Nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc đã gánh khoản lỗ lên tới 38,7 tỷ USD (tương đương 58.000 tỷ won) khi rót vốn vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đòn bẩy sau đợt sụt giảm nghiêm trọng của thị trường chứng khoán, theo ước tính của ngân hàng Citigroup. Trước tình cảnh đó, khoảng 40 vòng hoa tang đã được đặt trước Tòa nhà Quốc hội ở quận Yeongdeungpo, phía tây Seoul, với các thông điệp phẫn nộ như "Thảm sát nhà đầu tư cá nhân" hay "Hãy hủy niêm yết các quỹ ETF đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ". Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun-cheol đã phải nhận lỗi trước Quốc hội vì đã cho phép các sản phẩm tài chính rủi ro này mà không cân nhắc kỹ lưỡng.
Thiệt hại khổng lồ từ ETF đòn bẩy
Theo báo cáo của Citi Global Markets, tổng vốn hóa thị trường của các quỹ ETF đòn bẩy dựa trên tài sản Hàn Quốc từng đạt đỉnh 52,5 tỷ USD vào ngày 22/6, nhưng chỉ trong vòng một tháng, con số này đã bốc hơi 33,5 tỷ USD, rơi xuống còn 19 tỷ USD. Đáng chú ý, ngay cả khi vốn hóa giảm mạnh, các nhà đầu tư vẫn tiếp tục bơm thêm 6,2 tỷ USD vào các công cụ tài chính rủi ro này. Ông Mohamed Apabhai, Giám đốc chiến lược giao dịch khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của Citi Global Markets, ước tính tổng mức lỗ của giới đầu tư nhỏ lẻ Hàn Quốc từ các quỹ ETF đòn bẩy đã chạm mốc 38,7 tỷ USD. Báo cáo cũng cảnh báo u ám rằng tổng vốn hóa của dòng sản phẩm này có thể rơi xuống dưới mốc 8 tỷ USD trước cuối năm, đồng nghĩa với việc các khoản thua lỗ sẽ tiếp tục chồng chất.
Phản ứng giận dữ của nhà đầu tư
Trước đà rơi tự do của thị trường, một bộ phận nhà đầu tư đã chĩa mũi nhọn về phía Tổng thống Lee Jae Myung và chính phủ. Các diễn đàn giao dịch trực tuyến tại Hàn Quốc tràn ngập những lời than vãn, đặc biệt sau phiên lao dốc lịch sử của SK Hynix vào ngày 19/7. "Tôi chỉ muốn quay lại thời điểm trước khi chơi chứng khoán. Hãy trả lại tiền cho chúng tôi", một nhà đầu tư chua chát viết. Một người khác bình luận: "Các người đang quyết tâm đẩy tôi vào đường cùng rồi". Những khoản lỗ này minh chứng cho thấy văn hóa đầu tư cá nhân của Hàn Quốc đã khuếch đại biên độ dao động tại các tập đoàn công nghệ lớn. Ông Jung In Yun, nhà sáng lập Tập đoàn Quản lý Tài sản Fibonacci, nhận định: "Các nhà đầu tư đang phải gánh chịu thua lỗ phần lớn là các nhà đầu tư cá nhân trong nước".
Bộ trưởng Tài chính nhận lỗi
Tại phiên họp Quốc hội mới đây, Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun-cheol đã phải gánh chịu áp lực lớn từ các nghị sĩ phe đối lập. Ông cho biết mình rất tiếc vì đã đưa ra các sản phẩm tín dụng đòn bẩy mà không cân nhắc kỹ lưỡng. Theo dữ liệu từ Sở giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX), tổng vốn hóa thị trường của 14 quỹ ETF đòn bẩy cổ phiếu đơn lẻ đang niêm yết chỉ còn 5.680 tỷ won trong phiên thứ Tư, giảm 14,5% so với phiên trước và giảm tới 38,9% so với thứ Hai đầu tuần.
Quy định mới và triển vọng thị trường
Giới chức quản lý Hàn Quốc đã công bố các quy định nghiêm ngặt hơn đối với các quỹ ETF đòn bẩy nhằm kiềm chế hoạt động đầu cơ của khối cá nhân sau những biến động dữ dội của Samsung Electronics và SK Hynix. Theo các biện pháp mới, nhà đầu tư sẽ cần phải ký quỹ tối thiểu 30 triệu won bằng tiền mặt để giao dịch các sản phẩm này, tăng vọt so với mức tối thiểu trước đây là 3 triệu won. Ông Peter Kim, Trưởng bộ phận Chiến lược Đầu tư Toàn cầu tại Tập đoàn Tài chính KB, nhận định tổn thất này cho thấy các quỹ ETF đòn bẩy đã trở thành một công cụ đầu cơ ngắn hạn thay vì là một danh mục đầu tư dài hạn. "Chưa có dấu hiệu nào cho thấy các nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc sẽ tháo chạy hàng loạt khỏi thị trường, nhưng nếu áp lực dư cung đối với các quỹ ETF và tình trạng sụt giảm kèm biến động mạnh tiếp tục kéo dài, nó có thể dẫn đến một thời kỳ suy thoái dai dẳng", ông Kim chia sẻ với CNBC qua email.
Một số chuyên gia kỳ cựu trên thị trường nhận định làn sóng bán tháo để tất toán vị thế có thể vẫn chưa kết thúc. Ông Thomas J. Hayes, Chủ tịch kiêm Thành viên điều hành của Great Hill Capital, cho rằng cổ phiếu chip nhớ đã trở thành danh mục đầu tư quá tải (crowded trade) đối với cả khối tổ chức lẫn cá nhân. "Bán dẫn và chip nhớ đang là danh mục bị quá tải vốn lớn nhất trên toàn cầu xét theo vị thế của cả khối tổ chức và cá nhân. Trò chơi này đã kết thúc rồi", ông Hayes nhận định.
