TP.HCM thử nghiệm thành công chương trình giáo dục mầm non mới từ năm 2022
Trong hội thảo triển khai thí điểm Chương trình giáo dục mầm non mới, bà Lý Thị Sương, Phó trưởng phòng Giáo dục mầm non thuộc Sở GD-ĐT TP.HCM, đã chia sẻ những thông tin quan trọng về quá trình thử nghiệm tại thành phố. TP.HCM sau sáp nhập trở thành đô thị đặc biệt với quy mô dân số và số lượng trẻ mầm non lớn nhất cả nước, hiện có 1.832 trường mầm non cùng đội ngũ 54.610 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.
Quá trình thử nghiệm bài bản qua ba giai đoạn
Từ năm học 2022-2023, TP.HCM và tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cũ đã được Bộ GD-ĐT lựa chọn là hai trong số sáu tỉnh, thành phố thực hiện thử nghiệm Chương trình giáo dục mầm non mới. Quá trình này diễn ra đúng tiến độ, được chia thành ba giai đoạn từ năm 2022 đến tháng 12 năm 2025.
Bà Sương cho biết trong suốt quá trình triển khai, TP.HCM đã nhận được sự hướng dẫn chuyên môn từ Bộ GD-ĐT, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và các chuyên gia hàng đầu. Sở GD-ĐT đã tích cực giám sát, hỗ trợ các đơn vị thực hiện thử nghiệm, ghi nhận cả thuận lợi lẫn khó khăn, lấy ý kiến từ cán bộ quản lý và giáo viên, sau đó báo cáo và phối hợp với chuyên gia để tháo gỡ vướng mắc.
Những kết quả tích cực đã được ghi nhận
Báo cáo từ Sở GD-ĐT TP.HCM cho thấy nhiều kết quả đáng khích lệ sau thời gian thử nghiệm. Cán bộ quản lý và giáo viên đã chủ động thích ứng với yêu cầu đổi mới, nâng cao năng lực thiết kế kế hoạch giáo dục linh hoạt và phù hợp với trẻ. Môi trường giáo dục có sự chuyển biến tích cực theo hướng mở, tăng cường cơ hội trải nghiệm và khám phá cho trẻ.
Phương pháp giáo dục cũng thay đổi rõ rệt: giáo viên giảm truyền thụ một chiều, tăng cường tổ chức hoạt động trải nghiệm, khuyến khích trẻ chủ động và sáng tạo. Trẻ em trở nên mạnh dạn, tự tin hơn; kỹ năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề được cải thiện theo hướng phát triển năng lực cá nhân.
Chương trình mới: Bình đẳng và tôn trọng sự khác biệt
Bà Lý Thị Sương nhấn mạnh Chương trình giáo dục mầm non mới chú trọng phát triển bốn phẩm chất cốt lõi: yêu thương, tôn trọng, trung thực và trách nhiệm; cùng năm năng lực nền tảng: giao tiếp, hợp tác, thích ứng, tự lực và giải quyết vấn đề.
"Chương trình mới trao quyền chủ động cho cơ sở giáo dục mầm non trong xây dựng và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp điều kiện thực tiễn; nâng cao vai trò của giáo dục mầm non trong giai đoạn mới; đồng thời bảo đảm tính liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018", bà Sương cho biết.
Sở GD-ĐT TP.HCM chỉ ra điểm giống nhau giữa chương trình hiện hành và chương trình mới là cùng thống nhất ở các nội dung cơ bản: mục tiêu phát triển toàn diện trẻ em, chuẩn bị tâm thế vào lớp 1; quan điểm "chơi mà học, học bằng chơi", phát huy tính chủ động của cơ sở giáo dục mầm non; cấu trúc gồm chương trình nhà trẻ và chương trình mẫu giáo; nhấn mạnh phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng; sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ.
Điểm khác biệt cốt lõi là Chương trình giáo dục mầm non mới tập trung vào việc chuyển đổi từ chương trình khung sang chương trình tiếp cận năng lực, lấy trẻ làm trung tâm và thúc đẩy phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực nền tảng cho trẻ, chuẩn bị sẵn sàng cho cấp học phổ thông. Tiếp cận dựa trên quyền, bảo đảm chất lượng, công bằng, hòa nhập, bình đẳng và tôn trọng sự khác biệt của trẻ; giáo dục trẻ em có nhu cầu đặc biệt, phát triển ngôn ngữ và khuyến khích cho trẻ tiếp cận ngoại ngữ ở những nơi có điều kiện.
Chương trình mới trao quyền cho cơ sở giáo dục và giáo viên trong phát triển chương trình trên cơ sở đảm bảo linh hoạt, phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ, điều kiện cơ sở vật chất, môi trường sống, bản sắc văn hóa của địa phương, tăng cường quyền và năng lực tự chủ trong phát triển chương trình giáo dục của cơ sở giáo dục; mở rộng sự tham gia của gia đình, cộng đồng.
Nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên
Tiến sĩ Phùng Duy Hoàng Yến, Trưởng phòng Đào tạo tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương TP.HCM, khẳng định chất lượng giáo viên là yếu tố quyết định thành công của chương trình mới. Chương trình giáo dục mầm non mới đòi hỏi giáo viên phải có phẩm chất cốt lõi và năng lực nghề nghiệp cao hơn. Cơ sở vật chất cũng cần được đầu tư, thay đổi để tương thích với các phương pháp giáo dục hiện đại.
Tiến sĩ Yến cho biết thời gian qua, công tác đào tạo giáo viên đã có nhiều chuyển biến, theo hướng phát triển năng lực, sinh viên sư phạm mầm non được tăng cơ hội thực hành. Tuy nhiên, bà thừa nhận vẫn còn tình trạng hơi nặng về lý thuyết; khi sinh viên đi thực tập thì còn lúng túng, kỹ năng nghề nghiệp chưa đáp ứng nhu cầu thực tế; sinh viên chưa thành thạo trong xây dựng môi trường học tập, ứng xử sư phạm chưa khéo léo; chưa mạnh về công nghệ.
Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Ngọc, Trưởng khoa Giáo dục mầm non tại Trường Đại học Sài Gòn, tâm đắc nhất với điểm mới trong Chương trình giáo dục mầm non mới là tăng cường giáo dục hòa nhập. Điểm đột phá quan trọng là việc định danh chính thức và đưa giáo dục hòa nhập vào văn bản pháp lý. Giáo viên không chỉ hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt bằng sự nhân ái, tình yêu thương mà đó còn là nhiệm vụ cốt lõi.
Tiến sĩ Ngọc cho biết để chuẩn bị tốt nhất nguồn nhân lực, đặc biệt về yêu cầu tăng cường giáo dục hòa nhập trong Chương trình giáo dục mầm non mới, Trường Đại học Sài Gòn sẽ tăng cường các chuyên đề, môn học hướng đến giáo dục hòa nhập như mở thêm các học phần về sàng lọc và can thiệp sớm, tâm bệnh học trẻ em, tâm lý học trẻ mầm non; bổ sung đặc điểm tâm lý trẻ hòa nhập nhằm giúp giáo viên mầm non có thể nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường của trẻ trong sáu năm đầu đời.
Bên cạnh đó, trường sẽ xây dựng các chuyên đề bồi dưỡng kỹ năng chăm sóc, giáo dục trẻ hòa nhập cho giáo dục mầm non, đồng thời tích hợp những nội dung này vào các module đang thực hiện. Để tăng cường khơi gợi lòng trắc ẩn, tinh thần nhân ái của sinh viên sư phạm với trẻ hòa nhập, trường cũng sẽ tăng cường hoạt động thăm hỏi giữa sinh viên với các trường chuyên biệt, cơ sở chăm sóc, can thiệp sớm.
Thách thức từ tâm lý phụ huynh
Các nhà giáo, cán bộ quản lý thừa nhận một trong những thách thức khi thực hiện chương trình mới đến từ tâm lý phụ huynh. Bà Đặng Thị Hoàng, giáo viên Trường mầm non Cần Thạnh tại xã Cần Giờ, cho hay nhiều cha mẹ vẫn còn tâm lý con phải học chữ, học số sớm và chưa hiểu hết giá trị của việc học thông qua chơi.
Bà Phan Tiến Thanh, công chức Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc phường Tân Hòa, TP.HCM, đề xuất giải pháp tăng cường cơ sở vật chất, hạ tầng, đẩy mạnh chuyển đổi số. Đặc biệt, cần tăng cường truyền thông giữa nhà trường, gia đình - cha mẹ của trẻ để gia đình hiểu hơn về mục tiêu của giáo dục mầm non, của Chương trình giáo dục mầm non mới, từ đó cùng hợp tác, đạt hiệu quả.
"Giáo dục mầm non không tạo ra kết quả tức thời, nhưng lại quyết định chất lượng lâu dài của nguồn nhân lực. Chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không phải là dạy trẻ biết đọc sớm hơn, mà là giúp trẻ biết tự tin bước vào hành trình học tập suốt đời", bà Thanh đúc kết.
