Chiến sĩ Phạm Quốc Toàn, sinh năm 2001, thuộc Đội K71, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh, cùng đồng đội từ Campuchia trở về hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng, TP.HCM, theo lệnh điều động của Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7.
Thói quen mỗi sáng và tinh thần làm việc
Mỗi ngày, khoảng 6h15, xe chở các chiến sĩ Đội K71 có mặt trước cổng công viên. Họ nhanh chóng di chuyển vào khu vực quy tập, không ai nói nhiều, ai cũng hiểu nhiệm vụ đặc biệt. Thói quen mỗi sáng của Phạm Quốc Toàn là thắp nhang tại bia tưởng niệm cố Tổng Bí thư Trần Phú, ngôi mộ vô danh và khu vực tìm kiếm. Nghi thức diễn ra lặng lẽ nhưng không bao giờ bỏ qua, coi đó là lời chào và cầu nguyện sớm tìm được các anh hùng liệt sĩ.
Công việc bóc tách và tìm kiếm
Công việc chính của Toàn là bóc tách, sắp xếp từng phần hài cốt vào quách bảo quản. Khi khối lượng công việc nhiều, anh trực tiếp xuống rãnh mộ đào đất, dùng bay cạo từng lớp mỏng. Sau khi xe múc xới lớp đất mặt, anh em Đội K bắt đầu. Đất sét xám đen lộ ra, họ dùng xẻng xúc đất vào thùng nhựa, vác đến điểm tập kết. Khi lưỡi xẻng chạm độ sâu khoảng 2 m, Thủ trưởng ra hiệu dừng tay.
Toàn quỳ rạp xuống lòng hố chật hẹp, dùng bay thợ hồ gạt từng lớp đất mỏng. Đột nhiên, mũi bay chạm khoảng trống xốp nhẹ, kèm tiếng “sực” khẽ. Anh buông bay, dùng tay gạt nhẹ lớp đất, một thớ bọc phai màu hiện ra. Dưới lớp che, hài cốt dần lộ diện. Thủ trưởng ra lệnh: “Chuẩn bị khay đỏ, khăn đỏ, nhanh lên”.
Quy trình pháp y và tri ân
Sau ba năm tham gia tìm kiếm tại Campuchia, Toàn có nhiều kinh nghiệm, nhưng cảm xúc nghẹn ngào mỗi lần phát hiện hài cốt vẫn nguyên vẹn. Anh cùng Thủ trưởng và tổ quan sát tổng thể, trao đổi về hiện trạng, vị trí, độ nguyên vẹn. Thủ trưởng luôn nhắc: “Phải làm bằng cả trách nhiệm và mệnh lệnh từ trái tim. Mỗi thao tác hôm nay đều có thể quyết định cơ hội để một liệt sĩ được trở về với tên tuổi của mình”.
Mọi thông tin được ghi chép cẩn thận, từ tư thế an táng đến di vật. Sau đó, phân loại xương theo vị trí giải phẫu. Bộ phận pháp y lấy mẫu sinh phẩm (răng hoặc xương bảo tồn tốt) để giám định ADN. Khi hoàn tất, Toàn nhẹ nhàng đặt từng phần di hài lên vải liệm đỏ trong tiểu quách. Mỗi động tác chậm rãi, trang trọng, thể hiện lòng tri ân thế hệ hôm nay.
Hy vọng và tiếp tục hành trình
Mỗi lần khép nắp tiểu quách, Toàn hy vọng đó là bước tiến gần hơn để liệt sĩ không còn vô danh. Thời tiết TP.HCM mùa này thi thoảng mưa trắng xóa phủ kín công viên, nhưng mưa rồi sẽ tạnh, công việc sẽ tiếp tục cho đến khi những người còn nằm lại dưới lòng đất được trở về trong vòng tay gia đình.
