Bộ Công Thương nhận định, nếu duy trì được đà tăng trưởng như hiện nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026 hoàn toàn có thể cán mốc 1.000 tỷ USD – một con số được coi là cột mốc lịch sử đối với nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế.
Động lực từ năm 2024 và nửa đầu 2025
Năm 2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 786,29 tỷ USD, tăng 15,4% so với năm 2023, theo số liệu từ Tổng cục Hải quan. Xuất khẩu đạt khoảng 405,53 tỷ USD, nhập khẩu đạt 380,76 tỷ USD, giúp Việt Nam duy trì xuất siêu gần 25 tỷ USD. Đây là nền tảng vững chắc để các doanh nghiệp tiếp tục mở rộng thị trường.
Bước sang năm 2025, dù kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, nhưng các đơn hàng xuất khẩu đã có dấu hiệu phục hồi rõ rệt ở các ngành điện tử, dệt may, da giày và nông sản. Nhiều doanh nghiệp cho biết đã kín đơn hàng đến quý III, thậm chí có đơn hàng đến cuối năm.
Những ngành hàng chủ lực dẫn dắt
Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm hàng điện tử và linh kiện máy tính luôn đứng đầu, chiếm khoảng 25-30% tổng kim ngạch. Các sản phẩm như điện thoại thông minh, máy tính bảng, linh kiện điện tử do Samsung, LG và các tập đoàn lớn khác sản xuất tại Việt Nam tiếp tục giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.
Bên cạnh đó, nông sản cũng là điểm sáng với gạo, cà phê, hạt điều, trái cây và thủy sản. Xuất khẩu gạo năm 2024 đạt hơn 9 triệu tấn, kim ngạch khoảng 5,7 tỷ USD. Cà phê, nhờ giá tăng cao, đã mang về gần 5 tỷ USD. Dự kiến các mặt hàng nông sản này tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026 nhờ nhu cầu thế giới lớn và chất lượng ngày càng được nâng cao.
Hội nhập sâu rộng tạo lợi thế cạnh tranh
Việt Nam đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, RCEP, và mới nhất là đối tác với các nước vùng Vịnh. Nhờ đó, thuế suất ưu đãi và quy tắc xuất xứ linh hoạt giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng là một yếu tố then chốt. Năm 2024, Việt Nam thu hút hơn 38 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo. Các nhà đầu tư nước ngoài không chỉ đưa vốn mà còn chuyển giao công nghệ, mở rộng năng lực sản xuất trong nước, từ đó thúc đẩy xuất khẩu.
Thách thức không nhỏ trên chặng đường cán mốc 1.000 tỷ
Tuy triển vọng lạc quan, để đạt được mục tiêu 1.000 tỷ USD vào năm 2026, Việt Nam cần phải đối mặt với nhiều rủi ro. Căng thẳng địa chính trị tại nhiều khu vực, chính sách bảo hộ thương mại ở các nước lớn, và chi phí logistics tăng cao có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng. Đặc biệt, việc Mỹ và EU áp dụng các tiêu chuẩn mới về phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho chuyển đổi xanh.
Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào khu vực FDI khiến giá trị gia tăng nội địa chưa cao. Các doanh nghiệp trong nước cần tích cực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nâng cao năng lực chế biến sâu để tạo ra sản phẩm có giá trị lớn hơn.
Giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, để cán mốc 1.000 tỷ USD, Việt Nam cần tiếp tục cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đầu tư vào hạ tầng logistics và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc đàm phán, ký kết thêm các hiệp định thương mại với các thị trường tiềm năng như Trung Đông, châu Phi cũng sẽ mở ra không gian xuất khẩu mới.
Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quản trị và sản xuất, nâng cao năng suất lao động. Nhà nước cũng cần hỗ trợ tín dụng, thông tin thị trường và xúc tiến thương mại cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ – lực lượng đang chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp xuất khẩu.
Triển vọng giai đoạn 2026-2030
Nếu đạt mốc 1.000 tỷ USD vào năm 2026, Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới. Giai đoạn tiếp theo, mục tiêu là duy trì tốc độ tăng trưởng 10-12%/năm để đạt 1.200-1.300 tỷ USD vào 2030. Đây là tham vọng hoàn toàn khả thi nếu nền kinh tế tiếp tục được vận hành theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập.
Việc vượt qua mốc 1.000 tỷ USD không chỉ mang ý nghĩa về con số, mà còn phản ánh sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mỗi doanh nghiệp, mỗi ngành hàng đều có vai trò trong việc viết nên câu chuyện thành công của thương mại Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
