TPHCM đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhà ở cho thuê giá rẻ, trong khi nhu cầu của người lao động nhập cư ngày càng lớn. Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa đưa ra hàng loạt đề xuất nhằm tháo gỡ nút thắt, bao gồm miễn tiền sử dụng đất, giảm 70% thuế suất, ưu đãi tín dụng dài hạn và tạo luồng xanh về thủ tục đầu tư.
Nhu cầu thuê nhà lớn nhưng nguồn cung hạn chế
Theo khảo sát năm 2018 của Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM và Sở Xây dựng, có tới 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà. Nguyên nhân là nhiều lao động chỉ làm việc tại thành phố khoảng 10-12 năm trước khi về quê, nên không muốn mua nhà mà ưu tiên thuê với chi phí hợp lý.
Sau khi hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có khoảng 974.000 người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Tuy nhiên, kết quả phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2025 chỉ đạt 17.902 căn hộ. Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 là 181.498 căn, nâng tổng số lên khoảng 199.400 căn vào năm 2030, nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, đặc biệt là nhà ở xã hội cho thuê.
Nhà ở xã hội cho thuê hiện có giá thấp nhất thị trường do Nhà nước quy định đơn giá. Theo Quyết định 80/2024 của UBND TPHCM, đơn giá thuê nhà ở xã hội tại chung cư trên 4 tầng là 118.000 đồng/m2, bao gồm VAT. Với căn hộ 55 m2, người thuê chỉ trả khoảng 6,49 triệu đồng/tháng, thấp hơn nhiều so với căn hộ thương mại cùng diện tích (trên dưới 15 triệu đồng/tháng).
Tuy nhiên, số dự án nhà ở xã hội cho thuê rất ít. Phần lớn người lao động thu nhập thấp phải thuê phòng trọ tư nhân với giá khoảng 2 triệu đồng/tháng, chất lượng và tiện ích chưa đảm bảo. Năm 2018, TPHCM có khoảng 60.470 khu nhà trọ với 560.000 phòng, phục vụ khoảng 1,4 triệu người.
Đối với nhà ở thương mại cho thuê, HoREA nhận định chưa có cơ chế, chính sách riêng để phát triển loại hình giá phù hợp với người thu nhập trung bình và thấp không thuộc diện nhà ở xã hội. Giá thuê căn hộ 2 phòng ngủ 55 m2 khoảng 15 triệu đồng/tháng, chiếm tỷ lệ lớn trong thu nhập. Theo kinh nghiệm quốc tế, chi phí thuê nhà nên chiếm khoảng 20% thu nhập; nếu vượt 25% sẽ gây khó khăn cho người lao động.
Đề xuất loạt ưu đãi để thu hút doanh nghiệp
HoREA kiến nghị bổ sung cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho thuê giá phù hợp vào Luật Nhà ở sửa đổi và các luật liên quan. Cụ thể:
- Miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đối với phần diện tích dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp trong suốt vòng đời dự án. Cho phép khấu trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tạo lập quỹ đất để giảm giá thành.
- Ưu đãi chỉ áp dụng cho dự án cam kết vận hành cho thuê tối thiểu 20 năm, tương ứng thời gian hoàn vốn.
- Khôi phục giảm 70% thuế suất VAT và thuế thu nhập doanh nghiệp cho nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở thương mại cho thuê giá phù hợp.
- Tiếp cận tín dụng ưu đãi dài hạn 15-20 năm từ Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc tổ chức tín dụng chỉ định, lãi suất phù hợp. Dư nợ cho vay không tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.
- Nhà nước quy định giá trần cho thuê nhưng chủ đầu tư được quyền chọn đối tượng thuê.
- Cho phép phát triển căn hộ nhỏ cho thuê diện tích tối thiểu từ 15 m2 cho người độc thân hoặc gia đình ít người.
- Xây dựng cơ chế luồng xanh để rút ngắn thủ tục đầu tư, bảo vệ quyền lợi người thuê trước tình trạng tăng giá hoặc chấm dứt hợp đồng đột ngột.
HoREA hy vọng các đề xuất này sẽ giúp tháo gỡ khó khăn, thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê giá rẻ, đáp ứng nhu cầu của người lao động tại TPHCM.
