Ngày 28/10/2024, truyền thông nhà nước Iran đưa tin lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phá hủy thành công 3 máy bay chiến đấu tàng hình F-35 của Mỹ tại một căn cứ không quân ở Jordan. Thông tin này ngay lập tức gây chấn động dư luận quốc tế, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột tại Trung Đông.
Chi tiết vụ việc theo phía Iran
Theo hãng thông tấn Tasnim, IRGC đã sử dụng tên lửa đạn đạo tầm xa và máy bay không người lái (UAV) để tấn công căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở phía đông Jordan, nơi được cho là đang triển khai các phi đội F-35 của Không quân Mỹ. Một tướng IRGC giấu tên tuyên bố: "Cuộc tấn công chính xác đã tiêu diệt ba tiêm kích F-35, gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở hạ tầng quân sự Mỹ tại Jordan." Tuy nhiên, phía Iran không công bố bằng chứng hình ảnh hay video nào về vụ việc.
Phản ứng từ Mỹ và đồng minh
Ngay sau tuyên bố của Iran, Lầu Năm Góc đã lên tiếng bác bỏ hoàn toàn thông tin. Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Mỹ, ông Patrick Ryder, khẳng định: "Không có máy bay F-35 nào của Mỹ bị phá hủy hay hư hại. Các căn cứ của chúng tôi ở Jordan vẫn an toàn và hoạt động bình thường. Iran đang phát tán thông tin sai lệch nhằm đánh lạc hướng dư luận." Các quan chức Jordan cũng phủ nhận bất kỳ cuộc tấn công nào xảy ra trên lãnh thổ nước này.
Theo số liệu từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), hiện có khoảng 3.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại Jordan, cùng với các hệ thống phòng không Patriot và tên lửa THAAD. Việc Iran có thể xuyên thủng lớp phòng thủ này để tấn công chính xác các mục tiêu giá trị cao như F-35 là điều khó tin đối với giới chuyên gia quân sự.
Bối cảnh căng thẳng leo thang
Tuyên bố của Iran diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Tehran và Washington đang ở mức đỉnh điểm do lệnh trừng phạt và cáo buộc can thiệp khu vực. Trước đó, Iran từng nhiều lần đe dọa tấn công các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông để trả đũa vụ ám sát tướng Qasem Soleimani năm 2020. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên Tehran tuyên bố phá hủy trực tiếp khí tài chiến lược của Mỹ như F-35.
Chuyên gia phân tích quân sự tại Đại học Tehran, ông Mohammad Reza Tajik, cho rằng: "Dù thông tin khó kiểm chứng, nhưng tuyên bố này cho thấy Iran sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ nếu bị khiêu khích. Đây là thông điệp gửi tới Washington về sức mạnh quân sự của Iran." Trong khi đó, nhà phân tích Matthew McInnis tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI) nhận định: "Iran đang sử dụng chiến thuật tâm lý chiến, cố gắng tạo ra hình ảnh sức mạnh để củng cố vị thế nội bộ và quốc tế."
Tác động tới an ninh khu vực
Dù Mỹ và Jordan phủ nhận, nhưng tuyên bố của Iran vẫn gây ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ và đồng USD. Giá dầu thô Brent tăng nhẹ 1,2% trong phiên giao dịch ngày 28/10, phản ánh lo ngại gián đoạn nguồn cung nếu xung đột lan rộng. Quan hệ giữa Jordan với Iran vốn xấu đi từ năm 2018, và tuyên bố này có thể khiến Amman thắt chặt hợp tác an ninh với Washington.
Các quốc gia láng giềng như Israel, Saudi Arabia, và Iraq đều đang theo dõi sát sao diễn biến. Israel đã đặt lực lượng phòng không trong tình trạng báo động cao, trong khi người phát ngôn quân đội Saudi Arabia kêu gọi kiềm chế để tránh hỗn loạn khu vực. Liên Hợp Quốc cũng lên tiếng hối thúc các bên hạ nhiệt căng thẳng thông qua đối thoại.
