Sáng 3/6, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố số liệu về tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm 2026. Theo đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, CPI đã tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến CPI theo nhóm hàng
Đáng chú ý, trong tổng số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có đến 10 nhóm ghi nhận chỉ số giá tăng so với tháng trước, riêng nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống chuyển biến theo chiều hướng giảm.
Dẫn đầu đà tăng là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 0,96%, tác động làm tăng CPI chung 0,22 điểm phần trăm. Trong đó, thời tiết oi bức đã khiến giá điện sinh hoạt vọt tăng 2,38%, nước sinh hoạt tăng 1,41%. Ngoài ra, nhu cầu sửa sang khiến giá thuê nhà tăng 0,71%, dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 0,69% và vật liệu bảo dưỡng nhà tăng 0,81%. Ngược lại, giá gas giảm 1,50% theo xu hướng thế giới, giúp kìm hãm bớt phần nào đà tăng chung.
Nhóm giao thông tăng 0,83% (tác động làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm), chủ yếu do chỉ số giá xăng tăng 2,12%. Các loại chi phí như bảo dưỡng phương tiện (tăng 0,59%), phí học bằng lái (tăng 0,82%), phí cầu đường (tăng 0,68%) đồng loạt đi lên. Ở chiều ngược lại, giá dầu diezen giảm mạnh tới 16,42% và dịch vụ giao thông công cộng giảm 1,47%.
Tác động của thời tiết nắng nóng
Thời tiết nắng nóng gay gắt đẩy nhu cầu sử dụng điện, nước tăng cao. Nhu cầu giải nhiệt mùa hè cũng kích cầu nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,48%. Giá dịch vụ du lịch trọn gói tăng 1,19% (tour trong nước tăng 1,35%, tour nước ngoài tăng 0,27%) vì chi phí di chuyển và lưu trú leo thang.
Các nhóm đồ uống và thuốc lá (tăng 0,21%), thiết bị và đồ dùng gia đình (tăng 0,17%) cũng tăng nhẹ do áp lực từ chi phí nguyên vật liệu, nhân công và vận chuyển. Đặc biệt, nhu cầu mua sắm thiết bị làm mát như máy điều hòa tăng 0,5%, quạt điện tăng 0,35%.
Các nhóm hàng khác
Các nhóm còn lại như hàng hóa và dịch vụ khác (tăng 0,14%), may mặc - mũ nón - giày dép (tăng 0,13%), thuốc và dịch vụ y tế (tăng 0,1%), thông tin và truyền thông (tăng 0,04%) và giáo dục (tăng 0,03%) ghi nhận mức biến động nhẹ. Đặc biệt, trong nhóm y tế, thời tiết nắng nóng làm gia tăng nhu cầu sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt (tăng 0,64%) cùng thuốc tác dụng trên đường hô hấp (tăng 0,42%).
Là nhóm duy nhất giảm giá trong tháng, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống hạ 0,14%, giúp kéo giảm CPI chung 0,05 điểm phần trăm. Sự hạ nhiệt này chủ yếu đến từ mảng lương thực giảm 0,68% và thực phẩm giảm 0,25%. Mặc dù vậy, mảng ăn uống ngoài gia đình vẫn duy trì mức tăng 0,36%.
So sánh với các mốc thời gian
So với tháng 12/2025, CPI tháng 5 đã tăng 3,61% và tăng 5,60% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng đầu năm 2026, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng là nhóm tăng cao nhất với 6,64%, tiếp theo là giao thông tăng 5,22% và hàng ăn dịch vụ ăn uống tăng 4,77%.
Lạm phát cơ bản
Về lạm phát cơ bản, chỉ số này trong tháng 5 tăng 0,34% so với tháng trước và tăng 4,67% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, lạm phát cơ bản tăng 4,04%, thấp hơn mức tăng CPI chung (4,31%). Nguyên nhân là do lạm phát cơ bản đã loại trừ các yếu tố biến động mạnh từ giá năng lượng (xăng dầu, gas) và thực phẩm.
Thị trường vàng và USD
Đối với thị trường vàng, áp lực chốt lời sau thời gian tăng nóng và tâm lý ổn định của nhà đầu tư toàn cầu đã khiến giá vàng thế giới bình quân tính đến 27/5/2026 giảm 2,4% so với tháng 4, lùi về mức 4.619,18 USD/ounce. Do đó, các doanh nghiệp trong nước cũng điều chỉnh mạnh, đưa chỉ số giá vàng tháng 5 giảm 4,11% so với tháng trước. Tuy nhiên, nếu xét dài hạn, giá vàng vẫn ở mức rất cao, tăng tới 33,87% so với cùng kỳ năm trước và tăng 65,97% nếu tính bình quân 5 tháng đầu năm 2026.
Đối với đồng USD, chỉ số USD quốc tế giảm nhẹ 0,01 điểm, đạt mức 98,62 điểm do thị trường kỳ vọng FED có thể hạ lãi suất. Trái lại, tại thị trường tự do trong nước, do nhu cầu ngoại tệ tăng cao, giá USD quanh mức 26.375 VND/USD, đưa chỉ số giá USD tháng 5 tăng nhẹ 0,02% so với tháng trước. So với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá USD tăng 0,78% và tính chung 5 tháng đầu năm tăng 1,99%.
