Tại hang Bobcat, một hang động nằm gần Huntsville, bang Alabama (Mỹ), đội ngũ nghiên cứu do tiến sĩ Matthew Niemiller thuộc Đại học Alabama ở Huntsville dẫn đầu vừa phát hiện một loài cá hang động có hình thái kỳ lạ chưa từng được khoa học ghi nhận. Thông tin được Đài CNN công bố hôm 1.8 cho thấy loài cá này không có mắt, lưng gù rõ rệt, các tia vây nhọn và mõm có cấu trúc khác hẳn những loài cá hang động đã biết.
Phát hiện tình cờ trong hang Bobcat
Điều khiến giới nghiên cứu sửng sốt là cơ thể loài cá này gần như không có sắc tố, lớp da mỏng gần như trong suốt, qua đó có thể quan sát não bộ của chúng từ bên ngoài. Đây là một trong những đặc điểm hiếm gặp ở động vật bậc cao, phản ánh quá trình tiến hóa dài lâu trong môi trường hang động tối tăm, nơi thị giác và sắc tố không còn là lợi thế sinh tồn.
Theo nhóm nghiên cứu, việc phát hiện loài cá này ở hang Bobcat – khu vực vốn được khảo sát nhiều lần – là một bất ngờ lớn. Họ tin rằng nhiều ngóc ngách của hang động vẫn còn ẩn chứa các loài sinh vật chưa được con người biết đến.
Demogorgonichthys arcanus – loài cá mang tên quái vật
Với ngoại hình khác thường, loài cá mới được đặt tên khoa học Demogorgonichthys arcanus, trong đó phần tên chi được lấy cảm hứng từ quái vật Demogorgon trong loạt phim Stranger Things của Netflix. Cái tên này vừa gợi lên vẻ huyền bí vừa ngầm nhấn mạnh sự khác biệt hoàn toàn so với các chi cá đã được xác lập.
Nhóm của tiến sĩ Niemiller xác nhận Demogorgonichthys arcanus là một chi và một loài hoàn toàn mới đối với hệ thống phân loại sinh học. Các nhà khoa học đã đối chiếu nhiều đặc điểm hình thái như cấu trúc xương đầu, vây, mõm và tuyến nhạy cảm với rung động trước khi khẳng định đây không phải là một biến thể hay cá thể đột biến của loài nào đã biết.
Một trong những loài cá hiếm nhất thế giới
Báo cáo được công bố trên chuyên san Scientific Reports cho hay hiện chưa ai xác định được có bao nhiêu cá thể cá hang quỷ đang sinh sống trong tự nhiên. Với số lượng quan sát được vô cùng ít cùng phạm vi phân bố hẹp, các tác giả xếp loài này vào nhóm cá hiếm nhất hành tinh.
Giáo sư Suzanne McGaugh, chuyên gia nghiên cứu về tiến hóa của cá hang động tại Đại học Minnesota (Mỹ), mô tả sự khám phá một loài cá mới như cá hang quỷ là điều vô cùng hiếm. Bà nhấn mạnh khám phá này giúp giới khoa học hiểu rõ hơn cách sinh vật thích nghi với điều kiện khắc nghiệt, từ đó mở ra hướng nghiên cứu mới về gen và tập tính.
Bí ẩn chưa lời đáp và lời nhắc về bảo tồn
Phát hiện về cá hang quỷ cho thấy ngay cả những khu vực đã được nghiên cứu kỹ lưỡng vẫn có thể lưu giữ những loài chưa từng được mô tả. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ hệ sinh thái hang động – nơi cư trú của vô số loài đặc hữu mà giới khoa học mới chỉ chạm đến một phần rất nhỏ.
Hiện nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch khảo sát mở rộng các hệ thống hang ngầm lân cận để ước tính số lượng cá thể cũng như đánh giá mức độ đe dọa từ các hoạt động của con người. Giới bảo tồn hy vọng sự chú ý của công chúng với loài cá mang tên quái vật này sẽ giúp các cơ quan chức năng tăng cường biện pháp quản lý, giữ gìn môi trường sống tự nhiên cho thế hệ sau.
