Gọng kìm "giá giảm, chi phí tăng" đang siết chặt ngành cà phê Việt Nam. Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước xuất khẩu gần 789.000 tấn cà phê, tăng mạnh về khối lượng so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 3,6 tỷ USD, giảm gần 8%. Giá xuất khẩu bình quân ở mức 4.555 USD/tấn, "bốc hơi" gần 20% so với năm 2025. Diễn biến này đi ngược lại kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng của năm cũ.
Cà phê thu hoạch nhiều nhưng vẫn cần giải pháp căn cơ
Nguyên nhân trực diện là đà lao dốc của giá thế giới. Trên sàn London, giá Robusta từ 4.100 USD/tấn hồi tháng 1 đã lùi sâu về vùng 3.300-3.500 USD/tấn vào tháng 4. Áp lực xuất phát từ nguồn cung toàn cầu dồi dào, đặc biệt là sản lượng Robusta kỷ lục từ Brazil, khiến thị trường đối mặt với nguy cơ dư cung. Không chỉ đối mặt "bão giá", ngành cà phê còn oằn mình chịu áp lực chi phí. Bà Lê Hoàng Diệp Thảo, CEO của TNI King Coffee, chỉ ra thực tế khắc nghiệt: "Chuỗi logistics đứt gãy kéo theo gánh nặng chi phí. Có thời điểm nguồn cung xăng dầu thiếu hụt, hay phân bón đứng trước nguy cơ khan hiếm do một số quốc gia ngừng xuất khẩu. Khi chi phí ngành phụ trợ tăng cao, doanh nghiệp chịu ảnh hưởng rất lớn."
Bên cạnh đó, một điểm yếu lâu nay của ngành chính là xuất khẩu thô. Hiện tại, cà phê nhân thô chiếm khoảng 91% tổng sản lượng xuất khẩu. Khi giá hàng hóa thô biến động, toàn ngành lập tức "chịu trận". Ngược lại, nhóm cà phê chế biến dù chỉ chiếm 7% khối lượng nhưng đóng góp hơn 15% kim ngạch. Tại thị trường Thái Lan, 84% sản phẩm cà phê Việt Nam xuất sang là hàng chế biến sâu, nhờ đó giá trị xuất khẩu vẫn tăng bất chấp giá nguyên liệu sụt giảm.
Các đại diện ngoại giao cùng ký Tuyên bố Liên minh Cà phê toàn cầu - GCA
Lời giải từ liên kết thị trường và công nghệ số
Nhận diện những nút thắt ngành cà phê đang phải đối mặt, King Coffee chủ động triển khai hàng loạt sáng kiến chiến lược. King Coffee đã khởi xướng thành lập Liên minh Cà phê Toàn cầu - Global Coffee Alliance (GCA), ra mắt tại Hà Nội tháng 3/2026. Sáng kiến này mang tham vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm cà phê thế giới, thông qua việc liên kết các quốc gia trồng và tiêu thụ, thiết lập mạng lưới thương mại trực tiếp.
CEO King Coffee Lê Hoàng Diệp Thảo chia sẻ: "Chúng tôi cắt giảm các khâu trung gian để người mua, người bán và nông dân tiếp cận nhau nhanh chóng hơn. Trọng tâm là làm sao để người nông dân - mắt xích hưởng lợi cuối cùng - có được mức giá tốt hơn, giúp họ an tâm chăm bón cho nông trại." Sáng kiến này được kỳ vọng là lời giải thiết thực cho bài toán bấp bênh về giá mà hàng triệu nông dân trồng cà phê đang gánh chịu.
Song song với liên kết thị trường, King Coffee cũng đặt trọng tâm vào công nghệ. Doanh nghiệp phát triển AI Coffee Academy, một nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, vận hành và quản trị chuỗi cà phê. Theo bà Thảo, AI giúp chuẩn hóa quy trình, giảm sai sót thủ công, hỗ trợ từ khâu đào tạo nhân sự, thiết kế sản phẩm đến tối ưu vận hành. Trong bối cảnh chi phí logistics, xăng dầu, phân bón và nhân công đều biến động, công nghệ trở thành công cụ để doanh nghiệp nâng năng suất và kiểm soát chi phí.
Hệ sinh thái AI kết hợp Liên minh GCA là sáng kiến của King Coffee nhằm giúp cà phê Việt nâng giá trị bền vững. Nghịch lý xuất khẩu đầu năm 2026 cho thấy con đường mới của ngành cà phê, trong đó sáng kiến của King Coffee đang vạch ra lộ trình khả thi. Tuy nhiên, sự chuyển mình của ngành hàng tỷ đô không thể chỉ dựa vào nỗ lực đơn lẻ. Bà Thảo khẳng định: "Dù doanh nghiệp rất chủ động, vai trò hỗ trợ của Nhà nước và chính quyền địa phương vẫn hết sức quan trọng. Sự đồng hành này giúp doanh nghiệp mạnh dạn tháo gỡ điểm nghẽn." Chỉ khi có sự cộng hưởng đó, cà phê Việt mới thực sự làm chủ cuộc chơi toàn cầu.
