Nhật Bản đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt chuối nghiêm trọng do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung khí ethylene - loại khí thiết yếu để ủ chín loại trái cây này. Theo thông tin từ ZNews.vn, tình trạng này được đánh giá là nghiêm trọng nhất trong vòng 50 năm qua.
Nguyên nhân thiếu hụt chuối tại Nhật Bản
Chuối nhập khẩu vào Nhật Bản thường được vận chuyển khi còn xanh, sau đó được đưa vào các phòng ủ chứa khí ethylene để kích thích quá trình chín trước khi phân phối ra thị trường. Tuy nhiên, nguồn cung ethylene - được sản xuất từ naphtha, một sản phẩm của dầu mỏ - đang trở nên khan hiếm do tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn bởi xung đột, ảnh hưởng đến khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
Tồn kho naphtha của Nhật Bản đã giảm khoảng 25% từ đầu năm 2026, gây áp lực lớn lên ngành công nghiệp chuối. Ông Eiji Akashi, Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà nhập khẩu Chuối Nhật Bản, cho biết đây là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhất trong nửa thế kỷ qua. Ông nhấn mạnh: "Giá cả có thể tăng lên, nhưng chúng tôi đang làm mọi cách để tránh tình trạng thiếu hàng. Toàn bộ ngành công nghiệp chuối đang nỗ lực tối đa để duy trì nguồn cung ổn định."
Tác động đến người tiêu dùng và doanh nghiệp
Hiện tại, chuối vẫn được chuyển tới các cửa hàng và một số nhà nhập khẩu đã đảm bảo đủ nguồn ethylene trong khoảng 2-3 tháng tới. Tuy nhiên, các nhà bán lẻ đang chịu áp lực buộc phải chuyển phần chi phí gia tăng liên quan đến hóa dầu như nhiên liệu, bao bì và vận chuyển sang người tiêu dùng. Giá bán lẻ chuối tại Tokyo đã tăng 4,4% trong năm 2025 và tăng hơn 30% kể từ năm 2022. Trung bình mỗi hộ gia đình Nhật Bản đã chi khoảng 5.200 yen (33 USD) để mua chuối trong năm 2025.
Không chỉ ngành chuối bị ảnh hưởng, tình trạng thiếu hụt naphtha còn lan sang nhiều lĩnh vực khác. Công ty sản xuất đồ ăn vặt Calbee đã phải chuyển sang sử dụng bao bì đen trắng cho khoai tây chiên và một số sản phẩm khác do nguồn cung mực in suy giảm, vì mực in thường sử dụng nhựa tổng hợp có nguồn gốc từ naphtha.
Giải pháp và triển vọng
Chính phủ Nhật Bản đang nỗ lực trấn an các doanh nghiệp và người dân. Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết Nhật Bản vẫn có đủ nguồn cung naphtha để đáp ứng nhu cầu trong nước cho tới năm sau. Tình trạng khan hiếm hiện nay cũng buộc các doanh nghiệp chuyên xử lý trái cây tìm kiếm nguồn cung ethylene thay thế. Công ty Catalytic Generators có trụ sở tại bang Virginia (Mỹ), chuyên sản xuất thiết bị tạo khí ethylene từ ngô và các nguyên liệu sinh học khác thay vì từ hóa dầu, đã bắt đầu xuất khẩu máy móc sang Nhật Bản để hỗ trợ các doanh nghiệp đang gặp khó khăn. Công ty cũng đang tìm kiếm đối tác phân phối tại Nhật Bản.
Trong khi đó, tập đoàn Farmind - đơn vị xử lý khoảng 30% lượng chuối nhập khẩu tại Nhật Bản - cảnh báo lượng tồn kho ethylene của doanh nghiệp đã giảm dần và công ty đang tích cực tìm kiếm các nhà cung cấp mới trong và ngoài nước. Theo đại diện Farmind, một số chi phí liên quan đã tăng gần 10 lần. Họ lo ngại: "Nếu tình trạng này kéo dài, chuối có thể biến mất khỏi bàn ăn của các gia đình Nhật Bản."
Việc Nhật Bản dễ bị tổn thương trước các gián đoạn về nguồn cung khí do nước này gần như không có nguồn dầu mỏ trong nước và cũng không có các tuyến đường ống quốc tế giúp giảm phụ thuộc vào vận tải biển. Eo biển Hormuz bị gián đoạn đã tạo ra những tác động dây chuyền lên chuỗi cung ứng hóa dầu chuyên biệt của quốc gia này, biến một cuộc xung đột địa chính trị ở xa thành áp lực trực tiếp đối với các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu hàng ngày.
