Từ ngày 28 đến 29 tháng 5, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long đã tham gia Đoàn công tác tháp tùng Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự Diễn đàn Kinh tế Á-Âu lần thứ 5 với chủ đề “Liên minh Kinh tế Á-Âu trong cạnh tranh kỹ thuật số toàn cầu: Ưu tiên trí tuệ nhân tạo” và kết hợp làm việc tại thủ đô Astana, Kazakhstan.
Thành phần đoàn chính thức gồm Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hoàng Long, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh và Đại sứ Việt Nam tại Kazakhstan Nguyễn Thành Lê. Trong khuôn khổ chuyến công tác, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đã tham gia nhiều hoạt động quan trọng cùng Phó Thủ tướng, bao gồm dự Phiên toàn thể và các phiên chuyên đề của Diễn đàn, tham dự các cuộc tiếp xúc song phương bên lề với Chủ tịch Hội đồng Ủy ban Kinh tế Á-Âu Bakytzhan Sagintayev, Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Salvador Valdes Mesa, Phó Thủ tướng Belarus Natalya Petkevich và Phó Thủ tướng Liên bang Nga Overchuk, cùng chuyến thăm Đại học Nazarbayev và Trung tâm đổi mới sáng tạo Astana.
Phiên toàn thể là hoạt động trọng tâm của Diễn đàn, với sự tham dự của Tổng thống Nga Vladimir Putin, nguyên thủ các quốc gia thành viên EAEU (Nga, Belarus, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan), đại diện lãnh đạo các nước khách mời, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và giới chuyên gia. Các đại biểu đã trao đổi về những xu thế lớn của kinh tế thế giới, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác kinh tế trong không gian Á-Âu.
Tại buổi làm việc với Chủ tịch Hội đồng Ủy ban Kinh tế Á-Âu (EEC) Bakytzhan Sagintayev, hai bên đã thảo luận về tình hình triển khai Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (FTA Việt Nam-EAEU) cũng như các định hướng thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới. Việt Nam nhấn mạnh coi trọng hợp tác với EAEU, đánh giá cao vai trò của Hội đồng EEC trong việc thúc đẩy triển khai hiệu quả các cam kết của FTA, đồng thời bày tỏ vui mừng trước những kết quả tích cực mà hiệp định đã đạt được trong 10 năm qua, mang lại hiệu quả thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai bên.
Hai bên đã hoàn thành lộ trình cắt giảm thuế quan, với khoảng 88% dòng thuế được xóa bỏ hoàn toàn hoặc cắt giảm một phần, tương đương hơn 90% kim ngạch thương mại song phương. Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng từ 3,04 tỷ USD năm 2016 lên 5,94 tỷ USD năm 2025, gần gấp đôi sau 10 năm. Nhiều mặt hàng chủ lực ghi nhận mức tăng trưởng cao nhờ ưu đãi hiệp định như thủy sản, cà phê, hạt tiêu, điều, dệt may... sang thị trường EAEU. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam-EAEU đạt 2,26 tỷ USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó Việt Nam xuất khẩu đạt 1,21 tỷ USD, tăng 8,6%, và nhập khẩu đạt 1,05 tỷ USD, tăng 24,3%.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng chia sẻ một số vướng mắc cần tháo gỡ. Việt Nam đề nghị EAEU xem xét không tiếp tục áp dụng biện pháp phòng vệ ngưỡng đối với hàng dệt may Việt Nam, do cơ chế này không còn phù hợp với thực tiễn thị trường và thông lệ quốc tế. Đồng thời, Việt Nam đề nghị phía Liên bang Nga và EAEU mở cửa hơn nữa thị trường thủy sản, bao gồm việc gỡ đình chỉ và phê duyệt thêm doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu.
Chủ tịch Hội đồng EEC Bakytzhan Sagintayev bày tỏ cảm ơn Phó Thủ tướng đã tham dự Diễn đàn và chúc mừng Việt Nam về những thành tựu phát triển kinh tế. Ông khẳng định FTA Việt Nam-EAEU đã góp phần tích cực vào tăng trưởng thương mại giữa các bên, và bày tỏ tin tưởng hợp tác sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Ông cũng cho biết sẽ thúc đẩy trao đổi với các nước thành viên để xử lý các quan tâm của Việt Nam, đồng thời nhất trí tăng cường chuyển đổi số, công nghệ và tổ chức các hoạt động kỷ niệm 10 năm ký kết FTA. Hai bên mong muốn tổ chức Khóa họp lần thứ 6 Ủy ban Hỗn hợp thực thi FTA Việt Nam-EAEU vào tháng 9 năm 2026 tại Moskva, Liên bang Nga, và sớm ký Nghị định thư về Hệ thống xác minh và chứng nhận xuất xứ điện tử.
Về phía Việt Nam, đại diện bày tỏ mong muốn hai bên phát huy tối đa vai trò của cơ chế Ủy ban Hỗn hợp và sẵn sàng phối hợp tổ chức Khóa họp lần thứ 6 trong năm 2026 để giải quyết các vướng mắc. Đối với Nghị định thư về Hệ thống xác minh và chứng nhận xuất xứ điện tử, các cấp kỹ thuật của Việt Nam và EAEU đang trao đổi để thống nhất những vấn đề còn lại, chủ yếu là vấn đề kỹ thuật của hệ thống.
Tại các cuộc gặp song phương với lãnh đạo cấp cao của Cuba, Liên bang Nga, Belarus, hai bên tập trung trao đổi các giải pháp và cơ chế hợp tác nhằm đưa quan hệ Việt Nam với các nước đối tác đi vào chiều sâu, mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai phía. Đáng chú ý, trong cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Nga Overchuk, Bộ trưởng Thương mại Liên bang Nga cho biết, nhân dịp kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga dự kiến tổ chức tại Kazan từ ngày 16 đến 18 tháng 6 năm 2026, Bộ Thương mại Nga sẵn sàng làm việc với Bộ Công thương Việt Nam để trao đổi và giải quyết các vấn đề tồn đọng trong quan hệ thương mại song phương cũng như trong khuôn khổ FTA Việt Nam-EAEU, nhằm thúc đẩy hơn nữa quan hệ kinh tế thương mại song phương và đa phương trong thời gian tới.
