Cảnh báo: Thoát vị đĩa đệm chèn tủy sống từ thói quen văn phòng, suýt liệt vì tự chữa
Chị Mai Lệ Huyền (sinh sống tại Hà Nội) vốn có tiền sử đau lưng nên luôn tránh các hoạt động mạnh. Một buổi sáng thức dậy, chị bất ngờ xuất hiện cơn đau nhức ở vùng cổ vai gáy. Nghĩ rằng đây chỉ là hiện tượng "trúng gió" thông thường, chị đã nhờ chồng thực hiện phương pháp đánh gió bằng trứng và bạc, thao tác nhẹ nhàng tại vị trí đau. Tuy nhiên, sau 2–3 lần thử, các triệu chứng vẫn không thuyên giảm.
Tiếp đó, chị tìm đến một số phòng khám y học cổ truyền gần nhà để bấm huyệt và châm cứu trong vài ngày, nhưng tình trạng không cải thiện, thậm chí cơn đau còn tăng dần, lan từ vai xuống cánh tay. Ban đầu, mức độ đau chỉ ở ngưỡng 2–3, còn trong khả năng chịu đựng.
Chị Huyền đã tra cứu thêm thông tin trên ChatGPT và nhận được gợi ý rằng có thể liên quan đến thoát vị đĩa đệm hoặc viêm cơ. Đến đêm, cơn đau trở nên dữ dội hơn, kéo dài suốt cả đêm. Sáng hôm sau, chị gần như không thể xoay người, ngồi dậy hay rời khỏi giường do đau đớn tột cùng.
Dù vậy, chị vẫn cố gắng đi làm, nhưng đến trưa thì phải nhập viện khẩn cấp. Kết quả chụp cộng hưởng từ cho thấy tình trạng nghiêm trọng: khối thoát vị không chỉ chèn ép dây thần kinh mà còn đã chèn vào tủy sống. Bác sĩ cảnh báo nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả trong 4–6 tuần, bệnh nhân có thể phải tiến hành phẫu thuật.
Quyết định phẫu thuật sớm để tránh nguy cơ liệt
Theo lời khuyên từ gia đình, chị Huyền đã tìm gặp một bác sĩ chuyên khoa. Sau khi thăm khám kỹ lưỡng, bác sĩ xác định khối thoát vị đã chèn tới 2/3 tủy sống, với nguy cơ liệt rất cao nếu tiếp tục trì hoãn. Dù còn nhiều lo lắng, vợ chồng chị đã quyết định phẫu thuật sớm để ngăn chặn biến chứng nguy hiểm.
Sau ca mổ, khi tỉnh lại, chị Huyền gần như hết hẳn cơn đau cổ vai gáy. Một tháng sau khi tái khám, bác sĩ cho biết đĩa đệm đã vỡ thành nhiều mảnh, và nếu không can thiệp kịp thời, rất khó có phương pháp nào để phục hồi.
Xu hướng trẻ hóa bệnh lý cột sống ở dân văn phòng
PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội (Cơ sở Linh Đàm), Phụ trách Khoa Phẫu thuật Cột sống, cho biết trường hợp của chị Huyền là điển hình cho xu hướng trẻ hóa bệnh lý cột sống, đặc biệt ở những người làm việc văn phòng. Bệnh nhân có các dấu hiệu "báo động đỏ" như đau liên tục 24/24 giờ, cơn đau lan vào giấc ngủ, cổ co cứng và tay yếu – đây là biểu hiện của chèn ép tủy cổ nguy hiểm.
Theo bác sĩ Tiến, khi tổn thương đã ảnh hưởng đến tủy sống, thời gian can thiệp rất hạn chế, và nguy cơ liệt cao nếu chậm trễ. Sau khi giải thích kỹ lưỡng hai hướng điều trị, bệnh nhân đã lựa chọn phẫu thuật để đảm bảo an toàn.
Nguyên nhân và cảnh báo thoái hóa cột sống sớm
PGS Tiến nhấn mạnh rằng, khi nói đến các yếu tố nguy cơ hiện nay của bệnh lý cột sống, đặc biệt là thoát vị đĩa đệm, không thể bỏ qua lối sống. Tình trạng ít vận động, ngồi nhiều trong thời gian dài – thường được gọi là "đại dịch ngồi" của thế kỷ – đang trở thành nguyên nhân hàng đầu. Bên cạnh đó là các yếu tố như hút thuốc lá, chế độ ăn nhiều đường, thực phẩm nhanh.
Việc ngồi lâu làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh lý cột sống. Tiếp đến là tình trạng thừa cân, béo phì và thói quen ít vận động, không đảm bảo khối lượng vận động tối thiểu mỗi ngày. Mỗi người nên duy trì ít nhất 30 phút tập luyện, có thể kết hợp khoảng 4–5 phút vận động cường độ cao ngắt quãng. Đồng thời, cần xây dựng chế độ ăn hợp lý, kiểm soát cân nặng, hạn chế thức khuya, mất ngủ và căng thẳng kéo dài.
Đối với nam giới, việc sử dụng rượu, bia, thuốc lá cũng góp phần làm tăng áp lực lên cột sống, khiến đĩa đệm thoái hóa sớm. PGS Tiến giải thích, thoái hóa đĩa đệm thực chất là quá trình mất nước diễn ra rất sớm, bắt đầu từ khoảng sau tuổi 20. Đĩa đệm vốn cần đảm bảo vừa có độ vững chắc, vừa mềm mại để hấp thu lực khi cơ thể vận động.
Khi đĩa đệm bị mất nước, trở nên khô và giòn, khả năng đàn hồi suy giảm, làm tăng nguy cơ rách, nứt hoặc vỡ. Những tác động đột ngột như xoắn, vặn mạnh có thể gây tổn thương, dẫn tới thoát vị thực sự. Trong nhiều trường hợp khác, chiều cao đĩa đệm giảm dần, kéo theo hàng loạt hệ lụy liên quan đến bệnh lý thoái hóa cột sống về sau.
Béo phì và rối loạn chuyển hóa: Yếu tố nguy cơ không thể xem thường
Đáng chú ý, nguy cơ này không chỉ gặp ở người thiếu cân mà còn phổ biến ở người béo phì. Ở nhóm này, dù khối lượng cơ thể lớn nhưng chủ yếu là mỡ, trong khi khối cơ trung tâm – yếu tố quan trọng giúp nâng đỡ cột sống – lại rất thấp, không đủ khả năng chịu tải. Điều này làm gia tăng nguy cơ bệnh lý cột sống và xu hướng "trẻ hóa" ngày càng rõ rệt.
Béo phì còn kéo theo hàng loạt rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric. Những tình trạng này làm gia tăng nồng độ các hormone như insulin và estrogen – vốn có vai trò thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Sự kết hợp của viêm mạn tính và rối loạn chuyển hóa sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống khớp, dây chằng và đĩa đệm, đẩy nhanh quá trình thoái hóa.
Theo PGS Tiến, nếu tiến hành xét nghiệm diện rộng ở nhóm nhân viên văn phòng trẻ tuổi hiện nay, nhiều khả năng sẽ phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa kể trên. Đây chính là nguyên nhân khiến các cấu trúc như diện khớp, dây chằng và đĩa đệm bị tổn thương từ sớm, dẫn đến thoái hóa cột sống.
"Đây là một vòng xoắn bệnh lý khép kín. Nếu can thiệp và cắt đứt được một mắt xích, các yếu tố còn lại sẽ dần được cải thiện. Khi đó, chúng ta mới có thể duy trì một cột sống khỏe mạnh, bền vững theo thời gian", PGS Tiến chia sẻ.
