Bộ Tài chính vừa đưa ra khuyến nghị về việc điều chỉnh giá điện, giáo dục và y tế trong năm 2026, nhấn mạnh sự cần thiết phải tính toán kỹ lưỡng nhằm tránh gây tác động cộng hưởng lên mặt bằng giá chung. Đồng thời, cơ quan này cũng yêu cầu không để xảy ra tình trạng tăng giá đột biến trong các mùa cao điểm.
Quan điểm trên được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5, diễn ra vào sáng ngày 3/6. Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp và khó lường, đặc biệt là tác động từ các cuộc xung đột tại Trung Đông, nhưng dưới sự chỉ đạo quyết liệt và đồng bộ của Chính phủ và Thủ tướng, tình hình kinh tế - xã hội vẫn đạt được nhiều kết quả tích cực.
Báo cáo của Bộ Tài chính chỉ ra một số điểm sáng đáng chú ý: chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 5 ước tăng hơn 8,7% so với cùng kỳ năm trước; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong 5 tháng đầu năm tăng hơn 11%, mức cao nhất kể từ năm 2024 đến nay. Lượng khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay, tăng gần 15% so với cùng kỳ. Sản xuất nông nghiệp cũng duy trì đà tăng khá.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn lưu ý cần quan tâm đến ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn mặn, mưa lũ, cũng như chi phí phân bón và vật tư nông nghiệp ở mức cao. Ông nhấn mạnh cần tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực công nghiệp, tiêu dùng và nông nghiệp để khai thác tiềm năng tăng trưởng.
Về lạm phát và nguồn cung xăng dầu, điện, chỉ số giá tiêu dùng tháng 5 tăng 0,3% so với tháng trước, mức thấp nhất trong ba tháng gần đây. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm ngoái, tháng 5 tăng 5,6%, và bình quân 5 tháng tăng 4,31%. Giá xăng dầu trong nước được điều hành ở mức thấp so với khu vực, góp phần ổn định giá cả. Nguồn cung xăng dầu đến hết tháng 5 cơ bản đáp ứng được nhu cầu.
Bộ trưởng Tài chính cho biết Bộ khuyến nghị việc điều chỉnh giá điện, giáo dục và y tế trong năm 2026 cần được tính toán kỹ lưỡng để tránh gây tác động cộng hưởng lên mặt bằng giá. Đồng thời, cần tăng cường quản lý giá cả, không để xảy ra tình trạng tăng giá đột biến trong mùa cao điểm và mùa mưa bão.
Ngoài ra, Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Công Thương làm việc với các tập đoàn liên quan để rà soát, nâng kế hoạch sản lượng sản xuất và khai thác; chủ động xây dựng kịch bản điều tiết nguồn điện, không để thiếu điện cho sản xuất và cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Liên quan đến ngân sách nhà nước và đầu tư công, thu ngân sách Nhà nước 5 tháng ước đạt 1,34 triệu tỷ đồng, bằng 53% dự toán, tăng 15,3% so với cùng kỳ, nhưng tiến độ thu có xu hướng chậm lại, trong đó thu từ nhà, đất giảm 4,5%. Giải ngân vốn đầu tư công đến hết tháng 5 ước đạt hơn 219.000 tỷ đồng, bằng 21,6% kế hoạch, tương đương về tỷ lệ so với cùng kỳ và cao hơn khoảng 34.800 tỷ đồng về số tuyệt đối.
Bộ Tài chính kiến nghị nguyên tắc điều hành thời gian tới là kiên định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, đồng thời theo dõi chặt chẽ để kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Về nhiệm vụ cụ thể, Bộ trưởng Tài chính nhấn mạnh cần đẩy nhanh giải ngân đầu tư công gắn với nâng cao hiệu quả đầu tư công, đặc biệt là 12 bộ, địa phương đang giải ngân thấp, chưa giải ngân và các dự án trọng điểm.
Về sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu, Bộ trưởng Tài chính đề xuất từng bộ, địa phương, tập đoàn và doanh nghiệp Nhà nước bám sát kịch bản, xác định rõ dư địa để thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt là 22 địa phương có sản xuất công nghiệp thấp hơn kịch bản.
Đối với việc điều hành giá cả, Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan, địa phương cần phối hợp làm tốt công tác quản lý giá cả, thị trường, điều tiết cung - cầu; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, trục lợi, tăng giá bất thường, bảo đảm kiểm soát theo kịch bản đề ra. Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương cũng được đề nghị đánh giá kỹ lộ trình tăng giá dịch vụ y tế, giáo dục, giá điện gắn với kịch bản lạm phát.
