Trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) siết chặt các biện pháp trừng phạt đối với năng lượng Nga, tổ chức phi chính phủ (NGO) Urgewald của Đức vừa chỉ ra một "huyết mạch" hậu cần quan trọng vẫn đang giúp duy trì hoạt động xuất khẩu khí hóa lỏng (LNG) của Moscow.
Theo phân tích của Urgewald, dựa trên dữ liệu theo dõi tàu của Kpler và được tờ Financial Times đưa tin ngày 1/6, đó chính là xưởng sửa chữa tàu Fayard của Đan Mạch – cơ sở cuối cùng trong EU vẫn tiếp tục phục vụ đội tàu Arc7 chuyên chở LNG từ dự án Yamal của Nga.
Dự án Yamal và hạm đội Arc7
Dự án Yamal, do Novatek dẫn đầu và được Tổng thống Nga Vladimir Putin trực tiếp khánh thành năm 2017, là biểu tượng quan trọng của ngành năng lượng Nga. Để vận hành hiệu quả trong môi trường khắc nghiệt của vùng Bắc Cực, dự án phụ thuộc hoàn toàn vào hạm đội gồm các tàu chuyên biệt có khả năng phá băng mạnh mẽ.
Toàn bộ đội tàu gồm khoảng 15 chiếc Arc7 này được đóng tại Hàn Quốc với chi phí khoảng 333 triệu USD mỗi chiếc. Chúng không chỉ vận chuyển LNG từ Yamal sang châu Âu và châu Á mà còn là yếu tố then chốt quyết định khả năng xuất khẩu ổn định của Nga trong mùa đông.
Đội tàu phá băng Arc7 là yếu tố then chốt quyết định khả năng xuất khẩu ổn định của Nga trong mùa đông khắc nghiệt ở Bắc Cực.
Nhu cầu bảo dưỡng định kỳ
Ước tính của Urgewald cho thấy, có tới 6 tàu Arc7 có thể cần đưa vào Fayard để bảo dưỡng toàn diện trong mùa hè này. Đây là đợt bảo dưỡng thường kỳ diễn ra khoảng 3 năm một lần do môi trường Bắc Cực gây hao mòn mạnh.
"Ước tính trên dựa vào các mô hình sửa chữa được quan sát, cho thấy các tàu trong đội tàu này cần bảo dưỡng toàn diện khoảng 3 năm một lần, phản ánh điều kiện khắc nghiệt ở vùng Bắc Cực nơi chúng hoạt động", Urgewald cho biết trên trang web của mình.
Tổ chức này cũng chỉ ra rằng mỗi tàu Arc7 đã vận chuyển trung bình 5,3 triệu tấn LNG Nga kể từ tháng 2/2022, tương đương giá trị khoảng 4 tỷ Euro. Nếu tính toàn bộ thời gian hoạt động, 6 tàu tiềm năng cần sửa chữa có thể liên quan đến khối lượng LNG trị giá khoảng 32,3 tỷ Euro.
Cơ hội cuối cùng trước lệnh cấm
Và đây có thể là cơ hội cuối cùng trước khi lệnh cấm của EU về dịch vụ hàng hải cho tàu LNG Nga có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Nếu được sửa chữa kịp thời, những con tàu này sẽ trở thành những "tân binh" tràn đầy sức sống, giúp Nga duy trì dòng chảy xuất khẩu LNG thêm nhiều năm nữa, dù châu Âu đang siết chặt trừng phạt.
Trước đây, 2 xưởng đóng tàu châu Âu là Damen Shiprepair Brest của Pháp và Fayard của Đan Mạch là những nơi duy nhất có đủ năng lực kỹ thuật để cung cấp dịch vụ sửa chữa tại ụ khô và vị trí địa lý thuận lợi để thực hiện bảo dưỡng định kỳ cho những tàu Arc7 cỡ lớn này.
Kể từ khi đi vào hoạt động, 2 xưởng này đã đảm nhận việc bảo dưỡng đội tàu Arc7. Theo phân tích của Urgewald, kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra, Fayard đã phục vụ 15 lượt tàu (trong tổng số 17 lượt), trong khi con số của Damen là 8 lượt.
Vai trò độc tôn của Fayard
Đến năm 2025, Damen đã quyết định ngừng phục vụ các tàu LNG Nga, theo đó Fayard trở thành xưởng tàu duy nhất còn lại trong EU có khả năng thực hiện các bảo dưỡng chuyên sâu. Và Fayard đã tận dụng triệt để vị thế này.
Fayard là doanh nghiệp gia đình do gia tộc Andersen sở hữu và lãnh đạo từ năm 1916. Đây là một doanh nghiệp lớn trong ngành đóng tàu Đan Mạch, nhưng việc tiếp tục phục vụ tàu Nga đang vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ các tổ chức xã hội dân sự Ukraine và châu Âu.
Họ cho rằng đây không phải là sửa chữa thông thường mà là hành động gián tiếp hỗ trợ Nga duy trì doanh thu từ xuất khẩu năng lượng và phục vụ chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Điểm yếu chiến lược của Nga
Về phía Moscow, việc phụ thuộc vào cơ sở sửa chữa châu Âu lộ rõ điểm yếu chiến lược của gã khổng lồ Á-Âu trong lĩnh vực LNG. Dù Nga đang nỗ lực tự chủ bằng cách đóng tàu tại Zvezda, tiến độ còn hạn chế và chưa thể thay thế hoàn toàn đội tàu Arc7 hiện tại.
Minh Đức (Theo Financial Times, Urgewald)
