Vụ việc hai người đàn ông tử vong trong ô tô đỗ ven Quốc lộ 32 (Thanh Sơn, Phú Thọ) ngày 15/7 đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đồng thời đặt ra câu hỏi về cách sử dụng chế độ lấy gió điều hòa trong xe. Dù cơ quan chức năng chưa công bố nguyên nhân chính thức, nhiều chuyên gia kỹ thuật ô tô cho rằng đây là hồi chuông cảnh tỉnh về thói quen tưởng chừng vô hại nhưng tiềm ẩn rủi ro.
Hai chế độ lấy gió và sự khác biệt then chốt
Theo kỹ sư ô tô Dương Trung Kiên, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ ô tô Kiên Phong (Yên Hòa, Hà Nội), hệ thống điều hòa trên hầu hết các dòng xe hiện nay có hai chế độ: lấy gió ngoài và lấy gió trong. Hai chế độ này được điều khiển bằng nút bấm hoặc cần gạt trên bảng tap lô.
Chế độ gió ngoài hút trực tiếp không khí từ bên ngoài qua cửa hút gió phía trước xe, lọc qua màng lọc rồi đưa vào cabin. Không khí được làm mới liên tục, giàu oxy, giúp người lái tỉnh táo, hạn chế ngột ngạt và say xe. Ngược lại, chế độ lấy gió trong tuần hoàn không khí có sẵn trong cabin, không đưa thêm không khí từ bên ngoài. Tuy nhiên, không khí vẫn được đưa qua bộ lọc gió, giúp hạn chế bụi mịn, mùi hôi từ bên ngoài. Chế độ này giúp điều hòa làm mát nhanh hơn, giảm tải động cơ và tiết kiệm nhiên liệu, đặc biệt vào mùa nóng.
Khi nào nên dùng chế độ nào?
Kỹ sư Kiên khuyến cáo: khi xe di chuyển qua khu vực nhiều bụi mịn PM2.5, khí thải hoặc bám sau xe tải, xe khách, bật chế độ lấy gió ngoài sẽ khiến không khí ô nhiễm tràn vào cabin. Các hạt bụi siêu mịn có thể xâm nhập sâu vào phổi, ảnh hưởng sức khỏe. Vì vậy, trong điều kiện thời tiết xấu, chất lượng không khí kém hoặc trời nắng nóng, chế độ gió trong là lựa chọn an toàn hơn.
Ngược lại, trên những quãng đường thoáng mát, rộng rãi và di chuyển tốc độ cao, tài xế nên chuyển sang chế độ lấy gió ngoài để có không khí tươi vào cabin. Anh Kiên lưu ý: “Khi lái xe trong giờ cao điểm tại đô thị, xe thường di chuyển chậm, bám theo các phương tiện xả khói. Nếu mở gió ngoài, khí thải độc hại có thể tràn vào xe, gây mùi khó chịu, cay mắt, thậm chí đau đầu. Tài xế nên bật gió trong khi đi phố, chạy qua khu vực ô nhiễm, công trình thi công, hoặc khi có mùi lạ.”
Nguy hiểm khi lạm dụng chế độ lấy gió trong
Chuyên gia cảnh báo không nên bật gió trong liên tục trong thời gian dài. Không khí tuần hoàn quá lâu làm giảm lượng oxy, CO2 tích tụ khiến người ngồi dễ mệt mỏi, buồn ngủ, say xe, còn tài xế giảm khả năng tập trung. Sau khoảng 20-30 phút, nên chuyển sang chế độ lấy gió ngoài vài phút để bổ sung không khí mới.
Đặc biệt, nhiều tài xế đường dài khi mệt thường dừng xe, bật điều hòa và ngủ trong cabin. Kỹ sư Kiên khuyến cáo: “Trong trường hợp này, cần chuyển sang chế độ lấy gió ngoài và hé cửa kính để không khí lưu thông. Nếu tiếp tục dùng chế độ lấy gió trong thời gian dài, lượng oxy suy giảm khiến người ngủ rơi vào trạng thái lịm dần, thậm chí có nguy cơ tử vong.”
Bảo dưỡng lọc gió định kỳ
Lựa chọn đúng chế độ lấy gió sẽ khó phát huy hiệu quả nếu lọc gió điều hòa không được bảo dưỡng đúng cách. Lọc gió bẩn hoặc quá hạn làm giảm khả năng ngăn bụi mịn, vi khuẩn và tạp chất, khiến chất lượng không khí trong cabin đi xuống dù dùng gió trong hay gió ngoài. Do đó, người dùng nên kiểm tra, vệ sinh hoặc thay lọc gió định kỳ, thậm chí sớm hơn khuyến cáo nếu thường xuyên di chuyển trong môi trường ô nhiễm, để đảm bảo không khí trong xe luôn sạch và an toàn.
