Hai bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch vì uốn ván sau những vết thương nhỏ tưởng chừng không đáng kể. Cụ ông H.V.L. (94 tuổi, Hưng Yên) bị gà mổ vào gót chân trái, chỉ được rửa qua nước sạch mà không đến cơ sở y tế. Vài ngày sau, cụ xuất hiện đau mỏi toàn thân, cứng cổ, khó há miệng, ăn uống dễ sặc. Khi nhập viện tuyến dưới, cụ đã trong tình trạng da lạnh, vã mồ hôi, ứ đọng đờm dãi gây tắc đường thở, phải đặt nội khí quản trước khi chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Chẩn đoán uốn ván toàn thể mức độ nặng
Bác sĩ Trương Tư Thế Bảo, khoa Cấp cứu, cho biết khi nhập viện, bệnh nhân có tình trạng gồng cứng toàn thân, tăng trương lực cơ mức độ nặng, chỉ số viêm CRP tăng 47 mg/L, bạch cầu tăng 12,8 G/L. Vết thương ở gót chân đã khô bề mặt nhưng chính là đường vào của vi khuẩn uốn ván. Bệnh nhân được chẩn đoán uốn ván toàn thể mức độ nặng, nguy cơ tử vong cao do tuổi già và nhiều cơn co cứng chẹn ngực.
Trường hợp thứ hai: vết thương lòng bàn tay sau ngã xe
Anh T.V.Đ. (50 tuổi, Bắc Ninh) có tiền sử uống rượu nhiều năm, thể trạng suy giảm. Sau cú ngã xe, anh bị vết thương ở lòng bàn tay trái nhưng không xử trí đúng cách. Khi nhập viện, bệnh nhân đã xuất hiện các cơn giật cứng toàn thân liên tục, suy hô hấp, tím tái, phải đặt ống nội khí quản. Ban đầu được chẩn đoán suy hô hấp và viêm màng não, sau khi chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, các bác sĩ phát hiện vết thương lòng bàn tay trái kích thước 3x3 cm, sâu lộ xương dù bề mặt đã khô. Cùng với biểu hiện lâm sàng co cứng cơ, giật cứng toàn thân, bệnh nhân được chẩn đoán uốn ván toàn thể mức độ nặng, với bạch cầu tăng 14,73 G/L, CRP tăng cao, phải mở khí quản cấp cứu, nuôi ăn qua sonde và điều trị hồi sức tích cực do nguy cơ suy hô hấp và sốc nhiễm khuẩn.
Nguy cơ uốn ván từ mọi vết thương hở
Các bác sĩ cảnh báo nhiều người lầm tưởng chỉ giẫm phải đinh gỉ hoặc bị sắt thép hoen gỉ đâm mới mắc uốn ván. Thực tế, vi khuẩn uốn ván Clostridium tetani tồn tại phổ biến trong đất, cát, bụi bẩn và phân gia súc, gia cầm. Nha bào xâm nhập qua vết thương hở, đặc biệt là vết thương sâu hoặc nhiễm bẩn, có thể phát triển và tiết độc tố gây bệnh. Vì vậy, vết gà mổ, vết gai đâm, vết trầy xước do ngã xe hay bất kỳ vết thương hở nào tiếp xúc với môi trường bẩn đều có nguy cơ nhiễm khuẩn nếu không được xử trí đúng cách.
Phòng ngừa và điều trị
Việc chỉ rửa vết thương bằng nước sạch không đủ để loại bỏ nha bào uốn ván. Người dân cần đến cơ sở y tế để được làm sạch, sát khuẩn đúng quy trình và đánh giá chỉ định tiêm huyết thanh kháng uốn ván (SAT) hoặc vaccine phòng uốn ván nếu cần. Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tỷ lệ tử vong cao, từ 10% đến trên 50%, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền nếu không được điều trị hồi sức tích cực kịp thời. Chi phí điều trị một ca uốn ván nặng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, chưa kể thời gian kéo dài và di chứng nặng. Trong khi đó, một mũi vaccine hoặc một liều huyết thanh kháng uốn ván sau chấn thương có thể phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.
