Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngành y tế tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy, quản lý, chỉ đạo điều hành cũng như chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Đây là bước đi quan trọng nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, hướng tới xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiện đại và bền vững.
Hà Nội giảm từ 91 đầu mối xuống còn 61 đơn vị
Theo Sở Y tế Hà Nội, sau khi sắp xếp theo mô hình mới, toàn ngành đã giảm từ 91 đơn vị trực thuộc xuống còn 61 đơn vị. Đồng thời, 579 trạm y tế được tổ chức lại thành 126 trạm trực thuộc chính quyền xã, phường. Sự thay đổi này không chỉ về số lượng mà quan trọng hơn là tái cấu trúc hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho tuyến cơ sở.
Phương châm “sáu rõ, một xuyên suốt” được ngành y tế Hà Nội quyết liệt triển khai, tạo chuyển biến rõ nét trên ba trụ cột: khám sức khỏe toàn dân, đầu tư y tế cơ sở và chuyển đổi số. Đến nay, thành phố đã lập được hơn 8,4 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt 97,4% dân số. Những hồ sơ này được tích hợp trên ứng dụng iHanoi và VNeID, giúp người dân tra cứu lịch sử khám, chữa bệnh, tiêm chủng và kết quả xét nghiệm ngay trên điện thoại di động.
TP.HCM tinh gọn bộ máy, chuyển đổi mô hình bệnh viện
Kể từ ngày 1/7/2025, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm bảo đảm tinh gọn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng cung ứng dịch vụ. Sở Y tế TP.HCM đã chuyển giao toàn bộ nguồn lực của 25 trung tâm y tế khu vực không có giường bệnh về Ủy ban nhân dân các phường, xã, đặc khu để thành lập trạm y tế cấp xã. 25 đơn vị này chấm dứt hoạt động từ ngày 1/1/2026, đồng thời giảm một bệnh viện và một trung tâm y tế.
Bên cạnh việc tinh gọn, Sở Y tế TP.HCM tiếp nhận Bệnh viện Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh từ Cục Y tế Giao thông vận tải (Bộ Xây dựng). Một số đơn vị hoạt động chưa hiệu quả được chuyển thành cơ sở 2 của các bệnh viện lớn. Cụ thể, Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Nhân dân Gia Định; Bệnh viện Cần Giờ và Trung tâm Y tế Cần Giờ trở thành cơ sở 2 của Bệnh viện Từ Dũ, với mô hình hoạt động đa khoa và sự hỗ trợ từ các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa của thành phố.
Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết tính đến thời điểm hiện tại, Sở đang quản lý 91 đơn vị sự nghiệp công lập, giảm 34 đơn vị so với trước khi thực hiện sắp xếp. Điều này góp phần tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực. Một số trung tâm y tế được bố trí lại thành cơ sở phụ trợ, phục vụ công tác khám chữa bệnh, giảm tải cho tuyến trên. Toàn thành phố hiện có khoảng 134 bệnh viện, nếu tính cả tuyến Trung ương và bệnh viện tư nhân là khoảng 167 bệnh viện; tỷ lệ giường bệnh đạt khoảng 35 giường/vạn dân, đạt chỉ tiêu đề ra.
Mục tiêu nâng tỷ lệ giường bệnh lên 38/vạn dân vào năm 2030
Bộ Y tế vừa ban hành quyết định điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, tỷ lệ giường bệnh phấn đấu tăng lên 38 giường/vạn dân vào năm 2030 và 45 giường/vạn dân vào năm 2050. Mục tiêu này không chỉ dành cho TP.HCM mà còn là yêu cầu đối với các địa phương trên cả nước, đòi hỏi tập trung cải tạo, xây dựng thêm cơ sở y tế nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của người dân.
Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện nhấn mạnh, việc sắp xếp theo mô hình mới không chỉ là thay đổi về số lượng, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc hệ thống theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tăng tính chủ động cho cơ sở. Sau khi kiện toàn, sáp nhập, ngành y tế Hà Nội đã định hình rõ hai trụ cột phát triển. Thứ nhất, y tế cơ sở trở thành nền tảng với 126 trạm y tế được xếp cấp chuyên môn ban đầu, thúc đẩy chuyển từ chữa bệnh sang quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn dân, góp phần giảm tải cho tuyến trên. Thứ hai, y tế chuyên sâu giữ vai trò dẫn dắt, hình thành các bệnh viện, trung tâm chất lượng cao và phát triển các chuyên khoa mũi nhọn.
Tháo gỡ khó khăn về nhân lực và cơ sở vật chất
Thực tế cho thấy, khi trạm y tế chuyển về trực thuộc UBND xã, phường, vẫn còn một số khó khăn như thiếu nhân lực và khó “giữ chân” do chế độ đãi ngộ chưa tương xứng; cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đồng bộ; người dân chưa tin tưởng tuyến cơ sở nên vẫn “vượt tuyến”, gây quá tải cho tuyến trên. Để khắc phục, Hà Nội tiếp tục triển khai mô hình “Bệnh viện hỗ trợ trạm y tế”, đồng thời dự kiến tuyển dụng 838 bác sĩ cho 126 trạm y tế, phấn đấu 100% xã, phường có phòng khám đa khoa.
Ngoài ra, ngành y tế Hà Nội đang xây dựng Trung tâm Điều hành Y tế thông minh, kết nối hội chẩn từ xa toàn ngành nhằm nâng cao năng lực tuyến cơ sở; đồng thời xây dựng nền tảng dữ liệu y tế tập trung, tăng cường liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở y tế, phục vụ hiệu quả quản lý và điều hành. Thành phố cũng tập trung xây dựng 5 bệnh viện chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, trong đó có Trung tâm xạ trị Proton với mức đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng. Các chính sách thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước sẽ được đẩy mạnh để xây dựng đội ngũ y tế Thủ đô ngang tầm khu vực và quốc tế.
Vai trò các cấp được xác lập rõ hơn
Giới chuyên gia y tế đánh giá, mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp xác lập rõ vai trò của từng cấp. Cấp tỉnh tập trung vào quản lý vĩ mô, điều phối hệ thống, hướng dẫn chuyên môn và tham mưu ban hành cơ chế, chính sách. Cấp xã trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế dự phòng và quản lý sức khỏe cộng đồng. Công tác quản lý được đổi mới theo hướng tinh gọn, thông suốt, nhanh hơn; việc sắp xếp, kiện toàn hệ thống sự nghiệp y tế và tổ chức lại các đầu mối tuyến cơ sở đã giúp giảm khâu trung gian, rút ngắn quy trình chỉ đạo điều hành, thông tin và quyết sách được triển khai kịp thời, sát thực tiễn, giảm chồng chéo, nâng cao hiệu lực thực thi của các cơ sở y tế.
Bộ Y tế hiện đang đẩy mạnh hiệu quả của mạng lưới y tế cơ sở, trong đó trọng tâm là sắp xếp lại tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực cho trạm y tế xã, phường. Bộ đang xây dựng cơ chế, chính sách thu hút nhân lực; đề nghị cấp có thẩm quyền tăng phụ cấp cho cán bộ y tế cơ sở; huy động các nguồn lực đầu tư nâng cấp điều kiện vật chất, trang thiết bị cho tuyến cơ sở. Những nỗ lực này kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống y tế công bằng, hiện đại, đáp ứng sự kỳ vọng của người dân tại hai thành phố lớn cũng như trên cả nước.
