Cuộc khủng hoảng Trung Đông đã tạo ra cú sốc lớn với ngành du lịch Đông Nam Á, khi giá vé máy bay leo thang và hoạt động tại các sân bay trung chuyển chính bị đình trệ. Từ cuối tháng 2, sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, chi phí vé máy bay trên nhiều tuyến quốc tế tăng gấp đôi, trong khi các chuyến bay qua Dubai (UAE) và Doha (Qatar) liên tục bị hủy hoặc chậm giờ.
Hệ quả lan rộng toàn khu vực. Dù khách nội vùng vẫn giúp Campuchia, Thái Lan và Indonesia duy trì hoạt động, những điểm đến vốn phụ thuộc vào khách châu Âu rơi vào cảnh đìu hiu. Nhiều du khách đã hủy kế hoạch hoặc chọn nghỉ dưỡng gần nhà để tránh chi phí phát sinh.
Giá vé tăng vọt, trung chuyển tê liệt
Theo các doanh nghiệp lữ hành, đây là cú sốc lớn nhất với du lịch Đông Nam Á kể từ đại dịch Covid-19. Đường bay đến châu Âu vốn thường quá cảnh ở Dubai hoặc Doha, nhưng chiến sự khiến các trung tâm này hoạt động bất ổn. Giá vé tăng mạnh khiến chi phí tour đội lên, nhiều khách châu Âu buộc phải đổi kế hoạch.
Số liệu cụ thể cho thấy mức độ nghiêm trọng. Riêng tại Campuchia, lượng khách quốc tế trong ba tháng đầu năm giảm 45% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, tại tỉnh Phang Nga của Thái Lan, lượng đặt phòng khách sạn giảm khoảng một nửa kể từ khi xung đột bùng phát.
Siem Reap vắng bóng khách, tài xế tuk-tuk mất việc
Anh Khon Mony, 30 tuổi, tài xế tuk-tuk ở Siem Reap (Campuchia), cho biết trước đây mỗi tuần anh chở ít nhất bốn đoàn khách đến quần thể Angkor Wat. Nhưng suốt cả tháng 5, anh không có nổi một cuốc xe. “Mọi chuyện bắt đầu thay đổi từ khi xung đột bùng phát ở Trung Đông, dù nơi đó cách Campuchia hơn 5.000 km”, anh nói với New York Times.
Thu nhập của anh Khon tụt dốc từ khoảng 20 USD/ngày xuống chưa đến 5 USD. Để tiết kiệm, gia đình anh chỉ dám pha một muỗng sữa bột cho con gái 7 tháng tuổi, kéo dài một lon sữa từ 10 ngày thành ba tuần. “Tôi lo con gái không được khỏe mạnh vì không thể cho con uống đủ sữa như trước”, anh nói.
Không chỉ tài xế, lao động tại Sân bay quốc tế Siem Reap Angkor cũng bị cắt giảm giờ làm. Anh Lam Lan, 25 tuổi, đầu bếp tại một nhà hàng trong sân bay, chỉ làm khoảng 20 ngày mỗi tháng kể từ tháng 3, thu nhập giảm từ 250 USD xuống dưới 150 USD. Sau khi trả tiền xăng xe và nợ, số tiền còn lại chỉ đủ mua sữa đậu nành cho con gái một tuổi, trong khi vợ anh đang mang thai đứa thứ hai. “Tôi lo vì chẳng dành dụm được đồng nào cho ngày con chào đời”, anh nói.
Ông Chrun Kimseng, 59 tuổi, hướng dẫn viên tiếng Tây Ban Nha hơn 30 năm tại Angkor Wat, cũng bị giảm 35% thu nhập so với trước xung đột. Ông trồng rau, nuôi gà để cầm cự. “Thu nhập của tôi giờ chỉ đủ để cầm cự qua ngày”, ông nói.
Phang Nga: bến thuyền im lìm, người dân thắt lưng buộc bụng
Tại tỉnh Phang Nga, Thái Lan, bến tàu Surakul – nơi xuất phát các tour đến đảo Koh Khao Phing Kan – giờ không còn cảnh xe minibus và thuyền đuôi dài tấp nập. Hàng chục chiếc thuyền chỉ nằm im lìm, bởi hầu như không có khách.
Bà Channipha Laklaem, 46 tuổi, nhân viên thu phí tại bến tàu, cho biết chồng bà làm nghề lái thuyền 16 năm nhưng đã thất nghiệp từ tháng 4. Cả gia đình chỉ trông cậy vào mức lương 243 USD/tháng của bà. “Tôi không biết chúng tôi còn có thể cầm cự được bao lâu nữa”, bà nói. Chiều nào tan làm, bà cũng hái rau dại ven đường nấu canh cho chồng và hai con. “Ngày trước, cuối tuần cả nhà còn đưa các con đi chơi, ăn ngoài. Giờ thì không dám nghĩ đến nữa”, bà nói.
Ông Rungrat Huailek, 53 tuổi, làm nghề đưa khách tham quan bằng thuyền suốt 30 năm, chứng kiến thu nhập giảm từ khoảng 900 USD xuống còn 300 USD mỗi tháng. Số tiền dành dụm bấy lâu của ông cũng sắp cạn.
Bali trụ vững nhưng vẫn chịu áp lực
Bali, Indonesia, có phần sáng sủa hơn nhờ dòng khách ổn định từ Australia và Trung Quốc. Tuy nhiên, những doanh nghiệp phụ thuộc vào thị trường châu Âu bắt đầu chịu sức ép. Thống đốc Bali, ông Wayan Koster, cho biết xung đột Iran khiến lượng khách châu Âu giảm do các chuyến bay quá cảnh qua các trung tâm trung chuyển ở Trung Đông bị ảnh hưởng.
Chủ tịch Hiệp hội Các công ty lữ hành Bali, ông Putu Winastra, cho biết doanh nghiệp của ông đã phải dừng tăng lương cho nhân viên vì dự báo lượng đặt tour trong năm nay giảm khoảng 45%. Để bù đắp, ngành du lịch Bali đẩy mạnh tìm kiếm thị trường mới, cử đoàn xúc tiến đến Australia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc. Chính phủ Indonesia cũng miễn một số loại thuế đối với vé máy bay hạng phổ thông trên các chặng nội địa nhằm khuyến khích người dân du lịch trong nước.
Người lao động tìm kế sinh nhai
Trong bối cảnh chưa biết chiến sự kéo dài bao lâu, nhiều người buộc phải chuyển hướng. Một số chủ thuyền ở Phang Nga quay lại nghề đánh cá hoặc làm nông. Tại thị trấn nghỉ dưỡng Khao Lak, chị Nantipa Yamsantia, 41 tuổi, đang học thêm nghề massage để có thêm nguồn thu.
Ở Siem Reap, anh Khon Mony vẫn ra bến xe tuk-tuk mỗi sáng để chờ khách, dù phần lớn là vô vọng. Anh từng tính xin vào làm nhà hàng nhưng các quán ăn địa phương cũng đang cắt giảm giờ làm. Giờ đây, anh ăn ít đi để dành thêm chút cháo cho con gái. “Tôi không còn lựa chọn nào khác”, anh nói.
