Nam bệnh nhân họ Xu, cư trú tại Thượng Hải (Trung Quốc), đã rơi vào tình trạng nguy kịch sau khi ăn nhiều món hải sản sống ướp gia vị trong chuyến công tác tại Thái Lan. Theo truyền thông Trung Quốc ngày 30/7, anh Xu được chuyển đến Trung tâm Lâm sàng Y tế Công cộng Thượng Hải trong tình trạng viêm nhiễm toàn thân nghiêm trọng, rối loạn đông máu, thiếu máu nặng, kèm nhiều vết loét ở đường ruột và ổ bụng.
Các bác sĩ nhận định bệnh nhân có nguy cơ thủng ruột và chảy máu ồ ạt, nhưng thể trạng suy kiệt không cho phép thêm một cuộc đại phẫu. Trước đó, anh Xu đã trải qua nhiều lần phẫu thuật tại một cơ sở y tế khác nhưng bệnh không thuyên giảm. Khi tiếp nhận, ê-kíp điều trị phải khẩn trương cầm máu, kiểm soát nhiễm trùng, điều chỉnh rối loạn đông máu và duy trì chức năng các cơ quan.
Hơn 30 ngày điều trị và nguyên nhân gây bệnh
Sau hơn 30 ngày điều trị liên tục, tình trạng xuất huyết và nhiễm trùng nặng của anh Xu được kiểm soát, sức khỏe dần ổn định và thoát khỏi nguy hiểm. Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhân nhiễm Entamoeba histolytica, loại ký sinh trùng đơn bào gây bệnh lỵ amip. Theo lời kể, trong thời gian ở Thái Lan, anh Xu ăn nhiều hải sản sống ướp gia vị và uống một số loại đồ uống được cho là đã hỏng.
Ban đầu, anh chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ ở đường tiêu hóa nên chủ quan không điều trị. Sau khi trở về Trung Quốc, sức khỏe anh “tụt dốc không phanh”: tự mua thuốc tiêu hóa uống không đỡ, xuất hiện đau bụng dữ dội, sốt cao, tiêu chảy ra máu, xuất huyết tái phát và sốc nhiễm trùng. Đây là diễn biến điển hình khi amip xâm nhập sâu vào niêm mạc ruột.
Đường lây truyền và các thể bệnh lỵ amip
Theo thông tin trên Sức khỏe & Đời sống, lỵ amip là tình trạng nhiễm trùng đường ruột do ký sinh trùng Entamoeba histolytica gây ra. Các con đường lây nhiễm phổ biến bao gồm: ăn thực phẩm, uống đồ uống nhiễm ký sinh trùng; chạm tay vào bề mặt chứa kén amip rồi đưa lên miệng; tiếp xúc với phân người bệnh qua quan hệ tình dục đường hậu môn, hoặc sống và du lịch tại vùng có điều kiện vệ sinh kém.
Bệnh lỵ amip đường ruột gồm ba thể: thể không triệu chứng, thể cấp tính và thể mạn tính. Hầu hết người nhiễm ký sinh trùng không có biểu hiện rõ ràng, nhưng họ vẫn có thể thải kén amip ra ngoài qua phân và trở thành nguồn lây cho cộng đồng. Khi bệnh bộc phát, người mắc có thể bị tiêu chảy ra máu, viêm đại tràng và tổn thương mô ruột.
Triệu chứng và biến chứng cần đặc biệt lưu ý
Triệu chứng thường xuất hiện từ 2 đến 4 tuần sau khi ăn phải kén amip. Giai đoạn đầu thường nhẹ, gồm tiêu chảy và đau co thắt bụng. Khi ký sinh trùng xâm nhập niêm mạc ruột, các dấu hiệu trở nên nguy hiểm hơn: sốt, tiêu chảy phân lỏng, đi ngoài ra máu kèm chất nhầy, đau bụng dữ dội theo cơn hoặc âm ỉ dọc khung đại tràng, buồn nôn và sụt cân.
Các chuyên gia lưu ý triệu chứng ở người trẻ thường nặng nề hơn người lớn tuổi. Nếu bệnh tiến triển, có thể gặp phải biến chứng như đau bụng co cứng, xuất huyết tiêu hóa, u amip, tắc ruột, lồng ruột, áp-xe gan, thủng đại tràng. Đây là những tình huống đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Phòng ngừa lỵ amip trong sinh hoạt và du lịch
Để phòng bệnh, người dân cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh: chỉ ăn thức ăn mới nấu chín, đậy kín thực phẩm tránh ruồi nhặng; chỉ uống nước đun sôi hoặc nước đóng chai có nguồn gốc rõ ràng; tránh dùng nước đá không đảm bảo vệ sinh. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch ít nhất 20 giây trước khi chế biến thực phẩm, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Cần giữ nguyên liệu và dụng cụ chế biến luôn sạch, tách biệt thực phẩm sống và chín, nấu kỹ trước khi ăn và bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ an toàn. Sau khi chăm sóc người bệnh, phải rửa tay kỹ nhiều lần bằng xà phòng hoặc dung dịch tẩy trùng như cloramin B. Phân người nhiễm bệnh cần được đậy kín và xử lý đúng quy trình để tránh ruồi nhặng, gián, chuột phát tán mầm bệnh.
Người nhiễm hoặc mang mầm bệnh không triệu chứng cần được cách ly khỏi việc chế biến thức ăn, chăm sóc trẻ em, người già và người suy giảm miễn dịch. Tại các khu vực mưa lũ, việc xử lý nguồn nước và vệ sinh môi trường theo đúng quy trình khoa học là yếu tố then chốt để ngăn dịch bùng phát. Đặc biệt, khi xuất hiện tình trạng đi ngoài lẫn máu hoặc chất nhầy, cần đến cơ sở y tế ngay để được khám và điều trị, tuyệt đối không tự dùng thuốc hoặc bài thuốc dân gian vì có thể khiến bệnh kéo dài và trở nặng khó chữa.
