Giữa lúc nhiều quốc gia trên thế giới đang phải vật lộn với những đợt nắng nóng kỷ lục, các chuyên gia khí hậu đưa ra cảnh báo đáng chú ý: năm 2027 có thể trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử. Nguyên nhân được xác định là sự cộng hưởng từ hiện tượng El Nino siêu mạnh đang hình thành trên Thái Bình Dương, với khả năng nhanh chóng mạnh lên thành một sự kiện cường độ cao, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu.
El Nino mạnh lên và cơ chế gây biến đổi khí hậu
El Nino là hiện tượng khí hậu tự nhiên xảy ra khi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương tăng cao bất thường. Sự thay đổi này làm đảo lộn hoàn lưu gió, áp suất khí quyển và mô hình mưa trên toàn cầu. Theo các nhà khí tượng học, hiện tượng này thường lặp lại sau mỗi 2-7 năm và kéo dài khoảng 9-12 tháng, luân phiên với La Nina – trạng thái lạnh hơn của đại dương.
Các mô hình dự báo từ nhiều trung tâm khí hậu lớn trên thế giới đều cho thấy xu hướng ấm lên rõ rệt tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Nhiệt độ mặt biển có thể cao hơn trung bình trên 2 độ C ở một số khu vực giám sát, trong khi El Nino được dự báo sẽ tiếp tục mạnh lên trong mùa thu ở bắc bán cầu. Đồng thời, khu vực Đại Tây Dương xích đạo cũng được dự báo duy trì mức nhiệt cao hơn trung bình.
Dự báo của WMO về nhiệt độ và lượng mưa trong quý III
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết, trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, hầu hết các khu vực đất liền trên toàn cầu đều có khả năng ghi nhận nền nhiệt cao hơn trung bình. Lượng mưa có thể tăng tại một số khu vực như Tây Nam nước Mỹ, nhưng lại giảm tại khu vực Nam Á và phần lớn Australia. El Nino đang làm gia tăng nguy cơ hạn hán, mưa lớn, nắng nóng cực đoan trên đất liền và các đợt nóng bất thường ở đại dương.
Đáng chú ý, WMO nhấn mạnh rằng các tác động của El Nino không chỉ giới hạn ở nhiệt độ không khí, mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến hệ sinh thái biển. Sự ấm lên của đại dương sẽ thúc đẩy các đợt tẩy trắng san hô, làm suy giảm nguồn lợi thủy sản và gây mất cân bằng chuỗi thức ăn biển.
Rủi ro cháy rừng tại Australia và Indonesia
Hiện tượng thời tiết cực đoan do El Nino gây ra được dự báo sẽ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng tại Australia, đi kèm hiện tượng tẩy trắng san hô trên diện rộng tại Rạn san hô Great Barrier nổi tiếng. Tại Indonesia, số điểm nóng cháy rừng được ghi nhận từ đầu năm đến nay đã tăng nhanh hơn so với các giai đoạn El Nino trước đây. Nguy cơ cháy rừng có thể đạt đỉnh trong tháng 8 và 9, khi tình trạng khô hạn tiếp tục gia tăng.
Điều này đặt ra thách thức lớn cho công tác phòng chống cháy rừng và quản lý tài nguyên thiên nhiên tại các quốc gia Đông Nam Á và châu Đại Dương. Chính phủ các nước trong khu vực đang phải chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực để ứng phó với các đám cháy có thể lan rộng trên diện tích lớn.
Tác động tại châu Mỹ: hạn hán lan rộng tại Amazon
Tại châu Mỹ, El Nino không còn là một khả năng mà đã được xác nhận và đang diễn ra. Theo WMO, Trung Mỹ, một số khu vực Caribe và phía bắc Nam Mỹ đã ghi nhận điều kiện khô hạn hơn bình thường do El Nino. Xu hướng này dự kiến sẽ mở rộng tới lưu vực sông Amazon, làm gia tăng lo ngại về nguồn nước, sản xuất nông nghiệp và nguy cơ cháy rừng.
Những đợt El Nino cường độ mạnh trước đây đã gây thiệt hại hàng tỷ USD tại Mỹ Latinh. Nhiều khu vực từng hứng chịu hạn hán nghiêm trọng, trong khi những nơi khác lại đối mặt với lũ lụt và sạt lở đất. Sự khắc nghiệt của El Nino lần này có thể khiến các hiện tượng trên trở nên dữ dội hơn, đe dọa trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân.
Châu Phi có thể thiệt hại 10-20 tỷ USD và làn sóng di cư
Tại châu Phi, hiện tượng El Nino cực mạnh được dự báo sẽ xảy ra trong thời gian tới có thể khiến các quốc gia châu lục này chịu thiệt hại kinh tế từ 10-20 tỷ USD. Con số này chưa tính đến những tổn thất gián tiếp từ mất mùa, suy giảm sản lượng thủy điện và gia tăng chi phí y tế do các bệnh liên quan đến nắng nóng.
Nghiêm trọng hơn, các nhà nghiên cứu cảnh báo nguy cơ di cư quy mô lớn khỏi các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề. Khi hạn hán kéo dài làm cạn kiệt nguồn nước và phá hủy sinh kế, hàng triệu người có thể buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo áp lực lên các quốc gia lân cận và làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo khu vực.
Liệu El Nino lần này có phá kỷ lục lịch sử?
Các nhà khí tượng học nhận định, nhiệt độ bề mặt Thái Bình Dương đang tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ qua. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng El Nino lần này có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất trong lịch sử, với những hệ quả khó lường cho khí hậu toàn cầu.
Kết hợp với xu hướng ấm lên do biến đổi khí hậu do con người gây ra, năm 2027 nhiều khả năng sẽ thiết lập một cột mốc mới về nhiệt độ. Các chuyên gia kêu gọi chính phủ các nước cần sớm xây dựng kịch bản ứng phó, tăng cường hệ thống cảnh báo sớm và đầu tư vào các giải pháp thích ứng để giảm thiểu thiệt hại do El Nino siêu mạnh gây ra.
