Ngày 3.8, Tòa án Tối cao London đã ra phán quyết buộc Công ty SConnect (Việt Nam) phải gỡ bỏ toàn bộ video thuộc chuỗi phim hoạt hình Wolfoo khỏi các nền tảng trực tuyến trên toàn cầu. Quyết định được đưa ra sau khi tòa kết luận SConnect – đơn vị sản xuất Wolfoo – đã vi phạm bản quyền âm thanh “trên quy mô lớn và kéo dài” từ bộ phim hoạt hình Peppa Pig thuộc sở hữu của tập đoàn giải trí Hasbro (Mỹ).
Theo nội dung phán quyết, các đoạn âm thanh ngắn từ Peppa Pig, bao gồm tiếng reo hò quen thuộc “Hooray!”, xuất hiện trong 100% số video Wolfoo tiếng Anh được đưa ra kiểm tra mẫu – cụ thể là 92 video – và có mặt trong 75% số video ở các ngôn ngữ khác. Đây là cơ sở để tòa xác định hành vi vi phạm có tính hệ thống, không phải sai sót cá biệt.
Lệnh của tòa yêu cầu toàn bộ nội dung video có sự xuất hiện của nhân vật Wolfoo phải được loại bỏ khỏi các nền tảng trực tuyến, trong đó có YouTube, YouTube Kids và cả trang web chính thức Wolfoo World, trước 20 giờ ngày 3.8 (giờ Việt Nam). Phán quyết không giới hạn tại thị trường Anh hay châu Âu, mà áp dụng trên toàn bộ 166 quốc gia thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bao gồm cả Mỹ và Việt Nam.
Nguồn cơn cuộc chiến pháp lý từ năm 2022
Cuộc chiến pháp lý giữa Hasbro và SConnect bắt đầu từ năm 2022. Hasbro cùng studio Astley Baker Davies – đơn vị đứng sau loạt phim hoạt hình Peppa Pig – cáo buộc SConnect cố tình khiến nhóm khán giả nhỏ tuổi, đặc biệt là trẻ từ 2 đến 5 tuổi, nhầm lẫn Wolfoo là cùng một hệ sinh thái nhân vật với Peppa Pig. Với thiết kế nhân vật đơn giản, màu sắc tươi sáng và phong cách hoạt hình 2D gần gũi, Wolfoo dễ khiến trẻ nhỏ – vốn chưa phát triển đầy đủ khả năng phân biệt thương hiệu – liên tưởng tới chú heo nổi tiếng Peppa Pig.
Cả hai loạt phim đều có sức hút rất lớn trên YouTube, thu hút hàng trăm triệu lượt xem. Điều này khiến nguy cơ gây nhầm lẫn trong tâm trí khán giả nhỏ tuổi càng trở nên nghiêm trọng, đồng thời giải thích vì sao Hasbro lựa chọn khởi kiện tại Anh – nơi có hệ thống tư pháp sở hữu trí tuệ phát triển và có thể đưa ra phán quyết có hiệu lực rộng.
SConnect phủ nhận nhưng lập luận bị bác bỏ
Trước cáo buộc, đại diện SConnect phủ nhận hành vi vi phạm mang tính hệ thống. Phía công ty giải thích rằng các video sản xuất trước giữa năm 2020 chứa âm thanh của Peppa Pig là do một nhà thầu độc lập bên thứ ba tự ý đưa vào mà công ty không hề hay biết. SConnect khẳng định toàn bộ video sau thời điểm trên đều sử dụng âm thanh tự thu âm nội bộ. Công ty cũng cho rằng phán quyết yêu cầu gỡ bỏ video trên quy mô toàn cầu là “quá rộng”.
Tuy nhiên, thẩm phán phụ trách vụ việc đã bác bỏ toàn bộ các lập luận này. Tòa tuyên bố việc đổ lỗi cho nhà thầu bên thứ ba là “không có giá trị bào chữa”. Quan trọng hơn, bằng chứng được đưa ra tại tòa đã bác bỏ tuyên bố của SConnect rằng các video sản xuất sau giữa năm 2020 không vi phạm. Phán quyết gỡ bỏ toàn cầu vì thế được giữ nguyên.
Bài học cho các nhà sản xuất nội dung số Việt Nam
Wolfoo được biết đến là một trong những thương hiệu hoạt hình Việt Nam thành công nhất trên thị trường quốc tế. Ra mắt từ năm 2018, bộ phim kể về chú sói nhỏ Wolfoo đã thu hút hàng trăm triệu lượt xem và được lồng tiếng ra nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ả Rập và Trung Quốc. Việc phải gỡ bỏ toàn bộ chuỗi video không chỉ ảnh hưởng tới doanh thu từ quảng cáo và hợp tác thương mại, mà còn gây tổn hại đến hình ảnh của một thương hiệu nội dung do người Việt tạo dựng.
Vụ việc này là hồi chuông cảnh tỉnh cho các nhà làm phim hoạt hình và nhà sản xuất nội dung số trong nước. Việc sử dụng bất kỳ yếu tố nào có bản quyền – dù là một đoạn âm thanh kéo dài chưa đầy một giây như tiếng “Hooray!” – đều có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Các doanh nghiệp cần rà soát chặt chẽ nguồn gốc nội dung, đặc biệt khi thuê ngoài sản xuất hoặc làm việc với nhà thầu phụ, nhằm tránh vi phạm không đáng có.
Phán quyết của Tòa án Tối cao London cũng cho thấy các tranh chấp bản quyền ngày nay không còn bó hẹp trong một quốc gia. Với phạm vi áp dụng tại 166 nền kinh tế thành viên WTO, một quyết định từ tòa án ở châu Âu có thể tác động trực tiếp tới thị trường Việt Nam. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ luật sở hữu trí tuệ cho bất kỳ ai muốn đưa nội dung sáng tạo vươn ra biên giới quốc tế.
