Ngày 2/8, UBND phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) cho biết đang triển khai các bước chuẩn bị để lập Đồ án thiết kế đô thị riêng tỷ lệ 1/500 đối với khu vực Vòm cầu – phố Phùng Hưng. Đồ án hướng tới chỉnh trang, tái thiết không gian đô thị, bảo tồn giá trị di sản và phát huy không gian văn hóa, thương mại, dịch vụ đặc trưng của khu vực.
Phạm vi lập đồ án có diện tích khoảng 10 ha, diện tích khu đất khoảng 8,77 ha, tổng chiều dài các tuyến khoảng 1,716 km. Đây là khu vực nằm giữa phố cổ và khu phố Pháp, nơi sở hữu hệ thống 131 vòm cầu đá được xây dựng từ đầu thế kỷ XX, tạo nên dấu ấn kiến trúc và lịch sử riêng của Hà Nội.
Vị trí chiến lược giữa hai khu đô thị di sản
Báo cáo đồ án nhận định: "Công trình không chỉ phục vụ tuyến đường sắt mà còn tạo nên dấu ấn kiến trúc, lịch sử riêng của Hà Nội." Chính vì vậy, việc lập đồ án nhằm cụ thể hóa các quy hoạch đã được phê duyệt, tạo căn cứ quản lý hoạt động đầu tư xây dựng, cải tạo và chỉnh trang đô thị hai bên phố Phùng Hưng.
Đồ án cũng phục vụ công tác rà soát, giải tỏa các công trình và hộ dân đang lấn chiếm phạm vi bảo đảm an toàn đường sắt và khu vực 131 vòm cầu. Từ đó, từng bước tái thiết không gian theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa, lịch sử của khu vực nội đô.
Hiện trạng 131 vòm cầu
Trong tổng số 131 vòm cầu Phùng Hưng, hiện có 6 vòm được sử dụng phục vụ giao thông; 97 vòm xây bịt bằng hai lớp tường; 21 vòm xây bịt bằng bốn lớp tường và 7 vòm còn giữ nguyên trạng tại khu vực ga Long Biên. Như vậy, phần lớn các vòm cầu, tương đương 118 vòm, đã bị bịt kín qua nhiều giai đoạn.
Với các công trình có giá trị kiến trúc đặc biệt, đồ án đặt ra nguyên tắc khôi phục tối đa kiến trúc gốc. Màu sắc, vật liệu hoàn thiện, mái che, biển hiệu và các thiết bị đô thị trong khu vực sẽ được nghiên cứu, sắp xếp thống nhất nhằm bảo đảm tính thẩm mỹ và đồng bộ.
Định hướng khai thác theo từng chủ đề
Bên cạnh việc chỉnh trang không gian kiến trúc, đồ án đề xuất khai thác 131 vòm cầu theo từng chủ đề, phân bố theo từng đoạn phố:
- Khu vực Cửa Đông – Lê Văn Linh: định hướng phát triển không gian thủ công mỹ nghệ;
- Đoạn Lê Văn Linh – Hàng Cót: hình thành không gian văn hóa, nghệ thuật cộng đồng;
- Khu vực Hàng Cót – Hàng Giấy: phát triển không gian ẩm thực;
- Đoạn Gầm Cầu – Nguyễn Thiếp: bố trí khu chợ bazaar;
- Khu vực Nguyễn Thiếp – ga Long Biên: định hướng trở thành công viên công cộng kết hợp bảo tồn ga Long Biên.
Với định hướng này, các vòm cầu không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành không gian công cộng gắn với đời sống đương đại. Tùy theo đặc điểm từng khu vực, các chức năng văn hóa, du lịch, thương mại được bố trí phù hợp, tạo sự kết nối giữa di sản và hoạt động kinh tế – xã hội của địa phương.
Việc lập đồ án thiết kế đô thị cho khu vực Vòm cầu – phố Phùng Hưng được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang di sản đặc biệt, vừa bảo tồn được giá trị lịch sử hơn một thế kỷ, vừa mang lại diện mạo mới cho khu vực nội đô Hà Nội.
