GS Phạm Hồng Thái chỉ trích tình trạng đào tạo tiến sĩ luật còn nhiều bất cập
Trong Hội thảo khoa học quốc gia "Đào tạo tiến sĩ luật tại Trường ĐH Luật TP.HCM: Hành trình tri thức và lan tỏa giá trị pháp lý" diễn ra hôm nay (18.3), GS-TS Phạm Hồng Thái, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành luật, đã thẳng thắn chia sẻ nhiều vấn đề đáng quan ngại về chất lượng đào tạo trình độ tiến sĩ trong lĩnh vực pháp luật tại Việt Nam.
Hệ thống đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu, thiếu giảng viên hướng dẫn
GS Thái nhận định hệ thống các cơ sở đào tạo luật hiện nay vẫn chưa đủ khả năng đáp ứng đầy đủ nhu cầu đào tạo trình độ tiến sĩ trên phạm vi toàn quốc. Một trong những hạn chế nghiêm trọng được ông chỉ ra là tình trạng thiếu hụt đội ngũ giảng viên đủ tiêu chuẩn để hướng dẫn nghiên cứu sinh.
"Có những cơ sở đào tạo, sau khi trúng tuyển đầu vào, lại 'khoán' luôn việc tìm người hướng dẫn cho nghiên cứu sinh", GS Thái cho biết. Điều này phản ánh nguồn lực đào tạo ở bậc học cao nhất này còn chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo.
Thời gian đào tạo kéo dài bất thường, nguyên nhân từ nhiều phía
Một vấn đề khác được GS-TS Phạm Hồng Thái nhấn mạnh là tình trạng kéo dài thời gian đào tạo nghiên cứu sinh một cách bất thường. Ông ví đây như một "bệnh" chung của nhiều cơ sở đào tạo, khi thời gian học của nghiên cứu sinh thường bị kéo dài vượt quá quy định.
Theo quy định hiện hành, nghiên cứu sinh có thời gian đào tạo trong khoảng 3 năm, nhưng thực tế có người học đến 7-8 năm vẫn chưa thể tốt nghiệp. GS Thái phân tích nguyên nhân: "Nguyên nhân từ phía người học là một phần, nhưng tôi nhìn thấy lỗi từ phía cơ sở đào tạo. Bộ phận hành chính quản lý đôi khi làm phức tạp thêm, gây kéo dài thời gian, không chịu đôn đốc. Quy trình phản biện kín cũng làm chậm tiến độ hoàn thành".
Chất lượng đào tạo không cao do đầu vào quá "thoáng"
GS Thái thẳng thừng nhận định: "Chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh của Việt Nam hiện nay không cao". Ông chỉ rõ nguyên nhân chính xuất phát từ vấn đề đầu vào. Nếu trước đây, để học thạc sĩ luật, người học phải có bằng cử nhân luật, thì hiện nay, nhiều người học ngành khác vẫn có thể theo học thạc sĩ luật chỉ với điều kiện học chuyển đổi một số môn.
"Để đáp ứng nhu cầu người học và để có người học, về cơ bản đầu vào hiện nay đang 'rất thoáng'", GS Thái nhấn mạnh. Sự dễ dãi trong tuyển sinh này đã ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng đầu ra của chương trình đào tạo tiến sĩ luật.
Trường ĐH Luật TP.HCM công bố chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho nghiên cứu sinh
Quy mô đào tạo và thực trạng tuyển sinh
Tại hội thảo, PGS-TS Trịnh Quốc Trung, Trưởng phòng Đào tạo sau ĐH của Trường ĐH Luật TP.HCM, cho biết quy mô đào tạo trình độ tiến sĩ năm học 2024-2025 là 12.555 nghiên cứu sinh tại các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước. Tuy nhiên, hoạt động tuyển sinh trình độ sau đại học trong năm học này chỉ đạt khoảng 60% so với chỉ tiêu, dù đã có sự gia tăng đáng kể so với trước đó.
Riêng với trình độ tiến sĩ, tuyển sinh có gia tăng nhưng vẫn chưa thể hiện được sự bền vững trong dài hạn. PGS Trung cũng dẫn số liệu từ báo cáo của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Quốc hội, cho thấy sau hơn 45 năm phát triển, số lượng cơ sở đào tạo luật đã tăng lên đáng kể. Cụ thể:
- Cả nước có hơn 90 cơ sở đào tạo luật trình độ đại học
- Trong đó có 39 cơ sở đào tạo luật trình độ thạc sĩ
- Và 10 cơ sở đào tạo luật có đào tạo trình độ tiến sĩ
Chính sách hỗ trợ học phí lên đến 400 triệu đồng
Trong giai đoạn 2021-2025, quy mô tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ luật tại Trường ĐH Luật TP.HCM đã có mức tăng trưởng bình quân hơn 20%. Tính đến tháng 2 năm nay, trường có 88 nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình đào tạo, với thời gian trung bình để hoàn thành chương trình, được công nhận học vị và cấp bằng tiến sĩ là 5 năm.
Năm 2026, Trường ĐH Luật TP.HCM dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ mạnh mẽ đối với nghiên cứu sinh, bao gồm:
- Chính sách nội bộ: Nghiên cứu sinh được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm (dự kiến 200 triệu đồng). Sau khi hoàn thành chương trình, tiếp tục được hỗ trợ 100% học phí (dự kiến thêm 200 triệu đồng). Như vậy, cán bộ giảng viên nhà trường khi học tiến sĩ luật sẽ được hỗ trợ tương đương 2 lần học phí, tổng cộng khoảng 400 triệu đồng/người.
- Chính sách xét tuyển nghiên cứu sinh toàn thời gian: Người học được hỗ trợ 100% học phí, hỗ trợ thu nhập hàng tháng, tham gia các hoạt động khoa học công nghệ và tham gia giảng dạy cùng các hoạt động liên quan.
Theo PGS-TS Trịnh Quốc Trung, đây là những chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu. "Từ những chính sách này, Trường ĐH Luật TP.HCM đặt mục tiêu không chỉ thu hút người học mà còn hướng đến nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ ngành luật trong bối cảnh mới", ông Trung khẳng định.
Hội thảo khoa học quốc gia này đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và người học, thể hiện tầm quan trọng của việc cải thiện chất lượng đào tạo tiến sĩ luật trong bối cảnh hội nhập và phát triển hiện nay.
