Hà Nội công bố quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, định hướng tái cấu trúc mạng lưới giáo dục đại học
Trong báo cáo quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm vừa được công bố để lấy ý kiến nhân dân, thành phố đã đưa ra những định hướng chiến lược nhằm sắp xếp lại mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là chủ trương di dời toàn bộ những trường có quy mô nhỏ, cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu ra khỏi khu vực nội đô, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển bền vững.
Không xây mới đại học trong khu trung tâm, chuyển đổi chức năng các cơ sở hiện hữu
Theo phương án phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đại học công lập, Hà Nội sẽ tổ chức lại hệ thống các trường nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời điều chỉnh quy mô và cơ cấu ngành nghề phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô và cả nước. Một trong những giải pháp trọng tâm là không xây mới các trường đại học trong khu vực đô thị trung tâm.
Những cơ sở đại học hiện hữu nếu đã được đầu tư đồng bộ sẽ được giữ lại, nhưng sẽ chuyển đổi chức năng theo hướng trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc đào tạo sau đại học, đào tạo nghề chất lượng cao. Các cơ sở đào tạo đại học chính quy, khu thực hành và khu lưu trú sinh viên sẽ được bố trí tại các cơ sở mới ở ngoài khu vực trung tâm.
Đối với những trường có diện tích đất nhỏ, cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu theo quy định, thành phố xác định phải di dời toàn bộ ra khỏi nội đô. Hà Nội sẽ hỗ trợ xây dựng hạ tầng tại địa điểm mới, đồng thời sử dụng quỹ đất của cơ sở cũ trong nội thành cho giáo dục phổ thông và các mục đích công cộng, góp phần giảm áp lực hạ tầng và tạo không gian phát triển cho cộng đồng.
Phát triển các khu, cụm đại học tập trung tại đô thị vệ tinh
Song song với việc di dời, thành phố định hướng phát triển các cơ sở đại học theo mô hình khu, cụm đại học tập trung, gắn với hình thành các đô thị đại học. Trọng tâm là khu vực phía Tây với hạt nhân là Hòa Lạc, nơi được quy hoạch trở thành trung tâm khoa học – công nghệ của Thủ đô.
Cụ thể, bên cạnh khoảng 1.000 ha dành cho khu đô thị đại học của Đại học Quốc gia Hà Nội, thành phố dự kiến bố trí thêm khoảng 1.500 ha để xây dựng các cơ sở giáo dục đại học mới. Khu vực này được định hướng trở thành trung tâm đào tạo tài năng, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng thời phát triển thành đô thị đại học thông minh, hiện đại.
Ngoài Hòa Lạc, Hà Nội cũng quy hoạch hình thành các quần thể trường đại học với hạ tầng đồng bộ, hiện đại tại nhiều khu vực như Xuân Mai (cũ), Sơn Tây (cũ), Sóc Sơn (cũ) hay Thạch Thất (cũ). Các khu này được định hướng thu hút các trường theo từng nhóm lĩnh vực đào tạo khác nhau, từ khoa học – công nghệ, kinh tế đến văn hóa, nghệ thuật, du lịch và sư phạm.
Mục tiêu nâng cao chất lượng và mở rộng hệ thống giáo dục đại học
Bên cạnh hệ thống trường công lập, quy hoạch cũng đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập theo hướng mở, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư trong và ngoài nước thành lập trường, đặc biệt là các cơ sở hoạt động không vì lợi nhuận.
Thành phố đồng thời định hướng nâng cấp một số trường đại học trọng điểm quốc gia trở thành trung tâm đào tạo chất lượng cao có uy tín trong khu vực và thế giới, trong đó có các cơ sở như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Y Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Học viện Kỹ thuật Quân sự (Trường Đại học Lê Quý Đôn).
Việc sắp xếp lại mạng lưới đại học tạo điều kiện phát triển các đô thị đại học quy mô lớn, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và nhu cầu nhân lực trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô. Theo chuẩn cơ sở giáo dục đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến năm 2030 các trường phải bảo đảm diện tích đất bình quân tối thiểu 25 m² cho mỗi người học chính quy, diện tích sàn không nhỏ hơn 2,8 m²/người học và ít nhất 70% giảng viên được bố trí chỗ làm việc riêng.
Hiện, Hà Nội tập trung hơn 1/3 số cơ sở đại học của cả nước, với hơn 50 trường công lập. Dự báo đến năm 2030, Thủ đô sẽ có khoảng 650.000–700.000 sinh viên. Chủ trương di dời các trường ra khu đô thị vệ tinh được kỳ vọng giúp giảm áp lực hạ tầng nội đô, đồng thời tạo quỹ đất cho các công trình công cộng và giáo dục phổ thông, hướng tới một Hà Nội phát triển cân đối và hiệu quả hơn.
