Chị Lợi, 55 tuổi, không có triệu chứng ho, khó thở hay đau ngực, không hút thuốc và không có yếu tố nguy cơ, bất ngờ phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm khi khám sức khỏe để làm hồ sơ định cư nước ngoài. Kết quả chụp CT phát hiện nốt mờ ở phổi trái, được đánh giá Lung-RADS 4B – nguy cơ ác tính cao.
Phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe
Trong lần khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ phát hiện một nốt mờ ở phổi trái của chị Lợi, ban đầu nghi ngờ tổn thương do lao phổi. Tuy nhiên, chụp cắt lớp vi tính (CT) cho thấy khối u dạng bán đặc, bờ viền không đều, xếp loại Lung-RADS 4B – nhóm tổn thương có nguy cơ ác tính cao. Chị Lợi sau đó đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM để thăm khám và điều trị.
TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết khối u có kích thước khoảng 24 mm, nằm xa phế quản và khí quản, bị che khuất bởi xương sườn, gây khó khăn cho các phương pháp sinh thiết thông thường như nội soi phế quản hoặc chọc kim xuyên thành ngực.
Phẫu thuật 2 trong 1 với robot Da Vinci Xi
Trước đặc điểm khó tiếp cận của khối u, ê-kíp quyết định áp dụng chiến lược phẫu thuật “2 trong 1”: sinh thiết lạnh ngay trong quá trình phẫu thuật, nếu kết quả xác nhận ung thư phổi, bác sĩ sẽ tiến hành cắt bỏ triệt căn ngay trong cùng một cuộc mổ. Theo TS.BS Nguyễn Anh Dũng, giải pháp này giúp người bệnh tránh phải trải qua hai cuộc phẫu thuật riêng biệt, đồng thời rút ngắn thời gian điều trị.
Các bác sĩ nhận định khối u có cấu trúc bán đặc, bờ viền tua gai, nguy cơ ác tính cao. Nếu thực hiện phẫu thuật nội soi thông thường, quá trình bóc tách có thể gặp nhiều khó khăn, dễ làm tổn thương mô phổi lành và kéo dài thời gian mổ. Vì vậy, ê-kíp lựa chọn phẫu thuật nội soi có sự hỗ trợ của robot Da Vinci Xi.
Thông qua bốn đường mở nhỏ chỉ từ 0,8-1 cm trên thành ngực, các cánh tay robot được đưa vào tiếp cận tổn thương. Hệ thống camera độ phân giải cao cùng khả năng xoay linh hoạt của robot giúp bác sĩ quan sát rõ vùng phẫu thuật, lựa chọn hướng tiếp cận tối ưu và hạn chế tối đa tổn thương mô lành.
Sau khoảng 30 phút, khối u được bóc tách hoàn toàn. Kết quả sinh thiết lạnh ngay trên bàn mổ xác định người bệnh mắc ung thư phổi giai đoạn 1B. Ngay lập tức, ê-kíp tiếp tục cắt toàn bộ thùy trên phổi trái và nạo vét các nhóm hạch liên quan để điều trị triệt căn. Ca phẫu thuật hoàn tất sau khoảng hai giờ.
Hồi phục nhanh nhờ phát hiện sớm
Chỉ hai giờ sau mổ, chị Lợi được rút nội khí quản, tỉnh táo và có thể đi lại nhẹ nhàng ngay trong ngày. Người bệnh được hướng dẫn tập thở, phục hồi chức năng hô hấp và xuất viện sau 4 ngày. Hiện chị tiếp tục được theo dõi và điều trị bổ sung tại Trung tâm Ung bướu theo phác đồ phù hợp.
Theo TS.BS Nguyễn Anh Dũng, trường hợp của chị Lợi là minh chứng cho thấy nhiều ca ung thư phổi giai đoạn sớm hoàn toàn không có triệu chứng. Nếu không tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe, bệnh có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài.
Ung thư phổi thường âm thầm, phát hiện muộn
Theo số liệu GLOBOCAN 2022, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 2,5 triệu ca mắc mới và 1,8 triệu ca tử vong do ung thư phổi. Tại Việt Nam, căn bệnh này gây ra 24.426 ca mắc mới và 22.597 ca tử vong mỗi năm. Bác sĩ Dũng cho biết ung thư phổi thường tiến triển âm thầm trong khoảng 1-1,5 năm trước khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng. Khi người bệnh bắt đầu có biểu hiện như ho kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc nhiễm trùng hô hấp tái diễn, bệnh thường đã ở giai đoạn muộn hơn, làm giảm hiệu quả điều trị.
Ai nên tầm soát ung thư phổi định kỳ?
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ và Bộ Y tế, người từ 50-80 tuổi có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm nên tầm soát ung thư phổi hằng năm bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Ngoài ra, những người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), có người thân mắc ung thư phổi hoặc từng tiếp xúc kéo dài với các hóa chất độc hại như amiăng, cadimi, niken, crom, uranium hay thạch tín cũng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi định kỳ.
Ngay cả khi không có yếu tố nguy cơ rõ ràng, mỗi người vẫn nên chủ động kiểm tra sức khỏe và tầm soát ung thư phổi mỗi 3-5 năm để tăng cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, khi khả năng điều trị thành công còn rất cao.
