Trong một buổi tìm kiếm cổ vật tổ chức vào tháng 5, hai người đam mê dò tìm kim loại đến từ Kilwinning, Ayrshire (Scotland) đã đào được ba chiếc vòng cổ vàng nguyên khối có niên đại khoảng 3.000 năm, ngay trong một cánh đồng bỏ hoang của nông dân ở khu vực Blackford, gần Carlisle. Phát hiện này được giới khảo cổ đánh giá là cực kỳ hiếm và có giá trị lớn, với tổng trọng lượng lên tới 518 gram, tương đương khoảng 300.000 bảng Anh (hơn 10,6 tỷ đồng).
Phút giây tưởng như lên cơn đau tim
Andy Crammond, 34 tuổi, là người đầu tiên vô tình chạm phải chiếc vòng cổ khi đang dò tìm trên mảnh đất vừa được cày xới. Anh kể rằng chiếc vòng nằm cách mặt đất chỉ vài inch, lộ ra sau lớp đất xới, và suýt khiến anh lên cơn đau tim vì sốc. Ngay sau đó, Alan Daniels, 48 tuổi, tiếp tục rà soát khu vực và chỉ vài phút sau đã tìm thấy chiếc vòng cổ thứ hai. Khi họ báo tin cho người điều hành sự kiện, khu vực nhanh chóng được rào lại để hai người có thể thận trọng tìm kiếm thêm. Chiếc vòng cổ thứ ba được tìm thấy cách hai hiện vật kia khoảng 6 mét.
Hiện vật vàng nguyên chất sau 3.000 năm
Alan chia sẻ: “Tôi nghĩ chúng đã bị lưỡi cày cán trúng và bị đẩy lên mặt đất. Vàng không hề bị xỉn màu và chúng được khai thác từ lòng đất vẫn nguyên vẹn như khi được tạo ra cách đây hơn 3.000 năm”. Các chuyên gia xác định những chiếc vòng cổ này có niên đại khoảng năm 1100 trước Công nguyên, được chế tác từ vàng ít nhất 22 carat. Với tổng trọng lượng 518 gram, đây là một trong những phát hiện đồ đồng lớn nhất tại khu vực trong nhiều thập kỷ.
Giới nghiên cứu cho rằng bộ vòng cổ này có thể thuộc về một địa chủ giàu có, có địa vị cao trong xã hội thời đó. Họ có thể đã chôn giấu số vàng như một lễ vật dâng lên thần linh để cầu mong mùa màng bội thu, hoặc giấu đi vì lo sợ khu định cư của mình sắp bị tấn công. Dù với lý do nào, việc tìm thấy cả ba chiếc vòng còn nguyên vẹn trong cùng một khu vực là điều vô cùng đặc biệt.
Giấc mơ của những người săn tìm kho báu
Andy, vốn là một kỹ sư khí đốt, không giấu nổi cảm xúc khi chia sẻ: “Những người đam mê dò tìm kim loại luôn mơ ước những điều này và cảm giác hiện tại vẫn như một giấc mơ vậy. Đây quả là phát hiện hiếm có khó tìm”. Alan cũng kể thêm về hành trình của nhóm bạn thân này: “Chúng tôi đã cùng nhau dò tìm kim loại được vài năm rồi. Chúng tôi không làm điều đó vì tiền, chúng tôi làm điều đó vì khía cạnh xã hội của nó. Trước đây chúng tôi chưa bao giờ tìm thấy thứ gì có giá trị và luôn trở về nhà trong thất vọng – cho đến bây giờ!”
Alan kể chi tiết về buổi sáng định mệnh: “Chúng tôi quyết định đi vào phút chót, tôi nghĩ đi sẽ phí thời gian lắm. Sau khoảng 2 giờ, tất cả những gì chúng tôi tìm thấy chỉ là một vài mảnh lon nhôm. Chúng tôi chuyển sang cánh đồng khác và có một vài người rải rác ở cánh đồng mới nhưng họ không tìm thấy gì cả. Tôi đi về một hướng, còn Andy đi về hướng khác. Một lát sau, tôi thấy bóng dáng Andy đang bước về phía mình. Ông ấy chắp hai tay trước ngực và nói: ‘Tôi nghĩ mình sắp bị đau tim rồi’. Anh ấy xòe tay ra và tôi nhận ra ngay đó là cái gì”.
Quy trình thẩm định và tương lai của kho báu
Hiện cả ba chiếc vòng cổ đang được Bảo tàng Anh thẩm định. Một điều tra viên sẽ quyết định xem chúng có được xếp vào loại kho báu hoàng gia hay thuộc về người tìm thấy. Nếu được công nhận là bảo vật quốc gia, một bảo tàng hoặc tổ chức sẽ có cơ hội mua lại chúng theo giá trị thị trường, và Alan cùng Andy sẽ được chia một phần tiền thu được. Trường hợp không có tổ chức nào muốn mua, số vàng sẽ được trả lại cho hai người để bán đấu giá, và họ sẽ phải chia phần với chủ đất – một thỏa thuận thường thấy trong các vụ phát hiện cổ vật ở Anh.
Bảo tàng Anh dự kiến sẽ công bố báo cáo chi tiết về những chiếc vòng cổ này trong vài tháng tới, trước khi một ủy ban định giá xác định giá trị chính thức. Giới khảo cổ đang đặc biệt quan tâm đến phát hiện này, bởi nó cung cấp thêm bằng chứng về kỹ thuật chế tác vàng của cư dân thời kỳ đồ đồng tại vùng biên giới Scotland – Anh. Với vẻ đẹp nguyên vẹn và giá trị lịch sử to lớn, bộ vòng cổ hứa hẹn sẽ trở thành một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của nền khảo cổ học nước Anh trong năm nay.
