TP.HCM hiện có hàng trăm tòa chung cư cũ và mới, nơi hàng triệu cư dân đang sinh sống. Cùng với tốc độ đô thị hóa, nhu cầu sử dụng xe điện tăng nhanh nhưng hạ tầng điện tại các tòa nhà lại chưa theo kịp. Trước thực trạng đó, Thông tư 31/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng sửa đổi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Nhà chung cư (QCVN 04:2021/BXD) đã ra đời, đặt ra những yêu cầu bắt buộc về khu vực sạc xe điện.
Quy định mới về vị trí và công suất trạm sạc
Theo Thông tư 31, khu vực sạc xe điện phải được bố trí theo thứ tự ưu tiên: ngoài trời, trên mặt đất, tầng bán hầm, tầng hầm 1 rồi đến các tầng hầm tiếp theo. Trường hợp bố trí ở tầng bán hầm hoặc tầng hầm, chủ đầu tư phải có giải pháp phù hợp và hiệu quả để giải phóng xe bị cháy ra khỏi nhà chung cư hoặc cô lập xe bị cháy. Ngoài ra, khu vực sạc xe điện phải được tách biệt với các khu vực khác, đồng thời phân vùng riêng cho ô-tô điện và mô-tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện.
Về trụ sạc, công suất danh định của trụ sạc lắp đặt trong tầng hầm không được vượt quá 22 kW. Thông tư cũng giới hạn số lượng xe trong mỗi phân vùng hầm: tối đa 25 chỗ cho ô-tô điện hoặc 50 chỗ cho xe mô-tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện. Những thông số này nhằm bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và tránh quá tải cho hệ thống điện tòa nhà.
Nhiều chung cư vẫn cấm sạc xe điện
Dù quy định đã rõ ràng, thực tế tại TP.HCM cho thấy không ít chung cư vẫn chưa sẵn sàng thực thi. Tại Wilton Tower – chung cư cao cấp trên đường Nguyễn Văn Thương, phường Thạnh Mỹ Tây – ban quản lý có bố trí khu vực để xe đạp và xe máy điện, nhưng không cho phép cư dân sạc điện. Chị Thanh Mai, một cư dân sống tại đây, cho biết cách đây một năm chung cư đã ra thông báo không cho sạc điện, đồng thời ngắt hệ thống sạc sẵn có. “Lý do là nhiều vụ cháy nổ do sạc điện đã xảy ra, không an toàn cho tòa nhà”, chị kể lại.
Từ đó, chị Mai và nhiều cư dân phải tự xoay xở bằng cách sạc xe bên ngoài thông qua dịch vụ hoặc nhờ người quen hỗ trợ. Việc này không chỉ bất tiện mà còn khiến họ phải chịu thêm chi phí và thời gian di chuyển.
Ông Thái Hùng, ở chung cư Mỹ Vinh (phường Xuân Hòa), chia sẻ: “Ban quản lý không hẳn là cấm sạc xe điện, nhưng cũng không hỗ trợ cư dân về hệ thống sạc. Cụ thể, tầng hầm không được trang bị ổ sạc; khi cư dân đề nghị gắn hệ thống điện, ban quản lý lấy lý do mất an toàn, kèm theo việc tính toán chi phí điện năng dùng chung rất phức tạp”. Tình trạng này tiềm ẩn rủi ro khi cư dân có thể tự ý kéo điện từ căn hộ xuống, gây quá tải hoặc cháy nổ.
Một số chung cư đã đi trước
Ngược lại, một số ban quản lý đã chủ động bố trí khu vực giữ xe điện kèm hạ tầng sạc bài bản. Anh Hoàng Trọng Khánh, cư dân chung cư Bình Khánh (phường An Khánh), cho hay tòa nhà hiện có khoảng 30 xe máy điện, được đặt ngay tầng 1, sát với vị trí trực của bảo vệ. “Chung cư có niêm yết phí sạc điện rõ ràng nên tôi thấy minh bạch và an toàn. Ban quản trị đã song hành và hỗ trợ cư dân trong xu hướng sử dụng xe điện ngày càng phổ biến”, anh nói.
Kinh nghiệm từ chung cư Bình Khánh cho thấy, việc bố trí hợp lý kết hợp giám sát và kiểm soát chi phí hoàn toàn có thể thực hiện được. Điều này không chỉ giúp cư dân thuận tiện mà còn gia tăng giá trị bất động sản cũng như giảm căng thẳng giữa ban quản lý và cư dân.
Chuyên gia: Cần sớm hoàn thiện hạ tầng
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Hội Trọng tài thương mại TP.HCM, nhận định Thông tư 31 quy định rất rõ ràng về điều kiện hạ tầng kỹ thuật, quy chuẩn điện năng cũng như không gian bố trí phương tiện sử dụng điện. Điều này đòi hỏi các ban quản trị cùng chủ đầu tư – nhất là các chung cư cũ chưa đáp ứng tiêu chuẩn xây dựng và phòng cháy chữa cháy – phải tích cực, kịp thời rà soát lại điều kiện thực tế để điều chỉnh, nâng cấp. “Trong trường hợp chung cư hay tòa nhà chưa đạt đủ quy chuẩn, nhất là điều kiện về phòng cháy, chữa cháy, thì phải kiên quyết hoàn thiện trước khi bố trí phương tiện điện hoạt động”, ông nhấn mạnh.
Tiến sĩ Lê Xuân Hồng, Trưởng ngành Kỹ thuật điện, Đại học Giao thông vận tải TP.HCM, đánh giá Thông tư 31 đặt ra các điều kiện nghiêm ngặt như tách biệt khu vực sạc, giới hạn số lượng xe trên mỗi phân vùng hầm, bắt buộc phân vùng và tách riêng hạ tầng sạc cho ô-tô và xe máy điện. “Sự can thiệp pháp lý này giúp trạm sạc được đầu tư đồng bộ, chính quy, chấm dứt tình trạng chắp vá tự phát, đồng thời bảo đảm lưới điện tòa nhà luôn vận hành ổn định trước áp lực phương tiện tăng cao”, ông nói.
Thời hạn rà soát đến giữa tháng 6/2027
Theo Thông tư 31, trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày thông tư có hiệu lực thi hành, các tòa nhà chung cư hiện hữu phải rà soát xong các khu vực liên quan xe điện, chậm nhất là trước ngày 15/6/2027. Sau khi rà soát, nếu phát hiện công trình chưa đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn mới, chủ đầu tư và ban quản lý phải sửa chữa, cải tạo theo quy định của pháp luật về xây dựng. Đây được xem là điều kiện cần thiết để thúc đẩy hoàn thiện hạ tầng phục vụ nhu cầu sử dụng xe điện của cư dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển giao thông bền vững, xe điện được xác định là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, hạ tầng trạm sạc, chỗ đỗ xe và trạm đổi pin tại các khu đô thị, nhà chung cư vẫn còn nhiều vướng mắc. Cuối năm 2025, Sở Xây dựng TP.HCM đã đề xuất Bộ Xây dựng bổ sung vào quy chế quản lý sử dụng chung cư các quy định về sửa chữa, cải tạo, thay đổi thiết kế bên trong tòa nhà – bao gồm việc lắp đặt trạm sạc – nhằm hạn chế tranh chấp giữa chủ đầu tư, ban quản lý và cư dân.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Bùi Hòa An từng nhấn mạnh rằng một đô thị giao thông xanh phải gắn liền với sự sẵn sàng của hạ tầng tĩnh, gồm bãi đỗ và trạm sạc. Việc luật hóa tiêu chuẩn trạm sạc ở các chung cư chính là mắt xích quan trọng nhất để hoàn thiện hệ sinh thái xe điện tại các đô thị lớn.
