Bệnh nhân 72 tuổi được đưa vào cấp cứu tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng thở nhanh, huyết áp tụt, suy thận cấp và rối loạn ý thức sau khi dùng thuốc có chứa chất cấm mua trên mạng. Theo thông tin từ bệnh viện, người bệnh đã rơi vào sốc và phải thở máy, lọc máu khẩn cấp.
Diễn biến bệnh nhanh và nguy kịch
Khoảng 10 ngày trước nhập viện, người bệnh xuất hiện đi ngoài phân đen và được điều trị tại tuyến cơ sở. Sau đó, bệnh diễn biến nhanh với sốt cao liên tục 38-39°C, nước tiểu đỏ thẫm, mệt nhiều. Khi chuyển đến Trung tâm Chống độc, người bệnh thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc. Các bác sĩ phải đặt ống nội khí quản, cho thở máy, lọc máu và hồi sức tích cực. Kết quả xét nghiệm xác định người bệnh bị tan máu và thiếu máu cấp rất nặng, lượng hemoglobin máu chỉ 31 g/L (bình thường 120-155 g/L).
Phát hiện thuốc chứa chất cấm Phenylbutazone
Khai thác bệnh sử, người nhà đưa ra 5 lọ thuốc (2 trắng, 3 đỏ nhãn xanh) có chữ tiếng Trung Quốc. Đáng chú ý, lọ to nhất có nhãn ghi rõ tên thuốc Phenylbutazone - một hoạt chất đã bị loại bỏ khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm do nguy cơ gây phản ứng bất lợi nghiêm trọng. Người bệnh cho biết, thuốc này được người bạn mách và mua hộ trên mạng, sử dụng mà không qua thăm khám hay kê đơn từ bác sĩ. Người bệnh có tiền sử đái tháo đường, hạ huyết áp điều trị không thường xuyên.
Cảnh báo từ chuyên gia
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: “Phenylbutazone có thể gây nhiều biến chứng nặng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và nhiều phản ứng dị ứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng. Tại Việt Nam, Cục Quản lý Dược đã có văn bản ngày 14/5/2001 yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa phenylbutazone và ngừng sản xuất các sản phẩm chứa hoạt chất này.”
Tại Mỹ, phenylbutazone đã không còn được phép sử dụng trên người do gây nhiều tác dụng có hại, thậm chí bị cấm trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa. Tại châu Âu, thuốc cũng ngừng sử dụng ở hầu hết các khu vực. Bệnh viện Bạch Mai từng ghi nhận nhiều trường hợp phản ứng nặng sau khi mua Phenylbutazone trên mạng để điều trị đau khớp, với biểu hiện sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và đã có trường hợp tử vong.
Khuyến cáo đối với người dân
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh: “Thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc mua trên mạng, rỉ tai, truyền miệng không chỉ có nguy cơ chứa hoạt chất bị cấm, độc hại mà còn có thể bị pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc không bảo đảm điều kiện sản xuất. Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và biến chứng nặng.”
Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh trên mạng hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành. Nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện biểu hiện bất thường, cần ngừng ngay thuốc và đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu kịp thời. Cần mang theo vỏ hộp, viên thuốc, ảnh chụp sản phẩm hoặc thông tin nơi bán để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân và xử trí nhanh chóng.
