Hoè hoa, còn gọi là nụ hoa chưa nở của cây hoè, là một dược liệu quen thuộc trong nền y học cổ truyền Việt Nam và nhiều nước châu Á. Theo BSCKII Hoàng Thị Thu Hương, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8, vị thuốc này có vị đắng, tính hơi hàn và từ lâu đã được đưa vào nhiều bài thuốc cổ truyền với công năng chính là lương huyết, chỉ huyết và thanh can.
Dù mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, chuyên gia cảnh báo hoè hoa không phải là thực phẩm chức năng hay loại trà thảo mộc có thể dùng tùy ý. Việc sử dụng sai thể bệnh, sai liều lượng hoặc tự ý kết hợp với các vị thuốc khác có thể không đạt hiệu quả như mong muốn, thậm chí gây ảnh hưởng tới quá trình điều trị.
Công dụng của hoè hoa theo y học cổ truyền
Theo lý luận y học cổ truyền, hoè hoa có tác dụng lương huyết (làm mát máu), chỉ huyết (cầm máu) và thanh can (làm mát gan, giáng hỏa). Nhờ đó, vị thuốc này thường được bác sĩ chỉ định trong các bài thuốc hỗ trợ cải thiện các chứng chảy máu cam, đại tiện ra máu, trĩ ra máu và một số biểu hiện xuất huyết do huyết nhiệt.
Bên cạnh đó, hoè hoa còn được dùng trong các bài thuốc thanh can, bình can, hỗ trợ làm giảm các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt ở những thể bệnh phù hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn vị thuốc không chỉ dựa vào triệu chứng mà còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng người. Cùng một biểu hiện, có người được chỉ định dùng hoè hoa, nhưng có người lại cần phương pháp khác.
Nghiên cứu hiện đại nói gì về hoè hoa?
Theo BS Hoàng Thị Thu Hương, các nghiên cứu hiện đại chỉ ra hoè hoa chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi, nổi bật nhất là flavonoid, đặc biệt là hoạt chất rutin. Rutin được biết đến với vai trò tăng độ bền thành mạch, đồng thời cùng các chất chống oxy hóa khác bảo vệ tế bào khỏi tác động của gốc tự do, từ đó hỗ trợ sức khỏe hệ mạch máu.
Tuy nhiên, chuyên gia nhấn mạnh những phát hiện này không đồng nghĩa với việc người dân có thể tự mua hoè hoa về sắc uống như một phương thuốc trị bệnh thông thường. Việc áp dụng cần dựa trên chỉ định chuyên môn, kết hợp với các phương pháp điều trị phù hợp và được theo dõi bởi thầy thuốc có kinh nghiệm.
Người bị tăng huyết áp có dùng được hoè hoa?
Trong thực hành lâm sàng, hoè hoa có thể xuất hiện trong một số bài thuốc hỗ trợ điều trị cho người bệnh tăng huyết áp, nhưng việc kê đơn phải tuân theo nguyên tắc biện chứng luận trị. Điều đó có nghĩa là bác sĩ cần đánh giá toàn diện thể bệnh, tình trạng sức khỏe, cũng như yếu tố liên quan trước khi quyết định dùng hoè hoa và phối hợp với các vị thuốc khác.
"Không phải tất cả người bị tăng huyết áp đều phù hợp sử dụng hoè hoa. Mỗi trường hợp cần được bác sĩ thăm khám để lựa chọn phương pháp điều trị thích hợp" - BSCKII Hoàng Thị Thu Hương nhấn mạnh.
Việc tự ý dùng hoè hoa với mong muốn hạ huyết áp mà không có sự khám xét có thể dẫn đến việc điều trị sai hướng, bỏ lỡ thời điểm can thiệp y khoa cần thiết. Với các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, người bệnh cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa và sử dụng thuốc theo chỉ định.
Cảnh báo: không nên tự mua và sử dụng hoè hoa
Các chuyên gia chỉ rõ, hoè hoa có nguồn gốc tự nhiên nhưng về bản chất vẫn là một vị thuốc. Việc tự mua, tự phối hợp hoặc sử dụng kéo dài mà không có hướng dẫn y khoa có thể không mang lại hiệu quả như mong đợi, thậm chí ảnh hưởng đến quá trình điều trị nếu dùng không đúng thể bệnh.
- Không dùng hoè hoa thay thế thuốc điều trị bệnh nền.
- Không tự ý tăng liều hay kéo dài thời gian sử dụng.
- Cần đến cơ sở y tế khi có triệu chứng bất thường như chảy máu, đau đầu, chóng mặt hoặc bệnh lý mạn tính.
Khi có nhu cầu sử dụng hoè hoa, BS Hương khuyến cáo người bệnh nên đến gặp bác sĩ để được thăm khám trực tiếp, xác định thể bệnh theo y học cổ truyền kết hợp với đánh giá y học hiện đại. Từ đó, thầy thuốc sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng trường hợp cụ thể, tránh tình trạng dùng theo truyền miệng gây hại sức khỏe.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho việc khám bệnh, chẩn đoán hoặc điều trị. Người dân không nên tự ý sử dụng hoè hoa hoặc bất kỳ vị thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
