Bác sĩ Bạch Mai cảnh bảo sai lầm khiến viêm quanh khớp vai nặng thêm
Theo PGS-TS, bác sĩ Lương Tuấn Khanh, Giám đốc Trung tâm Phục hồi chức năng thuộc Bệnh viện Bạch Mai, trung tâm này hiện đang tiếp nhận một số lượng lớn bệnh nhân đến khám và điều trị trong tình trạng đau đớn do viêm quanh khớp vai. Nguyên nhân chính của tình trạng này xuất phát từ tổn thương các cấu trúc mô mềm xung quanh khớp, bao gồm gân, cơ, dây chằng và bao khớp, không liên quan trực tiếp đến xương hay sụn khớp. Mặc dù chỉ ảnh hưởng đến phần mô mềm, nhưng bệnh lại tác động nghiêm trọng đến khả năng vận động của người bệnh.
Bốn thể bệnh thường gặp và nguyên nhân phổ biến
Bác sĩ Khanh cho biết, viêm quanh khớp vai thường được chia thành 4 thể bệnh chính. Thể đơn thuần thường do bệnh lý gân cơ; thể đau vai cấp; thể đông cứng do viêm dính, co thắt bao khớp khiến bao khớp dày lên, dẫn đến giảm vận động khớp ổ chảo - cánh tay; và thể giả liệt do đứt gân cơ trên gai. Trong thực tế, các thể bệnh này có thể kết hợp với nhau, làm phức tạp hóa quá trình điều trị.
Các tổn thương thường gặp nhất trong viêm quanh khớp vai bao gồm tổn thương các gân cơ xoay, gân cơ nhị đầu và bao thanh mạc dưới mỏm cùng vai. Bệnh thường xuất phát từ 3 cơ chế chính: thoái hóa gân và chóp xoay theo tuổi tác; viêm bao hoạt dịch, viêm gân do vận động căng giãn gân cơ khớp vai lặp lại; và co rút bao khớp (đông cứng khớp vai) gây hạn chế vận động.
Ngoài ra, những yếu tố như lao động tay quá đầu (các hoạt động sử dụng cánh tay ở vị trí cao hơn vai, quá tầm đầu trong thời gian dài hoặc lặp lại); chơi thể thao lặp đi lặp lại (tennis, golf, pickleball…); chấn thương hoặc phẫu thuật vùng vai; ít vận động hoặc bất động kéo dài đều có thể thúc đẩy bệnh tiến triển nhanh hơn.
Nguyên tắc điều trị và tầm quan trọng của phục hồi chức năng
Về điều trị viêm quanh khớp vai, bác sĩ Khanh chia sẻ, nguyên tắc điều trị gồm 3 yếu tố chính: giảm đau, chống viêm; phục hồi tầm vận động khớp vai; tăng sức mạnh cơ và ổn định khớp. Trong đó, phục hồi chức năng và tập vận động được xem là nền tảng quan trọng nhất, quyết định kết quả lâu dài, giúp người bệnh quay trở lại với các chức năng sinh hoạt bình thường.
Bệnh nhân cần được điều trị kết hợp: vật lý trị liệu (bao gồm điện trị liệu và nhiệt trị liệu như siêu âm trị liệu, điện xung, laser công suất cao, sóng xung kích, sóng ngắn; cùng với chương trình tập vận động trị liệu theo phác đồ cá thể hóa) và thuốc giảm đau, chống viêm khi cần thiết. "Điểm mấu chốt là không chỉ điều trị triệu chứng mà phục hồi chức năng vận động thực sự cho người bệnh", bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
Sai lầm phổ biến khiến bệnh trầm trọng hơn
Bác sĩ Khanh lưu ý: "Do triệu chứng ban đầu khá nhẹ, người bệnh thường nghĩ là đau cơ thông thường nên không đi khám. Ngoài ra, nhiều người ngại vận động vì sợ đau, điều này lại khiến khớp càng cứng hơn, tạo thành vòng xoắn bệnh lý".
Thạc sĩ vật lý trị liệu Nguyễn Thành Nam, cũng từ Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ thêm: khi tham gia điều trị, người bệnh thường sợ đau nên không muốn trị liệu, tập vận động, ngại hoặc bỏ dở tập giữa chừng, khiến bệnh kéo dài hoặc nặng hơn.
Với mỗi người bệnh, khi áp dụng vật lý trị liệu cũng như tập vận động phục hồi chức năng, kỹ thuật viên sẽ cài đặt, điều chỉnh các phương pháp vật lý trị liệu, thiết kế bài tập phù hợp với từng giai đoạn và theo dõi phản ứng của người bệnh, điều chỉnh cường độ tập luyện cho phù hợp.
Người bệnh cần tập vận động đúng hướng dẫn và duy trì luyện tập đều đặn; không bỏ tập giữa chừng, tập quá sức; và đặc biệt không tự ý tập theo các bài tập trên mạng mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia y tế.
