Hơn 657.000 máy bán hàng tự động biến mất tại Nhật Bản: Sự sụp đổ của một biểu tượng tiện lợi
Nhật Bản, từng được xem là quốc gia có mật độ máy bán hàng tự động cao nhất thế giới, đang trải qua một cuộc khủng hoảng đáng chú ý. Theo báo cáo từ Financial Times, hơn 657.000 máy bán hàng tự động đã biến mất trong những năm gần đây, đánh dấu sự thoái trào của một biểu tượng văn hóa tiện lợi từng hiện diện ở mọi ngóc ngách.
Nguyên nhân từ lạm phát và thay đổi thói quen tiêu dùng
Ba năm lạm phát liên tiếp tại Nhật Bản đã thay đổi hoàn toàn tư duy chi tiêu của người dân. Số liệu từ Ngân hàng Thế giới và Tổng cục Thống kê Nhật Bản cho thấy lạm phát tiêu dùng duy trì trên mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương, với mức 2,5% năm 2022, 3,3% năm 2023 và 2,7% năm 2024. Điều này khiến người tiêu dùng tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm hơn, như mua đồ uống tại cửa hàng tiện lợi với giá rẻ hơn tới 20% so với máy bán hàng tự động.
Sự sụt giảm mạnh về số lượng và doanh số
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất hệ thống bán hàng tự động Nhật Bản, số lượng máy bán nước giải khát hiện chỉ còn khoảng 2,2 triệu máy, giảm 23% so với thời kỳ hoàng kim năm 1985. Các tập đoàn lớn như DyDo và Itoen đang phải đối mặt với thua lỗ nặng nề. DyDo tuyên bố khai tử 7,5% mạng lưới máy, tương đương 20.000 máy, sau khi ghi nhận mức lỗ hàng năm kỷ lục. Itoen cũng chấp nhận khoản lỗ do giảm giá trị tài sản lên tới 13,6 tỷ Yên.
Thách thức từ thiếu hụt lao động và công nghệ lỗi thời
Một nghịch lý lớn là dù được gọi là "tự động", hệ thống máy bán hàng này lại phụ thuộc nhiều vào con người. Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài xế xe tải mãn tính, với chi phí nhân công tăng vọt, như mức lương tài xế tăng 7,1% chỉ trong năm 2024. Chuyên gia phân tích Akihito Nakai chỉ ra rằng nhiều máy vẫn hoạt động thủ công, thiếu công nghệ số hóa để quản lý kho hàng hiệu quả, biến chúng thành ví dụ cho sự trì trệ trong ứng dụng công nghệ.
Chiến lược mới và tương lai bấp bênh
Trước áp lực, các công ty như Suntory và Asahi Soft Drinks đang chuyển hướng sang tối ưu hóa lợi nhuận trên từng máy, tập trung vào các vị trí "vàng" ở đô thị và tòa nhà văn phòng cao cấp. Tuy nhiên, ở khu vực ngoại ô và nông thôn, nơi đầu tư công nghệ khó mang lại lợi nhuận nhanh, sự biến mất của máy bán hàng tự động có lẽ chỉ còn là vấn đề thời gian. Câu hỏi hóc búa đặt ra là liệu các doanh nghiệp có dám đầu tư thêm vào công nghệ khi doanh số đang lao dốc.
