Mực nước lũ tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã dâng lên mức cao nhất trong một thập kỷ, theo số liệu quan trắc từ hệ thống trạm thủy văn đầu nguồn. Đoạn video được ghi nhận tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp cho thấy nước lũ đang đổ về với tốc độ nhanh, gây ngập úng trên diện rộng. Cơ quan khí tượng thủy văn thông báo mực nước vượt ngưỡng báo động II, có nơi chạm báo động III – mức cao nhất thường chỉ xuất hiện trong các trận lũ lịch sử.
Lũ lên cao do mưa lớn thượng nguồn và xả lũ thủy điện
Đợt lũ này có sự kết hợp của nhiều yếu tố bất thường. Trước hết, do ảnh hưởng của hiện tượng La Nina, mưa lớn kéo dài ở thượng nguồn sông Mê Kông đã khiến lưu lượng nước về hạ lưu tăng vọt. Thứ hai, nhiều hồ chứa thủy điện lớn tại khu vực Vân Nam (Trung Quốc) phải xả lũ khẩn cấp để đảm bảo an toàn, đẩy thêm một lượng nước lớn về phía hạ du. Các chuyên gia nhận định, đây là một trong những nguyên nhân chính khiến lũ năm nay có thể phá vỡ các kỷ lục trong vòng một thập kỷ.
Tại trạm thủy văn Tân Châu trên sông Tiền, mực nước đã liên tục tăng nhanh trong nhiều ngày. Tương tự, trạm Châu Đốc trên sông Hậu cũng vượt mức báo động II. Theo video do phóng viên ghi lại, nước đã chia cắt nhiều tuyến đường liên xã, người dân phải di chuyển bằng xuồng máy trong khu vực ngập lụt.
Thiệt hại đối với sản xuất nông nghiệp là rất lớn
ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, với diện tích lúa chiếm hơn một nửa tổng diện tích lúa toàn quốc. Lũ lớn đã khiến hàng nghìn héc-ta lúa hè thu và lúa thu đông của nông dân bị nhấn chìm. Nhiều diện tích lúa đang trong giai đoạn chín, nếu không thu hoạch kịp sẽ mất trắng. Ngoài lúa, cây ăn trái và rau màu cũng bị thiệt hại nghiêm trọng, đặc biệt là những vườn cây ở khu vực đất thấp gần sông.
Người dân địa phương cho biết đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, nước lũ lên nhanh và to như vậy. Việc ứng phó nếu chậm trễ sẽ gây ra hậu quả nặng nề cho mùa vụ. Ngoài ra, hệ thống đê bao, bờ bao ở nhiều nơi được xây dựng từ lâu, không đủ khả năng chịu đựng với cường độ lũ lớn, nguy cơ vỡ đê là rất cao.
Các tỉnh vùng đầu nguồn khẩn trương triển khai phương án phòng, chống lũ
Các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Long An đã kích hoạt phương án phòng chống thiên tai, trong đó tập trung bảo vệ đê điều, di dời các hộ dân ở vùng trũng thấp đến nơi an toàn. Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn các địa phương huy động lực lượng thanh niên, quân đội xuống đồng giúp nông dân thu hoạch lúa chạy lũ, gia cố đê bao. Các trạm bơm được tăng cường vận hành để chống úng cho cây trồng.
Hệ thống thủy lợi cũng được nạo vét, mở rộng cống để điều tiết nước. Chính quyền địa phương yêu cầu các xã bố trí lực lượng trực ban 24/24, theo dõi chặt tình hình lũ và kịp thời xử lý các sự cố. Người dân được khuyến cáo tuyệt đối không đi vào vùng nước sâu, nguy hiểm, đặc biệt là trẻ em và người già.
Cảnh báo đỉnh lũ có thể còn dâng cao
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo, trong những ngày tới mực nước lũ trên sông Cửu Long có thể tiếp tục dâng và đạt đỉnh trong khoảng 1 – 2 ngày tới. Đỉnh lũ được dự báo sẽ ở mức tương đương hoặc vượt đỉnh lũ năm 2011, một trong những trận lũ lớn nhất lịch sử gần đây. Các địa phương cần rà soát lại toàn bộ các phương án, sẵn sàng sơ tán dân khi cần thiết.
Những diễn biến phức tạp của lũ là hồi chuông cảnh báo về sự biến đổi khí hậu và tác động của các công trình thủy điện trên dòng chính Mê Kông. Việc ứng phó chủ động, linh hoạt là yêu cầu cấp thiết để giảm thiểu thiệt hại cho vùng ĐBSCL.
