Một nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn tại Mỹ theo dõi hơn 217.000 người trong hơn 8 năm cho thấy những người tiêu thụ nhiều caffeine có nguy cơ mắc sỏi thận thấp hơn đáng kể. Theo chuyên gia dinh dưỡng Zhang Xin-fang (Đài Loan), nhiều nghiên cứu quan sát khác cũng ghi nhận mối liên hệ tương tự, và việc uống cà phê thường xuyên có thể là một biện pháp hỗ trợ phòng ngừa sỏi thận hiệu quả.
Ba cơ chế giúp cà phê đen giảm nguy cơ sỏi thận
Chuyên gia Zhang giải thích rằng caffeine và các polyphenol tự nhiên trong cà phê có thể tác động qua ba cơ chế chính. Thứ nhất, caffeine có tác dụng lợi tiểu, làm tăng lượng nước tiểu, từ đó giảm nồng độ khoáng chất và hạn chế kết tinh. Thứ hai, caffeine giúp giảm lượng oxalat trong nước tiểu, qua đó giảm nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat – loại sỏi thận phổ biến nhất. Thứ ba, cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa mạnh như axit chlorogenic, giúp giảm stress oxy hóa – một yếu tố liên quan đến sự hình thành sỏi.
Điều đáng chú ý là caffeine từ cà phê tự nhiên có liên quan đến nguy cơ sỏi thận thấp hơn rõ rệt so với caffeine tổng hợp. Do đó, chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc uống cà phê đen nguyên chất thay vì chỉ bổ sung caffeine qua thực phẩm chức năng hay đồ uống có chứa caffeine tổng hợp.
Khuyến nghị uống cà phê đúng cách
Theo chuyên gia Zhang, uống đúng cách quan trọng hơn uống nhiều. Bà khuyến nghị nên ưu tiên cà phê đen, hạn chế thêm đường hoặc bột kem không sữa, và uống khoảng 1-3 tách mỗi ngày tùy theo khả năng dung nạp caffeine của mỗi người. Đặc biệt, không nên dùng cà phê thay nước lọc, vì uống đủ nước vẫn là biện pháp phòng ngừa sỏi thận quan trọng nhất.
Những người cần thận trọng khi uống cà phê
Mặc dù cà phê có thể mang lại lợi ích, chuyên gia Zhang lưu ý rằng không phải ai cũng nên tăng lượng cà phê vì mục đích bảo vệ sức khỏe. Sáu nhóm người dưới đây nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi thói quen uống cà phê: người mắc bệnh thận mạn giai đoạn muộn, phụ nữ mang thai, người bị trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) nặng, người bị rối loạn nhịp tim, người đặc biệt nhạy cảm với caffeine, và người thường xuyên mất ngủ.
Chuyên gia Zhang cũng nhấn mạnh rằng phần lớn các nghiên cứu hiện nay là nghiên cứu quan sát, chỉ cho thấy mối liên quan chứ chưa thể khẳng định cà phê là nguyên nhân trực tiếp giúp giảm nguy cơ sỏi thận. Vì vậy, việc duy trì lối sống lành mạnh, uống đủ nước và có chế độ ăn cân đối vẫn là nền tảng quan trọng trong phòng ngừa sỏi thận.
