm lại được tên.
Đội K72 đã tăng cường tìm kiếm nhiều ngày nay. Khi phát hiện đầu tiên, đội đã dừng toàn bộ ngày phép để tập trung cho chiến dịch tri ân. Thượng úy Nguyễn Vũ Huy, Phân đội trưởng Phân đội 2, cho biết số lượng hố bom dày đặc tại Minh Đức khiến đội quyết tâm hơn. Mỗi di vật được tìm thấy đều được xử lý nhẹ nhàng, dùng cọ phủi bụi và giấy thấm khô để bảo tồn thông tin.
Di vật và kỷ niệm
Trong hầm mộ có bốn HCLS, đội tìm thấy 6 cây bút, trong đó có cây bút máy Hồng Hà khắc hình đôi chim bồ câu và dòng chữ “Tiến Quy”. Cùng với đó là nhiều ví, ảnh, lựu đạn, pháo. Một tấm ảnh còn thấy lờ mờ hình người đội mũ tai bèo với nụ cười tươi. Những di vật này đã được đăng tải, và đã có người tìm đến liên lạc.
Cô Vũ Thị Nở, sống gần đó, có em trai là liệt sĩ Võ Văn Dũng, hy sinh tại miền Nam. Cô thường đến những nơi tìm thấy HCLS số lượng lớn, hy vọng tìm thấy em mình. Đại tá Phong bày tỏ: “Mình không kỳ vọng tìm được hết danh tính từng người nhưng ở hầm mộ có bốn bác này thì mong sẽ có tên cho các bác”.
Ý nghĩa cuộc tìm kiếm
Cuộc tìm kiếm 500 ngày đêm không chỉ thúc đẩy tiến trình đã kéo dài nhiều năm, mà còn là lời nhắc nhở về sự trân quý hòa bình. Sau Minh Đức, đội K72 sẽ tiếp tục tìm kiếm tại Bù Gia Mập, Lộc Ninh. Mỗi HCLS được tìm thấy đều thắp lên niềm hy vọng cho thân nhân.
