Trẻ vị thành niên đối mặt nguy cơ kép từ vi khuẩn não mô cầu, tỷ lệ mang mầm bệnh cao gấp đôi
Bác sĩ chuyên khoa 1 Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, đã đưa ra cảnh báo quan trọng về nhóm trẻ vị thành niên. Theo bác sĩ Chính, nhóm này có tỷ lệ mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng cao gấp đôi so với dân số chung. Điều này không chỉ khiến họ đối mặt với nguy cơ mắc bệnh cao hơn mà còn tiềm ẩn nguồn lây lan đáng lo ngại trong cộng đồng.
Thống kê đáng báo động từ Bộ Y tế
Theo số liệu thống kê chính thức từ Bộ Y tế, từ đầu năm 2024 đến nay, cả nước đã ghi nhận tổng cộng 24 ca mắc bệnh não mô cầu. Một con số đáng chú ý là trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca mắc, phản ánh mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhóm tuổi này. Bộ Y tế đã chính thức cảnh báo về nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng, đặc biệt tại các môi trường tập trung đông trẻ em như trường học, nhà trẻ, và các khu vui chơi giải trí.
"Nguy cơ kép" đối với trẻ dưới 15 tuổi
Vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis thường cư trú ở vùng hầu họng của con người và lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết chứa mầm bệnh. Khi hệ miễn dịch suy giảm hoặc niêm mạc hô hấp bị tổn thương, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết tối cấp hoặc tấn công lên não dẫn đến viêm màng não.
Bác sĩ Chính giải thích rằng não mô cầu gây ra hai thể bệnh thường gặp nhất là viêm màng não, chiếm hơn 50% các trường hợp bệnh do não mô cầu xâm lấn, và nhiễm trùng huyết tối cấp, chiếm từ 5% đến 20%. Đây là hai thể bệnh chính, có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời với tốc độ diễn tiến cực kỳ nhanh chóng. Nhiều trường hợp thực tế cho thấy, ban ngày trẻ còn đi học bình thường nhưng chỉ sau vài giờ đã rơi vào tình trạng nguy kịch, đe dọa tính mạng.
Ngoài ra, một số trường hợp ít gặp hơn bao gồm viêm phổi (chiếm từ 5% đến 15%), viêm kết mạc, viêm tai giữa, viêm thanh môn, viêm khớp, viêm niệu đạo, và viêm màng ngoài tim. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng trẻ dưới 15 tuổi đang phải đối mặt với một "nguy cơ kép" nghiêm trọng: vừa dễ mang vi khuẩn não mô cầu, vừa có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc bệnh.
Theo thông tin từ Hội Y học dự phòng, tỷ lệ mang vi khuẩn ở nhóm trẻ này có thể lên tới 25% đến 32%, cao nhất trong các độ tuổi, với nguy cơ mắc bệnh có thể gấp đôi so với dân số chung. Đồng thời, thanh thiếu niên lại có nguy cơ lây lan cao trong các môi trường tập thể như trường học, ký túc xá, và các hoạt động sinh hoạt đông người.
Yêu cầu bảo vệ toàn diện trong phòng bệnh
Hiện nay, Việt Nam đang lưu hành đồng thời 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu, bao gồm A, B, C, Y và W. Bác sĩ Chính khuyến cáo rằng tiêm chủng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát dịch não mô cầu. Tuy nhiên, mỗi loại vắc xin hiện nay chỉ có thể phòng được một hoặc một số nhóm huyết thanh nhất định và không có miễn dịch chéo giữa các nhóm. Do đó, việc phòng bệnh cần được đặt ra với yêu cầu bảo vệ toàn diện, đa chiều.
Để chủ động phòng bệnh, bác sĩ Chính đưa ra các khuyến cáo cụ thể:
- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Đeo khẩu trang đúng cách khi đến nơi công cộng hoặc khu vực đông người.
- Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng cường sức khỏe.
- Tập luyện thể dục thể thao đều đặn nhằm nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.
Hiện tại, nhiều bệnh truyền nhiễm khác như tay chân miệng, sốt xuất huyết, và cúm cũng đang có xu hướng gia tăng. Sự lưu hành đồng thời của nhiều tác nhân gây bệnh không chỉ làm tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng mà còn khiến việc nhận diện sớm các triệu chứng trở nên khó khăn hơn. Điều này dễ dẫn đến nhầm lẫn trong chẩn đoán ban đầu và làm chậm trễ các can thiệp y tế kịp thời, cần thiết.
Vì vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng công tác phòng bệnh không thể chờ đợi đến khi có ca bệnh xuất hiện. Thay vào đó, cần được thực hiện một cách chủ động, từ sớm và đầy đủ các biện pháp để giảm thiểu nguy cơ dịch chồng dịch, từ đó bảo vệ an toàn sức khỏe cho trẻ em và toàn bộ cộng đồng.
