100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết thông qua về nguyên tắc dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng, theo thông tin từ phiên họp ngày 19/3.
Mục đích và nội dung chính của dự thảo Pháp lệnh
Theo tờ trình do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày, mục đích ban hành Pháp lệnh là tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất về chi phí tố tụng; bảo đảm trình tự, thủ tục thu, nộp, thanh toán tạm ứng chi phí tố tụng đơn giản, thuận tiện; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã; góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xét xử của Tòa án.
Dự thảo Pháp lệnh bổ sung quy định về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản. Liên quan đến chi phí giám định, dự thảo bổ sung quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự để phù hợp với quy định tại khoản 5 Điều 135 của Bộ luật Tố tụng hình sự. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung quy định tại các điều 42, 43 và 44 về trách nhiệm nộp tiền tạm ứng, trách nhiệm chi trả, thủ tục nộp tiền tạm ứng chi phí giám định theo hướng cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ra quyết định trưng cầu giám định có trách nhiệm nộp tiền tạm ứng, chi trả chi phí giám định khi trưng cầu các tổ chức, cá nhân thực hiện giám định mà không do ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động, để phù hợp với quy định tại Điều 40 Luật Giám định tư pháp.
Chi phí ủy thác tư pháp và phục hồi phá sản
Về chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, dự thảo bổ sung Điều 64 về nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng, nghĩa vụ chịu chi phí, việc xử lý tiền tạm ứng chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài trong tố tụng dân sự, tố tụng hành chính theo hướng được thực hiện theo pháp luật tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và pháp luật tương trợ tư pháp về dân sự. Đồng thời, sửa đổi, bổ sung Điều 66 về trách nhiệm chi trả chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài trong tố tụng hình sự theo hướng quy định viện dẫn thực hiện theo pháp luật về tương trợ tư pháp về hình sự.
Liên quan đến chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, dự thảo Pháp lệnh đã bổ sung một chương về nội dung này, quy định cụ thể về việc xác định chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước bảo đảm; đối với chi phí tố tụng khác sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao. Theo Chánh án Nguyễn Văn Quảng, quy định này nhằm thể chế hóa nhiệm vụ đổi mới công tác xây dựng pháp luật, tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, khơi thông nguồn lực để phát triển theo các văn kiện, nghị quyết của Đảng và đáp ứng yêu cầu của công tác giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản tại Tòa án.
Ý kiến thẩm tra và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Nêu quan điểm thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều Pháp lệnh Chi phí tố tụng và phạm vi sửa đổi, bổ sung; đối tượng áp dụng được nêu trong Tờ trình. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát để bảo đảm tính chính xác, đồng bộ, thống nhất, phù hợp giữa dự thảo Pháp lệnh với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, các luật có liên quan; bảo đảm các thủ tục phát sinh từ quy định của dự thảo là hợp lý, thống nhất với các quy định có liên quan, không gây phiền hà cho cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Về nguyên tắc miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự, cơ quan thẩm tra tán thành việc dự thảo Pháp lệnh mở rộng phạm vi miễn, giảm chi phí giám định từ tố tụng dân sự, tố tụng hành chính sang lĩnh vực tố tụng hình sự, để cụ thể hóa quy định tại khoản 5, Điều 135 của Bộ luật Tố tụng hình sự. Liên quan đến thẩm quyền giải quyết khiếu nại về chi phí tố tụng, đa số ý kiến Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng quy định của dự thảo cơ bản đồng bộ với quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong Bộ luật Tố tụng hình sự. Dự thảo quy định một cấp giải quyết khiếu nại là cơ bản kế thừa Pháp lệnh hiện hành, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân và góp phần giải quyết nhanh chóng vụ việc.
Về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành bổ sung quy định về xác định chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản và quy định về việc tạm ứng, xử lý tiền tạm ứng, chi trả chi phí phá sản trong trường hợp do ngân sách nhà nước bảo đảm, cũng như việc quy định thành một chương riêng để triển khai thi hành Luật Phục hồi, phá sản.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Chi phí tố tụng, đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp rà soát toàn diện các nội dung đã trình và bảo đảm tiếp thu đầy đủ các ý kiến thẩm tra. Trong đó, cần chú ý rà soát tính toàn diện, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là trong điều kiện những quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Hình sự sắp tới đây cũng sửa đổi, phải làm sao để khi hai văn bản đó sửa đổi thì Pháp lệnh này không bị lạc hậu. Trên tinh thần đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp hoàn chỉnh Hồ sơ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua theo đúng quy định tại Điều 42 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
