Tiền tiểu đường là tình trạng lượng đường trong máu cao hơn mức bình thường nhưng chưa đủ để được chẩn đoán là tiểu đường tuýp 2. Theo Verywell Health, nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, tiền tiểu đường có thể tiến triển thành tiểu đường, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ những ai thừa cân, béo phì mới cần lo lắng về tiền tiểu đường. Thực tế, một tỷ lệ đáng kể người có chỉ số khối cơ thể (BMI) trong khoảng bình thường vẫn phát hiện tình trạng này khi khám sức khỏe định kỳ. Dưới đây là bốn nguyên nhân phổ biến được Verywell Health chỉ ra.
- Mỡ nội tạng tích tụ dù cơ thể gầy.
- Khối lượng cơ thấp làm giảm khả năng sử dụng glucose.
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
- Yếu tố di truyền từ gia đình.
Mỡ nội tạng: kẻ thù vô hình của người có thân hình bình thường
Không phải mọi chất béo trong cơ thể đều có thể nhận biết qua vóc dáng bên ngoài. Một người trông gầy vẫn có thể tích tụ một lượng lớn mỡ nội tạng, bao quanh gan, tụy và các cơ quan khác trong ổ bụng. Loại mỡ này không thể nhìn thấy hay nắn bắt bằng tay, nhưng lại tác động trực tiếp đến quá trình chuyển hóa đường.
Khác với mỡ dưới da, mỡ nội tạng tiết ra các chất gây viêm, làm giảm độ nhạy cảm của tế bào với hormone insulin. Khi đó, tuyến tụy buộc phải sản xuất nhiều insulin hơn mức bình thường để giữ đường huyết ổn định. Nếu tình trạng này kéo dài trong nhiều năm, nguy cơ tiền tiểu đường sẽ tăng lên rõ rệt.
Khối lượng cơ thấp khiến cơ thể "bỏ phí" đường glucose
Một người có cân nặng khỏe mạnh chưa chắc đã có tỷ lệ cơ và mỡ lý tưởng. Trên thực tế, nhiều người rơi vào trạng thái ít cơ, nhiều mỡ, đặc biệt là những người ít vận động hoặc ngồi làm việc trong nhiều giờ liên tục.
Cơ bắp là bộ phận tiêu thụ phần lớn glucose từ bữa ăn. Khi khối lượng cơ giảm, khả năng hấp thu và sử dụng đường của cơ thể cũng suy giảm, khiến lượng đường trong máu khó được đưa vào tế bào. Điều này giải thích vì sao người lớn tuổi, nhân viên văn phòng hoặc những người không tập thể dục thường có nguy cơ kháng insulin cao hơn những người năng động.
PCOS – hội chứng không chỉ gặp ở phụ nữ thừa cân
Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn nội tiết phổ biến, thường bị gán với hình ảnh người bệnh thừa cân. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ mắc PCOS vẫn có chỉ số BMI bình thường hoặc thậm chí gầy. Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Indian Journal of Endocrinology and Metabolism cho thấy 42% người mắc PCOS có chỉ số khối cơ thể bình thường.
PCOS là một trong những nguyên nhân phổ biến gây kháng insulin. Khi cơ thể kháng insulin, tuyến tụy phải làm việc nhiều hơn để tiết ra hormone insulin nhằm duy trì đường huyết ổn định. Theo thời gian, tuyến tụy có thể suy giảm chức năng, không đáp ứng đủ nhu cầu, từ đó làm tăng nguy cơ tiền tiểu đường và tiểu đường tuýp 2.
Di truyền – yếu tố nằm ngoài kiểm soát của lối sống
Ngay cả khi duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện đều đặn, một người có thân hình cân đối vẫn có thể bị tiền tiểu đường nếu mang gen nhạy cảm từ gia đình. Những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc tiểu đường tuýp 2 sẽ đối mặt với nguy cơ cao hơn so với người bình thường.
Nguyên nhân là do các gen di truyền có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết insulin của tuyến tụy hoặc làm các thụ thể insulin trên tế bào hoạt động kém hiệu quả. Khi insulin không làm tốt nhiệm vụ đưa đường vào tế bào để tạo năng lượng, lượng glucose trong máu sẽ tăng dần theo thời gian, hình thành tiền tiểu đường.
Theo Verywell Health, các chuyên gia khuyến cáo những người có người thân ruột thịt mắc tiểu đường tuýp 2 nên kiểm tra đường huyết định kỳ, ngay cả khi không có biểu hiện bất thường. Việc phát hiện sớm tiền tiểu đường giúp người bệnh có cơ hội điều chỉnh lối sống, kiểm soát cân nặng và ngăn chặn bệnh tiến triển thành tiểu đường.
