Ngày 18.7.2026, tại Hội nghị khoa học thường niên "Sức khỏe tâm thần: góc nhìn từ đa chuyên khoa", PGS-TS-BS Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, cho biết gánh nặng các vấn đề sức khỏe tâm thần đang gia tăng trong bối cảnh xã hội nhiều biến động. Tại Việt Nam, ước tính khoảng 15% dân số (tương đương 15 triệu người) mắc ít nhất 1 trong 10 rối loạn tâm thần phổ biến. Trong đó, trầm cảm chiếm 2,8%, lo âu 2,6%, tâm thần phân liệt 0,4% và lạm dụng chất 4-5%.
Người trẻ dễ "gục ngã" vì áp lực vô hình
Phạm Thị Vân (35 tuổi, làm việc tại một công ty bất động sản, ngụ P.Bình Chánh, TP.HCM) từng bị stress kéo dài, phải nghỉ việc và uống thuốc khoảng 2 tháng. Theo Vân, áp lực không chỉ từ công việc mà còn từ kỳ vọng gia đình khi bạn bè cùng trang lứa đã lập gia đình, sinh con. "Làm việc và làm việc, bận bịu quá lâu mà không nghỉ khiến có những lúc tôi cảm thấy mình giống như một chiếc điện thoại bị chai pin, chỉ chờ sập nguồn", Vân chia sẻ.
Lê Minh (22 tuổi, ngụ P.Bình Thạnh, TP.HCM) sau khi tốt nghiệp phải đối mặt với cường độ công việc cao hơn kỳ vọng, khối lượng công việc lớn và môi trường chưa cởi mở, dẫn đến căng thẳng kéo dài. Để cân bằng, Minh dành cuối tuần gặp bạn bè, ở bên gia đình và viết nhật ký để điều chỉnh cảm xúc.
Nguyễn Đặng Thu Uyên, sinh viên Trường ĐH Tài chính – Marketing (TP.HCM), cho rằng nhiều bạn trẻ lo âu vì quá bận tâm đến tương lai, công việc, kỳ vọng gia đình và sự thành công của bạn bè. "Mình và không ít bạn mình lo lắng sẽ không tìm được việc ổn định, không đáp ứng được mong đợi của cha mẹ, thua kém bạn đồng trang lứa", Uyên nói.
Nguyên nhân từ lối sống hiện đại
Bác sĩ Đặng Trần Khang, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), chỉ ra các yếu tố: tác động của mạng xã hội, kỳ vọng học tập, gánh nặng tài chính, sự cô lập khi đắm chìm vào thế giới ảo, thói quen thức khuya dùng điện thoại gây đảo lộn đồng hồ sinh học và thiếu ngủ kéo dài. Áp lực bằng cấp, chứng chỉ, các kỳ thi dày đặc, bình luận tiêu cực trên mạng xã hội cũng khiến người trẻ dễ mắc rối loạn tâm thần.
BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM), nhận định số người trẻ mắc rối loạn lo âu, trầm cảm và stress kéo dài đang gia tăng. Nguyên nhân bao gồm áp lực học tập, công việc, tài chính, lối sống hiện đại như thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, sử dụng mạng xã hội quá nhiều, so sánh bản thân với người khác và thiếu kết nối gia đình, bạn bè. Sau đại dịch Covid-19, các vấn đề sức khỏe tâm thần bộc lộ rõ hơn.
Phòng ngừa và can thiệp sớm
Bác sĩ Khang khuyến cáo xây dựng lối sống lành mạnh: nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, thực hiện vệ sinh giấc ngủ, tăng cường vận động, tham gia hoạt động xã hội và duy trì dinh dưỡng hợp lý.
Bác sĩ Khanh nhấn mạnh rối loạn lo âu hay trầm cảm không phải biểu hiện của sự yếu đuối mà là bệnh lý cần phát hiện và điều trị sớm. Nếu cảm giác buồn chán, lo lắng, mất ngủ, mất hứng thú hoặc kiệt sức kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng đến học tập, công việc hay các mối quan hệ, người trẻ nên chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Phát hiện và can thiệp sớm giúp hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, giảm gánh nặng cho y tế và xã hội.
Để phòng ngừa, bác sĩ Khanh khuyến cáo chăm sóc sức khỏe tinh thần như chăm sóc cơ thể; hạn chế rượu bia, chất kích thích, giảm thời gian dùng điện thoại và mạng xã hội, dành thời gian cho gia đình, bạn bè và hoạt động yêu thích. Không nên ngại chia sẻ khi gặp khó khăn để được hỗ trợ kịp thời.
