Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chấp nhận đề xuất từ Iran và các nước Trung Đông để hủy kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Tehran. Thông điệp được ông đăng tải trên Truth Social ngày 1.8, tức sáng 2.8 theo giờ Việt Nam, làm thay đổi cục diện căng thẳng Mỹ - Iran đang leo thang.
Ông Trump nhấn mạnh quân đội Mỹ đã “lên đạn và sẵn sàng nhắm vào Iran”, nhưng ông đồng ý hoãn bất kỳ cuộc tấn công nào do “các khuôn khổ của một thỏa thuận đã được thống nhất”. Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết Iran nằm trong số những nước khu vực đề nghị Washington dừng tấn công, dù Tehran chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.
Nội dung thỏa thuận được đề xuất
Theo tuyên bố của ông Trump, thỏa thuận dự kiến sẽ mở cửa lại ngay lập tức eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược nối vùng Vịnh với thế giới – đồng thời “chấm dứt mối đe dọa hạt nhân của Iran”. Ông cũng cho biết Israel đã đồng tình với quyết định tạm dừng các cuộc không kích.
Tuy nhiên, tổng thống Mỹ lưu ý lệnh đình chiến vẫn phụ thuộc vào việc các bên “có thể nhanh chóng đạt được một thỏa thuận”. Điều này cho thấy quyết định hủy tấn công không đồng nghĩa với một thỏa thuận hoàn tất, mà là bước đi nhằm tạo động lực cho tiến trình ngoại giao.
Không ghi nhận đòn không kích mới sau ngày 29.7
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh không có cuộc tấn công nào của Mỹ vào lãnh thổ Iran được ghi nhận, kể từ đợt không kích ngày 29.7. Hãng tin CNN dẫn số liệu ghi nhận ngày 2.8 cho thấy Washington không tiến hành thêm tập kích nào sau tuyên bố trên.
Trả lời Fox News ngày 1.8, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng chính các cuộc tấn công quân sự của Washington đã khiến Tehran sẵn sàng đàm phán hơn về chương trình hạt nhân và vấn đề eo biển Hormuz. Ông khẳng định các đợt không kích đã làm suy giảm nghiêm trọng năng lực phòng thủ của Iran.
Dù thừa nhận Iran vẫn còn tên lửa và máy bay không người lái để có thể đe dọa, Ngoại trưởng Rubio đánh giá Tehran không còn “lá chắn thông thường” để ẩn nấp trước các chiến dịch tiếp theo của Mỹ.
Iran chưa lên tiếng xác nhận đề xuất hoãn tấn công
Trong khi đó, giới chức Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trong các cuộc điện đàm với người đồng cấp tại các nước Trung Đông hôm 1.8, cảnh báo Tehran sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ hành động gây hấn nào của Mỹ trong tương lai.
Đài Al Jazeera ngày 2.8 dẫn lời nghị sĩ Iran Ebrahim Rezaei cảnh báo các cuộc tấn công đáp trả của Iran sẽ không chỉ giới hạn ở vịnh Ba Tư. “Chúng tôi sẽ đáp trả vào tất cả căn cứ của kẻ thù bất kể từ đâu”, ông Rezaei nói, cho thấy rủi ro leo thang vẫn hiện hữu dù Mỹ tuyên bố hoãn đòn tấn công.
Bước đi ngoại giao giữa bối cảnh căng thẳng
Động thái của Tổng thống Trump được giới quan sát đánh giá là bước ngoặt sau nhiều ngày căng thẳng leo thang. Bằng cách nhấn mạnh yếu tố đàm phán, nhà lãnh đạo Mỹ có thể đang tìm cách hạ nhiệt căng thẳng tại vùng Vịnh, đồng thời duy trì sức ép buộc Iran nhượng bộ trong các vòng đối thoại sắp tới.
Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump không nêu rõ thời gian, địa điểm cho vòng đàm phán mới. Việc Iran chưa lên tiếng xác nhận và vẫn đưa ra cảnh báo đáp trả cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn lớn, ngay cả khi Mỹ đã tạm dừng các đòn không kích.
Trong diễn biến liên quan, hình ảnh do Reuters ghi lại ngày 31.7 cho thấy Tổng thống Trump rời chuyên cơ Không lực Một tại bang New Jersey, Mỹ, trước khi đưa ra tuyên bố nói trên. Diễn biến tại eo biển Hormuz và các tín hiệu từ Tehran sẽ quyết định liệu lệnh đình chiến có được duy trì hay không.
