Giữa lúc căng thẳng địa chính trị leo thang và nhu cầu trú ẩn gia tăng, giá vàng lại bất ngờ lao dốc mạnh. Điều gì đang thực sự diễn ra trên thị trường kim loại quý?
"Thủ phạm" đứng sau đợt bán tháo
Trong những thời điểm bất ổn địa chính trị leo thang, vàng thường được xem là nơi trú ẩn an toàn hàng đầu của giới đầu tư. Thế nhưng lần này, khi xung đột tại Trung Đông bùng phát và rủi ro toàn cầu gia tăng, kim loại quý lại bất ngờ lao dốc, rơi xuống vùng 4.300 USD/ounce.
Theo các chuyên gia của công ty tài chính WisdomTree và StoneX, nguyên nhân không nằm ở việc triển vọng của vàng suy yếu mà xuất phát từ một yếu tố quen thuộc mỗi khi thị trường rơi vào trạng thái hoảng loạn là áp lực bổ sung ký quỹ (margin call).
Khi căng thẳng địa chính trị bùng phát, thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt giảm mạnh. Các quỹ đầu cơ và tổ chức tài chính sử dụng đòn bẩy buộc phải bổ sung tiền mặt để đáp ứng yêu cầu ký quỹ từ các công ty môi giới. Trong bối cảnh cần tiền mặt ngay lập tức, nhà đầu tư thường không bán những tài sản đang thua lỗ nặng mà ưu tiên bán các tài sản có tính thanh khoản cao nhất. Và vàng trở thành lựa chọn hàng đầu.
Bà Rhona O'Connell, Trưởng bộ phận Phân tích Thị trường tại StoneX, cho rằng đợt giảm giá hiện nay phản ánh nhu cầu huy động tiền mặt để xử lý các khoản ký quỹ hơn là sự thay đổi trong các yếu tố cơ bản hỗ trợ vàng.
Bên cạnh đó, dữ liệu mới nhất từ SPDR Gold Shares cho thấy làn sóng rút vốn khỏi thị trường vàng vẫn chưa dừng lại. Chỉ trong nửa tháng qua, quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới đã bán ra khoảng 13 tấn vàng, nâng tổng lượng bán ròng từ đầu năm lên 45 tấn. Động thái này khiến lượng vàng vật chất do quỹ nắm giữ giảm xuống mức thấp nhất kể từ giữa tháng 10/2025. Theo giá thị trường hiện tại, danh mục vàng của SPDR có giá trị khoảng 148 tỷ USD.
Là quỹ ETF vàng đầu tiên niêm yết tại Mỹ và cũng là quỹ vàng lớn nhất thế giới, SPDR từ lâu được xem là chỉ báo quan trọng về tâm lý nhà đầu tư trên thị trường kim loại quý. Vì vậy, những thay đổi trong hoạt động mua bán của quỹ thường được giới đầu tư theo dõi sát sao như một tín hiệu phản ánh xu hướng ngắn hạn của giá vàng toàn cầu.
Kịch bản từng lặp lại nhiều lần trong lịch sử
Hiện tượng vàng giảm mạnh ngay sau khi xuất hiện cú sốc kinh tế hoặc địa chính trị thực tế không phải điều mới mẻ. Năm 1987, sau cú sập lịch sử Black Monday khiến chỉ số Dow Jones mất hơn 22% chỉ trong một phiên giao dịch, vàng cũng bị bán tháo khi nhà đầu tư đổ xô tìm kiếm thanh khoản. Tuy nhiên, kim loại quý nhanh chóng phục hồi khi tâm lý hoảng loạn lắng xuống.
Kịch bản tương tự xuất hiện khi bong bóng công nghệ vỡ vào năm 2000, trong cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu hay gần đây nhất là chiến sự Nga - Ukraine... Điểm chung của các giai đoạn này là vàng thường chịu áp lực giảm trong ngắn hạn do nhu cầu tiền mặt tăng đột biến. Nhưng khi cơn khát thanh khoản qua đi, vai trò phòng thủ của kim loại quý lại được thị trường đánh giá cao, kéo giá tăng trở lại.
Theo WisdomTree, áp lực ký quỹ là yếu tố khiến vàng giảm trong giai đoạn đầu của khủng hoảng, nhưng về dài hạn chính những bất ổn đó lại trở thành động lực hỗ trợ giá.
Bất chấp đợt điều chỉnh mạnh, nhiều chuyên gia vẫn giữ quan điểm lạc quan với vàng trong trung và dài hạn. Ông Nitesh Shah, Trưởng bộ phận Nghiên cứu hàng hóa và kinh tế vĩ mô tại WisdomTree, nhận định đợt giảm hiện nay chủ yếu phản ánh áp lực thanh khoản tạm thời thay vì sự suy yếu của các yếu tố nền tảng.
Theo ông, các rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao, trong khi những áp lực cấu trúc đối với đồng USD chưa biến mất. Khi nhu cầu tiền mặt hạ nhiệt, vai trò của vàng như một công cụ phòng ngừa rủi ro và đa dạng hóa danh mục đầu tư nhiều khả năng sẽ được tái khẳng định.
Ngoài yếu tố địa chính trị, thị trường vàng còn được hỗ trợ bởi nhiều động lực khác. Xung đột tại Trung Đông được dự báo khó sớm kết thúc khi khoảng cách giữa các bên vẫn còn rất lớn. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục đối mặt với bài toán thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại kéo dài, tạo áp lực lên đồng USD.
Bên cạnh đó, các ngân hàng trung ương, đặc biệt tại châu Á, vẫn duy trì xu hướng mua ròng vàng nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối. Đây được xem là một trong những nguồn cầu bền vững nhất của thị trường hiện nay. Về mặt kỹ thuật, giới phân tích đang theo dõi sát vùng hỗ trợ quanh 4.400 USD/ounce. Nếu mốc này được giữ vững và áp lực bán do ký quỹ suy giảm, vàng hoàn toàn có thể bước vào một nhịp phục hồi mới.
