Eo Biển Hormuz: Những Tuyến Vận Chuyển Dầu Thay Thế Có Thể Không Đủ Sức Bù Đắp
Eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải chiến lược nối liền Vịnh Ba Tư với vùng biển quốc tế, đang đối mặt với nguy cơ bị đóng cửa. Theo các ước tính, khoảng 1/5 sản lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới thường được vận chuyển qua đây, khiến nó trở thành huyết mạch quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng leo thang, việc tìm kiếm các tuyến vận chuyển thay thế đang trở nên cấp thiết.
Thách Thức Từ Các Tuyến Đường Ống Dự Phòng
Hiện nay, chỉ có hai tuyến đường ống dẫn năng lượng chính trong khu vực có khả năng vận chuyển dầu mỏ ra thị trường mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổng công suất dự phòng của các tuyến này chỉ dao động trong khoảng 3,7 đến 5,7 triệu thùng mỗi ngày. Con số này tương đương với khoảng 1/4 so với mức khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz, cho thấy sự hạn chế đáng kể trong việc bù đắp nếu tuyến hàng hải này bị gián đoạn.
Một trong những tuyến đường ống quan trọng nhất là hệ thống Đông - Tây của Saudi Arabia, kết nối mỏ dầu Abqaiq gần bờ Vịnh Ba Tư với cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco đã công bố việc nâng công suất của đường ống lên 7 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 3/2025. Tuy nhiên, IEA lưu ý rằng mức vận chuyển tối đa này vẫn chưa được kiểm chứng trong thực tế, gây ra những nghi ngờ về hiệu quả thực sự.
Những Rào Cản Trong Khai Thác Công Suất
Hiện tại, khoảng 2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đang được vận chuyển qua tuyến đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia, đồng nghĩa với việc còn khoảng 3 đến 5 triệu thùng mỗi ngày công suất dự phòng. Tuy nhiên, ngay cả khi đường ống có thể xử lý lượng dầu bổ sung này, cảng Yanbu hiếm khi bốc dỡ quá 2,5 triệu thùng mỗi ngày. Điều này tạo ra một rào cản lớn đối với việc tận dụng tối đa công suất sẵn có, làm giảm khả năng thay thế cho eo biển Hormuz.
Bên cạnh đó, IEA cũng cho biết tuyến đường ống dẫn khí tự nhiên chạy song song với hệ thống này hiện đã hoạt động hết công suất, không còn khả năng mở rộng thêm. Trong khi đó, một đầu của đường ống dẫn dầu của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) gần đây đã bị tấn công, với mức độ thiệt hại vẫn chưa được xác định rõ ràng.
Tuyến Đường Ống Của UAE Và Những Hạn Chế
Tuyến đường ống dài khoảng 400 km của UAE nối từ cảng Fujairah – nơi xảy ra vụ hỏa hoạn tuần trước sau khi một máy bay không người lái của Iran bị đánh chặn – tới khu vực Habshan. Tuy nhiên, quy mô của hệ thống này nhỏ hơn nhiều so với đường ống của Saudi Arabia. Theo ước tính của IEA, tuyến này chỉ có thể bổ sung khoảng 700.000 thùng mỗi ngày công suất dự phòng, một con số khiêm tốn so với nhu cầu vận chuyển toàn cầu.
Những hạn chế này càng trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh chính trị căng thẳng. Trong thông điệp đầu tiên được công bố ngày 12/3, tân Lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, đã tuyên bố rằng eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng như một “công cụ gây sức ép”. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi các tuyến thay thế không đủ sức bù đắp.
Tóm lại, việc thiếu các tuyến vận chuyển dầu thay thế hiệu quả cho eo biển Hormuz đang đặt ra những thách thức lớn cho thị trường năng lượng thế giới. Các tuyến đường ống hiện có chỉ có thể đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu, trong khi những rào cản về công suất và hạ tầng tiếp tục cản trở khả năng mở rộng. Điều này nhấn mạnh sự phụ thuộc nguy hiểm vào một tuyến hàng hải duy nhất và nhu cầu cấp thiết phải đa dạng hóa các con đường vận chuyển năng lượng trong tương lai.
