Một người đàn ông 55 tuổi ở tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc, đã phải sống chung với những cơn chóng mặt, tê yếu chân tay và teo nhỏ mắt phải suốt 12 năm. Mãi đến khi được phẫu thuật tủy sống tại Bệnh viện trực thuộc số 3, Đại học Y khoa Nam Phương (Quảng Châu), các bác sĩ mới tìm ra thủ phạm: ấu trùng sán dây ký sinh âm thầm trong cơ thể nhiều năm.
Hành trình 12 năm tìm kiếm nguyên nhân
Ông Tống (55 tuổi, tỉnh Hồ Nam) bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bất thường từ 12 năm trước. Ban đầu, ông thường xuyên chóng mặt, buồn nôn, ăn uống kém, gặp khó khăn trong việc tiểu tiện và đại tiện. Sau khi thăm khám tại bệnh viện địa phương, ông được chẩn đoán mắc não úng thủy do tắc nghẽn kèm đột quỵ nhẹ. Tuy nhiên, điều trị theo hướng này không mang lại cải thiện đáng kể.
Khoảng 4 năm trước, tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn khi ông bắt đầu đau vùng thắt lưng, hai chân tê bì, yếu dần khiến việc đi lại khó khăn. Đáng chú ý, mắt phải của ông cũng dần teo nhỏ theo thời gian. Sau nhiều năm không tìm được nguyên nhân, ông quyết định đến Quảng Châu để tìm kiếm cơ hội điều trị mới.
Chẩn đoán chính xác nhờ MRI và xét nghiệm huyết thanh
Tại Bệnh viện trực thuộc số 3, Đại học Y khoa Nam Phương, các bác sĩ nhận thấy tình trạng của ông Tống không giống một ca đột quỵ hay não úng thủy thông thường. BS Hoàng Mẫn Quân, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống I, cho biết ngay từ đầu, ê-kíp đã nghi ngờ bệnh nhân có thể bị nhiễm ấu trùng sán dây trong tủy sống.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cùng các xét nghiệm chuyên sâu đã xác nhận nghi ngờ trên. Hình ảnh cho thấy toàn bộ tủy sống của bệnh nhân xuất hiện nhiều tổn thương màu trắng dạng bông bất thường. Đồng thời, xét nghiệm huyết thanh cho kết quả dương tính với kháng thể chống lại ấu trùng sán dây sparganum.
Ca bệnh hiếm gặp và thách thức phẫu thuật
Các bác sĩ cho biết nhiễm sparganum ở da, cơ, mắt hoặc não đã từng được ghi nhận, nhưng trường hợp ký sinh trong tủy sống là cực kỳ hiếm gặp. Vì ít phổ biến, bệnh thường dễ bị nhầm lẫn với u tủy, viêm tủy hoặc các bệnh lý thần kinh khác.
Theo BS Hoàng Mẫn Quân, trong thời gian tồn tại trong cơ thể, ấu trùng sán dây có thể di chuyển và kích thích phản ứng viêm kéo dài. Quá trình này khiến mô quanh tủy sống bị phù nề, hình thành các dải xơ dính giữa các bó thần kinh. Đồng thời, các tổn thương do ký sinh trùng để lại ngày càng tích tụ, gây chèn ép tủy sống và làm suy giảm chức năng thần kinh.
"Thách thức lớn nhất trong ca phẫu thuật là loại bỏ tối đa các vùng tổn thương nằm xen kẽ giữa nhiều bó thần kinh quan trọng, đồng thời phải bảo vệ chức năng thần kinh cho người bệnh", bác sĩ chia sẻ. Trong quá trình mổ, ê-kíp không tìm thấy ký sinh trùng còn sống nhưng phát hiện nhiều tổ chức màu trắng dạng bông - dấu tích của quá trình ký sinh kéo dài nhiều năm.
Kết quả sau phẫu thuật
Sau phẫu thuật, sức cơ hai chân của ông Tống đã cải thiện từ mức 2 lên mức 3 theo thang đánh giá sức cơ. Khả năng vận động, đặc biệt ở chân phải, cũng có sự tiến triển rõ rệt.
Thói quen tưởng vô hại có thể là con đường đưa ký sinh trùng vào cơ thể
Gia đình ông Tống cho biết trước đây họ từng làm nghề nuôi cá. Người nhà nghi ngờ ông có thể nhiễm ký sinh trùng do thường xuyên tiếp xúc với ao hồ khi có vết thương hở hoặc từng ăn thực phẩm chưa được nấu chín hoàn toàn.
Theo các chuyên gia, ấu trùng sán dây sparganum là giai đoạn ấu trùng của một số loài sán dây thuộc chi Spirometra. Con người có thể nhiễm bệnh qua nhiều con đường như:
- Ăn thịt ếch, rắn, lươn hoặc các loại động vật nước ngọt chưa nấu chín kỹ.
- Uống nước lã có chứa động vật phù du mang ấu trùng.
- Tiếp xúc với nguồn nước ô nhiễm khi trên da có vết thương hở.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng không phát triển thành sán trưởng thành mà có thể di chuyển đến nhiều cơ quan như da, cơ, mắt, não và thậm chí là tủy sống. Chúng có thể tồn tại âm thầm trong nhiều năm, gây viêm mạn tính và phá hủy mô tại nơi ký sinh.
Khuyến cáo phòng tránh nhiễm ký sinh trùng
Để hạn chế nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, các chuyên gia khuyến cáo:
- Không ăn thực phẩm sống, tái hoặc chưa được nấu chín kỹ, đặc biệt là ếch, rắn, lươn và thủy sản nước ngọt.
- Không uống nước chưa đun sôi.
- Bảo vệ và xử lý vết thương hở khi tiếp xúc với ao hồ, sông suối hoặc môi trường nuôi thủy sản.
- Dùng riêng dao, thớt chế biến thực phẩm sống và thực phẩm chín để tránh lây nhiễm chéo.
Các chuyên gia cũng lưu ý, những người xuất hiện triệu chứng thần kinh kéo dài không rõ nguyên nhân như tê yếu tay chân, đau cột sống, co giật hoặc suy giảm thị lực cần đi khám tại các cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán sớm. Một số loại ký sinh trùng có thể tồn tại trong cơ thể hàng chục năm mà không gây biểu hiện rõ ràng. Khi được phát hiện muộn, tổn thương thần kinh có thể trở nên nghiêm trọng và khó phục hồi.
